जातकपारिजातः
Edition CHAUKHAMBHA SANSKRIT SANSTHAN Publishers and Distributors of Oriental Cultural Literature Varanasi (India) श्री दैवज्ञ वैद्यनाथ जातकपारिजातः अथ राशिशिलाध्यायः ॥ १॥ अथ ग्रहनामस्वरूपगुणभेदाध्शाशः ॥ २॥ अथ वियोनिजन्माद्यध्यायः ॥ ३॥ अथारिष्टाध्यायः ॥ ४॥ अथ आयुर्दायाध्यायः ॥ ५॥ अथ जातकभङ्गाध्यायः ॥ ६॥ अथ राजयोगाध्यायः ॥ ७॥ अथ द्व्यादिग्रहयोगाध्यायः ॥ ८॥ अथ मान्द्यब्दादिफलाध्यायः ॥ ९॥ अथाष्टकवर्गाध्यायः ॥ १०॥ अथ प्रथमद्वितीयभावफलाध्यायः ॥ ११॥ अथ तृतीयचतुर्थभावफलाध्यायः ॥ १२॥ अथ पङ्चमषष्ठभावफलाध्यायः ॥ १३॥ अथ सप्तमाष्टमनवमभावफलध्यायः ॥ १४॥ अथ दशमैकादशद्वादशभावफलाध्यायः ॥ १५॥ अथ स्त्रीजातकाध्यायः ॥ १६॥ अथ कालचक्रदशाध्यायः ॥ १७॥ अथ दशापहलाध्यायः ॥ १८॥ अथ ग्रन्थोपसंहारः । अथ राशिशिलाध्यायः ॥ १॥ श्रीकान्ताजशिवस्वरूपममरज्योतिर्गणस्वामिनं मायातीतमशेषजीवजगतामीशं दिनेशं रविम् । नत्वा गर्गपराशरादिरचिंतम् सण्गृह्य होराफलं वक्ष्ये जातलपारिजातमखिलज्योतिर्विदां प्रीतये ॥ १॥ भारद्वाजकुलोद्भवस्य विदुषः श्रीज्यक्कटाद्रेरिह । ज्योतिःशास्त्रविशारदस्य तनयः श्रीवैद्यनाथा सुधीः । होरासारसुधारसज्ञविबुधश्रेणीमनःप्रीतये । राशीश्थाननिरूपणादि सकलं वक्ष्ये यथाऽनुक्रमन् ॥ २॥ प्रणम्य वन्दारुजनाभिवन्द्यपदारविन्दं रधुनायकस्य । सङ्गृह्य सारावलिमुख्यतन्त्रं करोम्यहं जातकपारिजातम् ॥ ३॥ अथ राशीनां संज्ञविशेषाः । मेषाजः विश्वकृयतुम्बुराद्या वृषाभगाताबुरुगोकुलानि । द्वन्द्वं नृयुग्मां जितुमं यमं च युगं तृतीयं मिथुनं वदन्ति ॥ ४॥ कुलीरकर्कटककक्र्कटाख्याः कण्ठीरवः सिंहमृगेन्द्रलेयाः । पात्र्होनकन्यारमणीतरुण्यस्तौली वणिक्जूकतुलाघटाश्च ॥ ५॥ अल्यष्टमं वृश्चिककुर्पिकीटाः धन्वी धनुश्चापशराशनानि । मृगो मृगास्यो मकरश्च नक्रः कुम्भो घटस्तोयघराभिधानः ॥ ६॥ मीनान्त्यमत्स्यपृथुरोमभवा वदन्ति दस्त्रादिकर्क्षनवपादयुताः क्रियाद्याः । चक्रस्थिता दिविचरा दिननाथसंख्याः क्षेत्रर्क्षराशिभवनानि भसंज्ञितानि ॥ ७॥ कालात्मकस्य च शिरोमुखदेशवक्षोहृत्कृक्षिभागकटिबस्तिरहस्यदेशाः । उरू च जानुयुगलं परतस्तु जङ्गे पादद्वयं क्रियमुखावयवाः क्रमेण ॥ ८॥ अथ मीनादीनां स्वरूपवर्णनम् । ज्यत्यस्तोभयपुच्छमस्तकयुतौ मीनौ सकुम्भो नर- स्थौली चापधरस्तुरङ्गजधनो नक्रो मृगास्थो भवेत् । वीणाढ्यं सगदं नृयुग्ममबला नौस्था ससस्यानला शेषाः स्वस्वगुणाभिधानसदृशाः सर्वे स्वदेशाश्रयाः ॥ ९॥ अथ मेषादीनां स्थानवर्णनम् । मेषस्य धातुकररत्नधरातलं स्यात् उक्ष्णस्तु सातुकृषिगोकुलकाननानि । द्यूतकृयारतिविहारमही युगस्य वापीतटाकपुलिनानि कुलीरराशेः ॥ १०॥ कण्ट्ःईरवस्य धनशैलगुहावनानि षष्ठस्य शाद्वलवधूरतिशिल्पभूमिः । सर्वार्थसारपुरपण्यमही तुलायाः कीतस्य चाश्मविधकीटबिलप्रदेशाः ॥ ११॥ चापस्य वाजिरथवारणवासभूमिः एणाननस्य सरिदम्बुवनप्रदेशाः । कुम्भस्य तोयघटभाण्डगृहस्थलानि मीनाधिवाससरिदम्बुधितोयराशिः ॥ १२॥ अथ मेषादीनां स्वरूपविशेषादिवर्णनम् । ह्वस्वा गोऽजघटाः समा मृगयुक्चापान्त्यकर्कटकाः । दीर्घा वृश्किककन्यकाहरितुला मेषादिपुंयोषितौ । प्रागादिक्रियगोनृयुक्कटकभान्येतानि कोणान्विता- न्याहुः क्रूरशुभौ चरस्थिरतरद्वन्द्वानि तानि क्रमात् ॥ १३॥ दीर्योपेता निशि वृषनृयुक्कर्किचापाजनक्राः हित्वा युग्मं भवनमपरे पृष्टपूर्वोदयाश्च । शेषाः शीर्दीदयदिनबलाः श्रेष्ठता राशयस्ते मीनाकारद्वयमुभयतः काललग्नं समेति ॥ १४॥ अथ मीनादीनां सलिलादिसंज्ञाविशेषाः । मीनालिकर्कटमृगाः सलिलाभिनास्तोयाश्रया घटवधुयुगगोपसंज्ञाः । निस्तोयभूतलचराः क्रियचापतौलिकण्ठीरवाश्च बहवः प्रवदन्ति सन्तः ॥ १५॥ अथ भावविशेषसम्बन्धाम्मेषादीनां चतुष्पदादिसज्ज्ञापूर्वक्ं बलित्वकथनम् । चापापरार्धहरिगोमकरादिमेषा मानस्थिता बलयुताश्च चतुष्पदाख्याः । कन्यानृयुग्मघटटाऊळीशारषाणड्य लग्नान्विता यदि नरा द्विपदा बलाढ्याः ॥ १६॥ मृगापरार्द्धान्त्यकुलीरसंज्ञा जलाभिधाना बलिनश्चतुर्थे । जलाश्रयो वृश्चिकनामधेयः स सप्तमस्थानगतो बली स्यात् ॥ १७॥ केन्द्रं गतोऽहि द्विपदो बलाढ्यः चतुष्पदाः केन्द्रगता रजन्याम् । कीटास्तु सर्वे यदि कण्टकस्थाः सन्धिद्वये वीर्ययुता भवन्ति ॥ १८॥ अथ राशीनां घातु-मूल जीवसज्ज्ञाः । घातुर्मूलं जीवमित्वाहुरार्या मेषादीनामोजयुग्मे तथैव । स्वर्णाद्वातुर्मृत्तिकान्तं तृणान्तं वृक्षान्मूलं जीवकूटः स जीवः ॥ १९॥ अथ मेषादीनां विप्रत्वादिनरूपणाम् । मीनालिवृषभा विप्राश्चापाजहरयो नृपाः । कुम्भयुग्मतुला वैश्याः शूद्राः स्त्रीमृगकर्कटाः ॥ २०॥ अथ मेषादीनां कालविशेषे अन्धत्वादिनिरूपणम् । सदा निशान्धाः क्रियगोमृगेशा मध्यन्दिने कर्कटयुग्मकन्ताः । पूर्वाह्वकाले बधिरौ तुलाली धन्वी मृगाख्यश्च तथाऽपराहे ॥ २१॥ मृगान्नश्चापघरश्च पङ्गू सन्धिद्वये नाशकरौ भवेताम् । स्यादृक्षसन्धिः कटकालिमीनभान्तं प्रगण्ढान्तमिति प्रसिद्धम् ॥ २२॥ अथ मेषादीनां वर्णविशेषः । रक्तगौरशुककान्तिपाटलाः पाण्डुइत्ररुचिनीलकाङ्चनाः । पिङ्गलः शबलबभ्रुपाण्डुरास्तुम्बुरादिभवनेषु कलिताः ॥ २३॥ अथ मेषादीनां बलाबलफलम् । वस्त्राद्यं शालिमुख्यं, वनफलनिचयः, कन्दली मुख्यधान्यम्, स्वक्सारं, मुद्गपूर्वं, तिलवसनमुखं, त्विक्षुलोहादिकं च । शस्त्रावं, काङ्चनाद्यं जलजनिकुसुमं, तोयजातं समस्तम्, द्रव्याण्याहुः क्रियादिष्वबलयुतेष्वल्पताधिक्यभाङ्जि ॥ २४॥ अथ राशिस्वामिनिरूपणम् । धराजशुक्रज्ञशशिनसौम्यसितारजीवार्कजमन्दजीवाः । क्रमेण मेषादिषु राशिनाथस्तदंशपाश्चेति वदन्ति सन्तः ॥ २५॥ अथ सूर्यादीनां त्रिकोणराश्यादिवर्णनम् । मूलत्रिकोणा हरिताबुरुक्रिया वधूधनुस्तौलिघटा दिवाकरत् । सितासिताकर्कङ्गिरसां नखांशकास्त्रिकोणमादौ परतः स्वमन्दिरम् ॥ २६॥ वृषादिभागत्रयमुच्चमिन्दोर्मूलत्रिकोणं परतस्तु सर्वम् । मेषादिगा द्वादशभागसंज्ञाः कुजस्य कोणं परतः स्वभं स्यात् ॥ २७॥ कन्यार्द्धमुच्चं, शशिजस्य लोणं दशांशकाः स्वर्क्षफलं शरांशाः । कुम्भस्त्रिकोणं, फणिनायकस्य तुङ्गं नृयुग्मं, रमणी गृहं स्यात् ॥ २८॥ अथ सूर्यादीनामुच्चनीचराशिनिरूपणपूर्वकमत्युच्चनोचभागनिरूपणम् । मेषो वृषो मकरषष्ठकुलीरमीनाः तौली च तुङ्गभवनानि तदस्तनीचाः । नित्याङ्गनाहरिमणामनुसारनीरसण्ख्या दिवाकरसुखादतितुङ्गभागाः ॥ २९॥ अथ दशवर्गीनिरूपणं तस्वामिनिरूपणङ्च । लग्नं होरा दृकाणं स्वरनवदशकद्वादशांशा कलांशाः त्रिंशत्षष्ट्यंशकाख्या व्ययदुरितचयश्रिकरा मानवानाम् । होरा राश्यर्धमोजे इनकरशशिनोरिन्दुमार्तण्ढोरे (2) युग्मे राशौ, दृगाणा निजतनयतपःस्थानपानां भवन्ति ॥ ३०॥ (3) लग्नादिसप्तमांशेशास्त्वोजे राशौ यथाक्रमम् । युग्मे लग्ने स्वरांशानामधिपाः सप्तमादयः ॥ ३१॥ (4) चापाजसिंहराशीनां नवांशास्तुम्बुरादयः । वृषक्नयामृगाणां च मृगाद्या नव कीर्तिताः ॥ ३२॥ नृयुक्तुलाघटानां च तुलाद्याश्चांशका नव । कर्किवृश्चिकमीनानां कर्कटाद्या नवांशकाः ॥ ३३॥ चरे चाद्यंशको ज्ञेयः, स्थिरे मध्यनवांशकः । अन्त्यांशको द्विस्वभावे वर्गोत्तम इति स्मृतः ॥ ३४॥ (5) लग्नादिदशमांशेशात्वोजे, युग्मे शुभादिकाः (6) द्वादशांशाधिपतयस्तत्तद्रासिवशानुगाः ॥ ३५॥ (7) ओजे कलांशप्रभुखास्तदीशा विरङ्चिशौरीशदिवाकराश्च । युग्मे विलग्ने सति भास्कराद्या विलोमतः षोडशभागनाथाः ॥ ३६॥ (8) अथ दयवर्गजाताः संज्ञावियेषाः । मूलत्रिकोणस्वगृहोच्चभागवर्गोत्तमानां दयवर्गजानम् । संबोगजातोत्तमनामपूर्वा वैशेषिकांशा इति ते वदन्ति ॥ ४४॥ उत्तमं तु त्रिवर्गैक्यं चातुर्वर्गन्तु गोपुरम् । वर्गपङ्चकसंयोगं सिंहासनमिहोच्यते ॥ ४५॥ वर्गह्वयं पारिजातं षड्णां पारावतांशकः । सप्तमं देवलोकः स्यादष्टमं च तथा भवेत् ॥ ४६॥ ऐरवतम् तु नवकं फलं तेषां पृथक् पृथक् ॥ १/२॥ अथषद्वर्गाः सप्तवर्गश्चा । विलग्नहोराद्रेष्काणनवांशद्वादशांशकाः ॥ ४७॥ त्रिंशांशकश्च षड्वर्गः शुभकर्मसु शस्यते । सप्तांशयुक्तः षड्वर्गः सप्तवर्गोऽभिधीयते ॥ ४८॥ जातकेषु च सर्वेषु ग्रहाणां बलकारणम् ॥ १/२॥ अथ भावानां नामानि । कल्पोदयाद्यतनुजन्मविलग्नहोरा वागर्थभुक्तिन्यनस्वकुटुम्बभानि । दुश्चिक्यविक्रमसहोदरवीर्यधैर्यकर्णास्तृतीयभवनस्य भवन्ति संज्ञाः ॥ ४९॥ पातालवृद्धिहिबुकक्षितिमातृविद्यायानाम्बुगेहसुखबन्धुचतुष्टयानि । धीदेवराजपितृनन्दनपङ्चकानि रोगांगशस्त्रभयषष्ठारिपुक्षतानि ॥ ५०॥ जामित्रकामगमनानि कलत्रसम्पद्द्यूनास्तसप्तमगृहाणि वदन्ति चार्याः । रन्ध्रायुरष्टणमृत्युविनाशनानि धर्मो गुरुः शुभतपोनवभाग्यमानि ॥ ५१॥ व्यापारमेषूर्णमध्यमानं ज्ञानं च राजास्पदकर्मसंज्ञाः । एकादशोपान्त्यभवायलाभा रिःफव्ययद्वादशकान्त्यभाति ॥ ५२॥ अथ भावानां केन्द्रादिसंज्ञाः । मेषूरणोदयकलत्ररसातलानि स्युः केन्द्रकण्टकचतुष्टयसंज्ञितानि । लग्नात्रिकोणभवनं च स्यादित्रिकोणमुदयान्नव्मं वदन्ति ॥ ५३॥ तनुसुखमदनाज्ञा राशयः केन्द्रसंज्ञाउ पणफरभवनानि स्वायपुत्राष्टमानि । व्ययरिपुगुरुदुश्चिक्यानि चापोक्लिमानि प्रभ्वति चतुरस्रं मृत्युबन्धुद्वयं च ॥ ५४॥ दुश्चिक्यायारिमानान्युपचयभवनान्याहुराहुराचार्यमुख्याः शेषाः पीडर्क्षसंज्ञा नवधनजलधीकामरन्ध्रान्त्यहोराः । एते भावास्तदीशेन्दुजसितगुरुभिः संयुता वीक्षिता वा नान्यैर्युक्ता न दृष्टा यदि शुभफलदा जन्मतः पृच्छतो वा ॥ ५५॥ अथ राशीनामुदयमानानि । नखा जिना विंशतिरष्टयुक्ता रदाङ्गलोका वियदर्णवाख्याः । मेषादिभानं क्रमशो वदन्ति तुलादिषत्कस्य विलोमतस्ते ॥ ५६॥ अथ राशीनां शुभाशुभभागाः । तनुः शरा रारिखराः किरीटिनो धना गुरुर्हेयनखा नरा नुकाः । शशाङ्कभागा यदि तुम्बुरादिके मुहूर्तजन्मादिषु मृत्युसूचकाः ॥ ५७॥ पुत्रो वतुर्दिव्यजनाधिको धनी विराटयो गोत्रवयो धिको धुनाः । मेषादिके पुष्करभागसंज्ञका मुहुर्तजन्मादिषु शोभनप्रदाः ॥ ५८॥ अथ मेषादिराशीनां वासदेशाः । क्रमात्पाटलकर्नातचरचोलवसुन्ध्राः । पाण्ड्यकेरलकोल्लासमलयावनिसैन्धवाः ॥ ५९॥ उदक्पङ्चालयवनकोशलक्षितिसंज्ञकाः । मेषादिसर्वराशीनां वासदेशाः प्रकीर्तिताः ॥ ६०॥ अथ राशीनां ष्लवस्वनिरूपणम् । स्वाम्याशाख्यं यत्तदापप्लवस्वं भानुक्रान्तादम्बुसंज्ञोऽभिजित्स्यात् । होरातन्त्रे पारिजाताभिधाने संज्ञाध्यायः कीर्तितो राशिशीलः ॥ ६१॥ इति श्रीनवग्रहकृपया वैद्याथविरचिते जातकपारिजाते राशिशीलाध्यायः प्रथमः ॥ १॥अथ ग्रहनामस्वरूपगुणभेदाध्शाशः ॥ २॥ तत्रादौ सूर्यादीनां कालात्मत्वादिनिरूपणम् । कालस्यात्मा भास्कतश्चित्तमिन्दुः सत्वं भौमः स्याद्वचश्चन्द्रसूनुः । देवाचार्यः सौख्यविज्ञानसारः कामः शुक्रे दुखभेवार्कसूनुः ॥ १॥ अथर्व्यादीनां राजत्वादिनिरूपणं दिनेशचन्द्रौ राजानौ सचिवौ जीवभार्गवौ । कुमारे वित् कुजो नेता प्रेष्यस्तपननन्दनः ॥ २॥ अथ सूर्यदीनां नामान्तराणि । द्देलिः सूर्यस्तपनदिनकृद्भानुपूषारुणार्काः सोमः शीतद्युतिरुडुपतिग्लैर्मृगाङ्केन्दुचन्द्राः । आरो वक्रक्षितिजरुधिराङ्गारक्कूरनेत्राः सौम्यस्तारातनयबुधविद्वोधनाश्चेन्दुपुत्रः ॥ ३॥ मन्त्री वाचस्पतिगुरुसुराचार्यदेवेज्यजीवाः शुक्रः काव्यः सितभृगुसुताच्छास्फुजिद्दानवेज्याः । छायासूनुस्तरणितनयः कोणशन्यर्किमन्दाः राहुः सर्पासुरफणितमः सैहिकेयागवश्च ॥ ४॥ ध्वजः शिखी केतुरिति प्रसिद्धा वदन्ति तज्ज्ञा गुलिकश्च मान्दिः ॥ ४ १/२॥ अथरव्यादीनामुपग्रहाः । उप्रग्रहा भानुसुखग्ररांशाः कालादयः कष्टफलप्रदाः सुय्ः ॥ ५॥ क्रमशः कालपरिधिधूमार्द्धप्रहराह्वयाः । यमकण्टककोदण्डमान्दिपातोपकेतवः ॥ ६॥ अथ रव्यदीनां स्वरूपम् । भानुः शामललोहितद्युतितनुश्चन्द्रः सिताङ्गो युवा दूर्वाश्यमलकान्तिरिन्दुतनयः, संरक्तगौरः कुजः । मन्त्री गौरकलेवरः:, केतुर्विचित्रद्युति ॥ ७॥ अथ ग्रहाणां शुभाशुभत्वानिरूपणम् । प्रकाशकौ शीतकरप्रभाकरौ, ताराग्रहाः पङ्च धरासुतादयः । तमः स्वरूपौ शिखिसिंहिकासुतौ, शुभाः शशिज्ञामरवन्द्यभार्गवाः ॥ ८॥ क्षीणेन्दुमन्दरविराद्दुशिखिक्षमाजाः पापास्तु पापयुतचन्द्रसुतश्च पापः । तेयामतीच शुभदौ गुरुदानवेज्यौ, क्रूरौ दिवाकरसुतक्षितिजौ भवेताम् ॥ ९॥ शुक्लादिरात्रिदशकेऽहनि मध्यवीर्यशाली द्वितीयदशकेऽतिशुभप्रदोऽसौ । चन्द्रस्तृटीयदशके बलवर्जितस्तु सौम्येक्षणादिसहितो यदि शोभनः स्यात् ॥ १०॥ अथ रव्यादिनामुदयप्रकारः । रव्यारराहुमन्दाश्च पृष्टेनोद्यन्ति सर्वदा । शरिसा शुक्रचन्द्रज्ञा जीवस्तूभयतो व्रजेत् ॥ ११॥ अथ रव्यादीनामाकारविशेषाः । दिवाकरज्ञौ विहगस्वरूपौ सरीसृपाकारयुतः शशाङ्कः । पुरन्दरार्चायसितौ द्विपादौ चतुष्पदौ भानुसुतक्षमाजौ ॥ १२॥ अथ रव्यादीनां सङ्चारदेशाः । जलाशयु चन्द्रसुरारिवन्द्यौ बुधालयग्नामचरौ गुरुज्ञौ । कुजाहिमन्दध्वजवासरेशा भवन्ति शैलाटविसङ्चरन्तः ॥ १३॥ अथ रव्यादीनां बाल्यादिवयोनिरूपणम् । बालो धराजः कुमारकस्त्रिंशद्गुरुः षोडशवत्सरः सितः । पङ्चाशदर्को विधुरब्दसप्ततिः शताब्दसङ्ख्याः शनिराहुकेतवः ॥ १४॥ अथ ग्रहाणां शास्त्राधिपत्यनिरूपणं धातुमूलासिसंज्ञाश्च । शाखाधिपा जीवसितारबोधना धानुस्वरूपद्युचरौ कुजारुणौ । मूलप्रधानौ तुहिनाकरार्कजौ जीवौ सितार्थौ तु विमिश्र इन्दुजः ॥ १५॥ अथ ग्रहाणामवस्थेयत्ता । दीप्तः प्रमुदितः स्वस्थः शान्तः शक्तः प्रपीडितः । दीनः खलस्तु विकलो भीतोऽवस्था दश क्रमात् ॥ १६॥ अथ स्थानविशेषादवस्थाविशेषाः । स्वोच्चत्रिकोणोपगतः प्रदीप्तः स्वस्थः स्वहेगे मुदितः सुहृद्भे । शान्तस्तु सौम्यग्रहवर्गयातः शक्तोऽतिशुद्दः स्फुटरश्मिजालैः ॥ १७॥ ग्रहाभिभूतस्त्वतिपीडितः स्यादरातिराश्यंशगतोऽतिदीनः । खलस्तु पापग्रहवर्गयोगान्नी वेऽतिभीतो विकलोऽस्तयातः ॥ १८॥ अथ ग्रहणां वर्णविशेषाः । वर्णास्ताम्रसितारक्तहरितापीतकर्बुराः । कृष्णकान्तिरिनादीणां नष्टादौ च प्रकीर्तिताः ॥ १९॥ अथ रव्यादीनां द्रव्याणि अधिदेवताश्च । द्रव्याणि ताम्रमणिकाङ्चनशुक्तिरौष्यमुक्तान्ययश्च दिननाथमुखग्र्हाणाम् । वह्निअम्बुषण्मुखहरीन्द्रशचीविरङ्चिमुख्या दिवाकरमुखादधिदेवताः स्युः ॥ २०॥ अथ रव्यादीनां रत्नानि । माणिक्यं दिननायकस्य, विमलं मुक्ताफलं शीतगोः माहेयस्य च विद्रुमं मरकटं सौम्यस्य गारुत्मकम् । देवेज्यस्य च पुष्परागमसुराचार्यस्य गारुत्मकम् नीलं निर्मलमन्ययोश्च गदिते गोमेदवैडूर्यके ॥ २१॥ अथ ग्रहाणां वस्त्रादिनिरूपणम् । स्यूलाम्बरं नृतनचारुचेलं कृशानुतोयाहतम्ध्यमानि । दृढांशुकं जीर्णमिनादिकानां वस्त्राणि सर्वे मुनयो वदन्ति ॥ २२॥ प्रागादिका भानुसितारराहुमन्देन्दुविद्देवपुगोहिताः स्युः । शुक्रारचन्द्रज्ञौरेज्यमन्दा वसन्तमुख्यर्त्वधिपा दृगाणैः ॥ २३॥ देवतोयतटवह्निविहाराः कोशगेदृशयनोत्करदेशाः । भानुपूर्वनिलयाः परिकल्प्या वेश्मकोणनिलयावहिकेनू ॥ २४॥ अथ पर्देशविभाग इनाहीनाम् । लङ्कादीकृष्णासरिदन्तमारः सितस्ततो गौतभिकान्तभूमिः । विन्ध्यान्तमार्यः सुरनिग्नगान्तं बुधः शनिः स्यात्तुहिनाचकान्तः ॥ २५॥ अथ ग्रहाणां जातयो गुणाश्च । विप्रौ जीबसितौ दिनेशरुधिरौ भूपालकौ वैश्यराड् इन्दुः शूद्रकुलाधिपः शशिसुतो मन्दोऽवराणां पतिः । आदित्यामरमन्त्रिशीतकिरणाः सत्त्वप्रधानग्रहाः शुक्रज्ञौ सरजोगुणौ शनिधरापुत्रौ तमःस्वामिनौ ॥ २६॥ अथ ग्रहाणां नरादिसंज्ञा महाभूताधिपत्यश्च । नराकारा भानुक्षितिजगुरवः शुक्रशशिनौ वधूरूपौ षण्ढप्रकृतिपुरुषौ मन्दशशिजौ । वियत्क्षोणीतेजपवनपयसामेव पतयः सुराचार्यज्ञारधुमणिसुतदेवारिसचिवाः ॥ २७॥ अथ ग्रहाणां कक्षाक्रम । कक्षायां क्रमओ दिनेशतयाज्ज्योतिर्भचक्राश्रिताः छायासुनुगुरुक्षमाजदिनकृच्छुकेन्दुपुत्रेन्दवः ॥ २७ १/२॥ अथ सुर्यादीनां धतुविशेषादि । भज्जास्नायुवसाऽस्थिशुक्ररुधिरत्वग्धातुनाथा क्रमाद् । आरार्किज्यदिनेशशुक्रशशभृत्तारासुताः कीर्तिताः ॥ २८॥ लवणकटुकपायस्वादुतिक्ताम्लमिश्राः शशिरविशनिजीवारासुरेज्यज्ञनाथाः । अयनदिवसपक्षर्त्वब्दमासक्षणेशा रविकुजसितसौम्या मन्दजीवेन्दवश्च ॥ २९॥ अथ रव्यादीनां स्थानविशेषे दृष्टयः ॥ पादेक्षणं भवति सोदरमानराश्योरर्धं त्रिकोणयुगलेऽखिलखेचराणाम् । पादोनदृष्तिनचयश्चतुरस्त्रयुग्मे सम्पूर्णदृग्बलम्नङ्गगृहे वदन्ति ॥ ३०॥ अथ रव्यादीनां दृष्टिविशेषे बलित्वम् । शनिरतिबलशाली पाददृग्वीर्ययोगे सुरकुलपतिमन्त्री कोणदृष्टौ सुभः स्यात् । त्रितयचरणदृष्टया भूकुमारः समर्थः सकलगगनवासाः सप्तमे दृग्बलाढ्याः ॥ ३१॥ अथ ग्रहाणामृध्वार्दिदृष्टयः । अथोर्वदृष्टी दिननाथभौमौ दृष्टिः कटाक्षेण कवीन्दुसून्वोः । शशाङ्कगुर्वोः गमभागदृष्टिरधोऽक्षिपानस्त्यदिनाथशन्योः ॥ ३२॥ अथ ग्रहाणां स्थानबलम् । स्वोच्चत्रिकोणस्वसुहृद्दृगाणराश्यंशवैशेषिकवर्गवन्तः । आरोहवीर्याधिकविन्दुकास्ते खेचारिणः स्थानबलाधिकाः स्युः ॥ ३३॥ नीचारिपापस्वगयोगनिरीक्ष्यमाणास्तद्वर्गसन्धिलघुबिन्दुदुरंशकाश्च । आदित्यरश्मिपरिभूतपराजितास्ते दृष्टयादिशक्त्यसहिताश्च न शोभनाः स्युः ॥ ३४॥ अथ ग्रहाणां दिग्बलम् । विलग्नपातालबधूनभोगा बुधामरेज्यौ भृगुसूनुचन्द्रौ । मन्दो धरासूनुदिवाकरौ चेत् क्रमेण ते दिग्बलशालिनः स्युः ॥ ३५॥ अथ कालबलम् । निशीन्दुमन्दावनिजाः परेऽहनि स्वकीयहोरासममासवासराः । सितादिपक्षद्वयगाः शुभाशुभा बुधः सदा कालजवीर्यशालिनः ॥ ३६॥ अथ चेष्टाबलम् । जैत्रा व्क्रसमागमोपगसितज्ञारामरेज्यासिताः, दिव्याशायनगेन्दुतिग्मकिरणौ चेष्टाबलांशाधिकाः ॥ ३६ १/२॥ अथ ग्रहानां निसर्गबलम् । सौम्यक्षेपयुता महीसुतभुस्वा(खा)श्चेष्टाबलाढ्याः क्रमान् नैसर्गस्य बलाधिकाः शनिकुजज्ञाचार्यशुक्रेन्द्वनाः ॥ ३७॥ क्रमेण दृक्स्थाननिसर्गचेष्टादिक्कालवीर्याणि च षड्बलानि । सुधाकरेष्विन्दुशरेन्दुशैलभेदानि तानि प्रवदन्ति सन्तः ॥ ३८॥ स्वरूपषष्ट्यंशविषष्टिकांशा मृगादिवीर्योपगषड्बलाढ्याः । क्रमेण तद्योगभवं बलं हि पूर्ण त्रिपदं दलं वा ॥ ३९॥ अथ बलप्रमाणम् । अर्धाधिकं षट्कमिनस्य सूरेः शुक्रस्य पङ्चाधिकमर्धरूपम् । सप्तेन्दुपुत्रस्य बलं षडिन्दोः सौरारयोः सायकरूपसंख्या ॥ ४०॥ अथ ग्रहाणां तात्कालिक-मैत्रीविनारः । अन्योन्यतः सोदरलाभमानपातालवित्तव्ययराशिसंस्थाः । तत्कालमित्राणि स्वगा भवन्ति तदन्ययाता यदि शत्रवस्ते ॥ ४१॥ अथ सूर्यादीनां नैसर्गिकाः शत्रुमित्रोदासीनाः । मित्राणि भानोः कुजचन्द्रजीवाः शत्रू सितार्की शशिजः समानः । चन्द्रस्य मित्रे दिननायकज्ञे समा गुरुक्ष्माजसितासिताः स्युः ॥ ४२॥ आरस्य मित्राणि रवीन्दुजीवाश्चान्द्री रिपुः शुक्रशनी समानौ । सूर्यासुरेज्यौ बुधस्य समाः शनीज्यावनिजास्त्वरीण्दुः ॥ ४३॥ सूर्यारचन्द्राः सुहृदस्तु सूरेः शत्रू सितज्ञौ रविजः समानः । मित्रे शनिज्ञौ भृगुन्दनस्येन्द्वनावरी जीवकुजौ समानौ ॥ ४४॥ मन्दस्य सूर्येन्दुकुजाश्च शत्रवः समः सुरेज्यः सुहृदौ सितेन्दुजौ ॥ १/२॥ LOST PAGE LOST PAGE LOST PAGE अथ सूर्यादिभ्यः फलविशेषचिन्ता । सूर्यादात्मपितृप्रभावनिरुजाशक्तिश्रियश्चिन्तयेत् चेतोबुद्धिनृपप्रसादजननीसम्पत्करश्चन्द्रमाः । सत्त्वं रोगगुणानुजावनिसुतज्ञातीर्धरासूनुना विद्याबन्धुविवेकमातुलसुहृत्त्वक्कर्मकृद्धोधनः ॥ ४९॥ प्र्ज्ञानित्यशरीरपुष्टितनयज्ञानानि वागीश्वरात् पत्नीवाहनभूषणनि मदनव्यआपारसौम्ख्यं भृगोः । आयुर्जीवनमृत्युकारणविपत्सम्पत्प्रदाता शनिः सर्पेणैव पितामहं तु शिखिना मातामहं चिन्तयेत् ॥ ५०॥ अथ ग्रहाणां भावकारकत्वम् । द्युमणिरमरमन्त्री भूसुतः सोमसौम्यौ गुरुरिनतनयारौ भार्गवो भानुपुत्रः । दिनकरदिविजेज्यौ जीवभानुज्ञमन्दाः सुरगुरुरिनसूनुः कारकाः स्युर्विलग्नात् ॥ ५१॥ अथ ग्रहाणां स्थाननविशेषे शुभाशुभप्रदता । कामावनीनन्दनराशियाताः सितेन्दुपुत्रामरवन्द्यमानाः । अरिष्ट्दास्तेऽखिलजातकेषु सदाऽष्टमस्थः शनिरिष्टदः स्यात् ॥ ५२॥ अथ सूर्यादीनां स्वरूपाणि । प्रतापशाली चतुरस्रदेहः श्यामारुणाङ्गो मधुपिङ्गलाक्षः । पित्तात्मकः स्वल्पकचाभिरामो देवाकरः सत्त्वगुणप्रधानः ॥ ५३॥ सङ्जारशीलो मृदुवाग्विवेकी शुभेक्षणश्चारुतरस्थिराङ्गः । सदैव धीमांस्थनुवृत्तकायः कफानिलात्मा च सुधाकरः स्यात् ॥ ५४॥ क्रूरेक्षणस्तरूणमूर्त्तिरुदारशीलः पित्तात्मकः सुचपलः कृशमध्यदेशः । संरक्तगौररुचिरावयवः प्रतापी कामी तमोगुणरतस्तु धराकुमारः ॥ ५५॥ दूर्वादलद्युतितनुः स्फुटवाक् कृशाङ्गः स्वामी रजोगुणवतामतिहास्यलोलः । हानिप्रियो विपुलपित्तकफानिलात्मा सद्यः प्रतापविभवः शशिजश्च विद्वान् ॥ ५६॥ बृहदुदरशरीरः पीतवर्णः कफात्मा सकलगुणसमेतः सर्वशास्त्राधिकारी । कपिलरुचिकचाक्षः सात्त्विकोऽतिव धीमान् अलधुनृपतिचिह्नः श्रीधरो देवमन्त्री ॥ ५७॥ असितकुटिलकेशः श्यामसौन्दर्यशाली समततरुचिराङ्गः सौम्यदृक् कामशीलः । अतिपवनकफात्मा राजसः श्रीनिधानः सुखबलसुगुणानामाकरश्चासुरेज्यः ॥ ५८॥ काठीन्यरोमावयवः कृशात्मा दूर्वासिताङ्गः कफमारुतात्मा । पीनद्विजश्चारुपिशङ्गदृष्टिः सौरिस्तमो बुद्धिरतोऽलसः स्यात् ॥ ५९॥ इतरयोगे ग्रहाणां वृद्धिमत्ता । अर्केण मन्दः, शनिना महिसुतः, कुजेन जीवो गुरुणा निशाकरः । सोमेन शुक्रोऽसुरमन्त्रिणा बुधो बुधेन चन्द्रः खलु वर्द्धते सदा ॥ ६०॥ अथ ग्रहाणां स्थानबलविशेषः । स्वोच्चस्वकीयभवनस्वदृगाणद्दोरावारांशकोदगयनेषु दिन्स्य मध्ये । राशिप्रवेशसमये सुहृदंशकादौ मेषूरणे दिनमणिर्बलवानजस्रम् ॥ ६१॥ चन्द्रः कर्किणि गोपतौ निजदिनद्रेक्काणहोरांशके राश्यन्ते शुभवीक्षणे निशि सुखे याम्यायने वीर्यवान् । इन्दुः सर्वकलाधरो यदि बली सर्वत्र सन्धि विना सर्वव्योमचरेक्षितस्तु कुरुते भूपालयोगं नृणाम् ॥ ६२॥ आरः स्ववारनवभागदृगाणवर्गे मीनालिकन्भमृगसुन्बुरुयामिनीषु । वक्रे च याम्यदिशे राशिमुखे बलाढ्यो मीने कुलिरभवने च ददाति ॥ ६३॥ अन्यानृयुग्मभवने निजवारवर्गे चापे विना रविमहुर्निशमिन्दुसूनुः । सौम्यायने च बलवानपि राशिमध्ये लग्ने सदा यदि यशोबलवृद्धिदः स्यात् ॥ ६४॥ मीनालिचापकटके निजवर्गवारे मध्यन्दिनोदगयने यदि राशिमध्ये । कुम्भे च नीचभवनेऽपि बली सुरेज्यो लग्ने सुखे च दशमे बहुवित्तदः स्यात् ॥ ६५॥ स्वोच्चस्ववर्गदिवसे यदि राशिमध्ये शत्रुव्ययानुजगृहे हिबुकेऽपराह्ण । युद्धे च शीतकरसङ्गमवक्रचारे शुकोऽरुणस्य पुरतो यदि शोभनः स्यात् ॥ ६६॥ मन्दस्तुलामकरकुम्भगृहे कलत्रे याम्यायने निजदृगाणदिने दशायाम् । अन्ते गृहस्य समरे कृष्णपक्षे वक्रः समस्तभवनेषु बलाधिकः स्यात् ॥ ६७॥ मेषालिकुम्भतरुणिवृषकर्कटेषु मेषूरणे च बलवानुरगाधिपः यात् । कन्यावसानवृषचापधरे निशायामुत्पातकेतुजनने च शिखी बली स्यात् ॥ ६८॥ प्रोक्तप्रकारप्रबलान्विता ये मूलं विबला भवन्ति । भावेषु योगेषु दशाकलषु न सम्यगुक्तानि फलानि सन्ति ॥ ६९॥ अथ ग्रहाणामधिमुखत्वादि । अधोमुखा दिनेशस्य पूर्वषट्कस्थिता ग्रहाः । अपरार्द्धस्थिताः भानोरूर्ध्वास्याः सुखवित्तदाः ॥ ७०॥ भानामवस्थानगताः क्रमेण मदार्यभौमार्किसितज्ञचन्द्राः । तेषामधःस्थानगतो बलीयान् राहुर्भहीमण्डलमूर्धि संस्थः ॥ ७१॥ स्थानविशेषे स्थितिक्रमविशेषे च ग्रहाणां विफलता । सभानुरिन्धुः शशिजश्चतुर्थे गुरुः सुते भूमिसुतः कुतुम्बे । भृगुः सपत्ने रविजः कलत्रे विलग्नतस्ते विफला भवन्ति ॥ ७२॥ अथ दोषापहरणम् । राहुदोषम्बुधो हन्यादुभयोस्तु शनैश्चरः । त्रयाणां भूमिजो हन्ति चतुर्णा दानवार्चितः ॥ ७३॥ पङ्चानां देवमन्त्री च षण्णां दोषं तु चन्द्रमाः । सप्तदोषं रविर्हन्याद्विशेषादुत्तरायणे ॥ ७४॥ अथ ग्रहाणां पीडाकरणप्रकारः । सदाऽग्निरोगज्वरवृद्धिदीपनक्षयातिसागदिकरोगसङ्कुलम् । नृपालदेवावनिदेवकिङ्करैः करोति चित्तव्यसनं देवाकरः ॥ ७५॥ पाण्डुदोषजलदोषकामलापीनसादिरमणीकृतामयैः । कालिकासुरसुवासिनीगणैराकुलं च कुरुते तु चन्द्रमाः ॥ ७६॥ पीनबीजकफशास्त्रपावकग्रन्थिरुग्व्रणदरिद्रजामयैः । वीरशैवगणभैरवादिभिर्भीतिमाशु कुरुते धरासुतः ॥ ७७॥ गुह्योदरादृश्यसमीरकुष्ठमन्दाग्निशूलग्रहणीरुगाद्यैः । बुधादिविष्णुप्रियदासभूतैरतीव दुःखं शशिजः करोति ॥ ७८॥ आचार्यदेवगुरुभूसुरशापदोषैः शोकं च गुल्मरुजमिन्द्रगुरुः करोति । अन्ताविकारजनिमेहरुजा सुराद्यैः स्वेष्टाङ्गनाजनकृतैर्भयमासुरेज्यः ॥ ७९॥ दारिद्यदोषनिजकर्मपिशाचचौरेः क्लेशं करोति रविजः सह सन्धिरोगैः । कण्डूमसूरिरोपुकृत्रिमकर्मरोगैः स्वाचारहीनलघुजातिगणैश्च केतुः ॥ ८०॥ करोत्यपस्मारमसूरिरज्जूक्षुद्दृक्कृमिप्रेतपिशाचभूतैः । उद्वन्घनेनारुचिकुष्ठरोगैर्विधुन्तुदश्चातिभयं नराणाम् ॥ ४१॥ अथ राशौ ग्रहफलपरिपाककालः । आद्यन्तमध्यभवनोपगता नभोगाश्चादित्यभूमितनयौ शनिशीतरश्मी । जीवासुरेन्द्रसचिवौ फलदाःक्रमेण तारासुतः सकलकालफलप्रदः स्यात् ॥ ४२॥ अथ धातुजरोगे धातुनाथोपासना । यद्धातुकोपजनिताखिलरोगशान्त्यै तन्नाथमाशु उपतर्पणहोमदानैः । सम्पूज्य रोगभयशोकविमुक्तचित्ताः सर्वे नराः सुखयशोबलशालिनः स्युः ॥ ४३॥ अथ ग्रहाणां बाल्याद्यवस्थानिरूपणम् । बालः कुमारोऽथ युवा च वृद्धो मृतश्च राशावयुजि क्रमेण । त्रिंशल्जवैर्ष्यत्ययतः समे स्युरेकैकशोऽशाः पुनरेव कार्याः ॥ ८४॥ अथ जाग्रदाद्यावस्थाः । उच्चांशे स्वनवांशे च जागरूकं वदन्ति हि । सुहृन्नवांशकं स्वप्नं सुप्तं नाचारिभांशकम् ॥ ८५॥ अथ ग्रहाणां फलदानकालः । शीर्षोदयगतः खेटः पाकादौ फलदो भवेत् । पृष्ठोदयस्थः पाकान्ते सदा चोभयराशिगः ॥ ८६॥ समस्तहोराफलसारसान्द्रविराजिते जातकपारिजाते । ग्रहक्रियारूपगुणप्रभेदः सङ्कीर्र्तितः खेटकृपाकटाक्षात् ॥ ८७॥ इति नवग्रहकृपया वैद्यनाथविरचिते जातकपारिजाते ग्रहनामस्वरूपगुणमेदाध्यायः ॥ २॥
अथ वियोनिजन्माद्यध्यायः ॥ ३॥ क्रूरग्रहैः सुबलिभिर्विबलैश्च सौम्यैः चतुष्टयगतेत दवेक्षणाद्वा । चन्द्रोपगद्विरसमागसमानरूपं सत्त्वं वदेद्यादि भवेत्स वियोनिसंज्ञः ॥ १॥ पापा बलिनः स्वभागगाः पारक्ये विबलाश्च शोभनाः । लग्नं च वियोनिसंज्ञकं दृष्टाऽत्रापि वियोनिमादिशेत् ॥ २॥ क्रियः शिरो वक्त्रगलो वृषोऽन्ये पादांसकं पृष्ठोमुरोऽथ पार्श्वे । कुक्षिस्त्वपानोऽघ्न्यथ मेद्रभुष्कौ स्फिक्पुच्छमित्याह चतुष्पदाङ्गे ॥ ३॥ लग्नांशकाद्ग्रहयोगेक्षणाद्वा वर्णान् वदेद्बलयुक्ताद् वियोनौ । दृष्टया समानान् प्रवदेत्तु संख्यां रेखां वदेत्स्मरसंस्थैश्च पृष्ठे ॥ ४॥ देहाम्बुगौ सुखाङ्गेशौ वतुष्पाज्जननं भवेत् । देहेशे सुखपे वाऽहिकेतुयुक्ते पशोर्जनिः ॥ ५॥ अथ ग्रहविशेषक्षणादिना पशुविशेषजनिः । श्क्रेक्षिते गोजननं महिष्यार्कियुतेक्षिते । राहुकेतुयुक्ते मेषः पापाढ्येऽन्यपशोजनिः ॥ ६॥ अथ स्थलाम्बुजनियोगकरी ग्रहस्थितिः । खगे दृकणे बलसंयुतेन वा ग्रहेण युक्ते चरभांशकोदये । बुधांशके वा विहगाः स्थलाम्बुजाः शनैश्चरेन्द्वीक्षणयोगसंभवाः ॥ ७॥ होरेन्दुसूरिरविभिर्विबलैस्तरूणां तेयस्थले तरुभुर्वोऽशकृतः प्रभेदः । लग्नाद्ग्रहः स्थलजलर्क्षपतिस्तु यावांस्तावन्त एव तरवः स्थलतोयजाताः ॥ ८॥ अथ रव्यादीनां वृक्षविशेषजनिकारणता । अन्तःसारान् जनयति रविर्दुर्भुगान् सूर्यसूनुः क्षीरोपेतांस्तुहिनकिरणः कण्टकाढ्यांश्च भौमः । वागीशज्ञौ सफलविफलान् पुष्पवृक्षांश्च शुक्रः स्निग्धानिन्दुः कटुकविटपान् भूमिपुत्रस्तु भूयः ॥ ९॥ शुभोऽशुभर्क्षे रुचिरं कुभूमिजं करोति वृक्षं विपरीतमन्यथा । परांशके थावति विच्युतः स्वकाद् भवन्ति तुल्यास्तरवस्तथाविधाः ॥ १०॥ अथ निषेकधिधिः । कुजेन्दुहेतु प्रतिमासमार्तवं गते तु पीडर्क्षमनुष्णदीधितौ । अतोऽन्यथास्थे शुभपुङ्ग्रहेक्षिते नरेण संयोगमुपैति कामिनी ॥ ११॥ यथाऽस्तराशिर्मिथुनं समेति तथैव वाच्यो मिथुनप्रयोगः ॥ असद्ग्रहालोकितसंयुतेऽस्ते सरोष इष्टैः सविलामहासः ॥ १२॥ रवीन्दुशुक्रावनिजैः स्वभावगैः गुरौ त्रिकोणोदयसंस्थितेऽपि। वा । भवत्यपत्यं हि विबीजिनागिने करा हिमांशोर्विदृशामिवाफलाः ॥ १३॥ दिवाकरेन्द्वोः स्मरगौ कुजर्कजौ गदप्रदौ पुङ्गलयोषितोस्तदा । व्ययस्वगौ मृत्युकरौ युतौ तथा तदेकदृष्त्या मरणाय कल्पितौ ॥ १४॥ विवाऽर्कशुक्रौ पितृमातृसंज्ञितौ शनैश्चरेन्दू निशि तद्विपर्ययात् । पितृव्यमातृष्वसृसंज्ञितौ च तावथौजयुग्मर्क्षगतौ तयोः शुभौ ॥ १५॥ शीतज्योतिषि ज्योषितोऽनुपचयस्थाने कुजेनेक्षिते । जातं गर्भफलप्रदं खलु रजः स्यादन्यथा निष्फलम् । दृष्टेऽस्मिन् गुरुणा निजोपचयगे कुर्यान्निवेकं पुमान् । अत्याज्ये च समूलभे शुभगुणे पर्वादिकालोज्भिते ॥ १६॥ अथ स्त्रीणामृतुकालपरिमाणम् । विभावरीषोडश भामिनीनामृतुद्रमाद्या ऋतुकालमाहुः । नाद्याश्चतस्रोऽत्र निशेकयोग्याः पराश्च युग्माः सुतदाः प्रशस्ताः ॥ १७॥ अथ तुर्यादिरात्रिषु निषेके सताने विशेषः । पुत्रोऽल्पायुदारिका वंशकर्ता बन्ह्या पुत्रः सुन्दरीशो विरूपा । श्रीमान् पापा धर्मशीलस्तथा श्रीःसर्वज्ञः स्यातुर्यरात्रात् क्रमेण ॥ १८॥ अथ सुतादियोगकरी ग्रहस्थितिः । अष्टमाष्टमगे सूर्ये निषेकर्क्षात्सुतोद्भवाः । अथवाऽधानलग्नात्तु त्रिकोणस्थे दिनेश्वरे ॥ १९॥ अस्मिन्नाधनलग्ने तु शुभदृष्टियुतेऽथवा । दीर्घायुर्भाग्यवान् जातः सर्वविद्यान्नमेष्यति ॥ २०॥ ओजर्क्षे पुरुषांशकेषु बलिभिर्लग्नार्कगुर्विन्दुभिः पुङ्जन्म प्रवदेत्समांशकगतैर्युग्मेषु तयोर्षितः । गुर्वर्कौ विषमे नरं शशिसितौ वक्रश्च युग्मे स्त्रियम् द्व्याङ्गस्था बुधवीक्षणाच्च यमलौ कुर्वन्ति पक्षे स्वके ॥ २१॥ विहाय लग्नं विषमर्क्षसंस्थः सौरोऽपि पुंजन्मकरो विलग्नात् । प्रोक्तग्रहाणावलोक्य वीर्यं वाच्यः प्रसूतौ पुरुषोऽङ्गना वा ॥ २२॥ अथ क्रीयत्वकरा योगाः । अन्योन्यं यदि पश्यतः शशिरवी यद्यार्किसौम्यावपि वक्रो वा समगं दिनेशमसमे चन्द्रोदयौ चेत्स्थितौ । युग्मौजर्क्षगतावपिन्दुशशिजौ भूम्यात्मजेनेक्षितौ पुंभागे सितलग्नशीतकिरणाः षट् क्लीबयोगस्त्विमे ॥ २३॥ अथ थमलादिजनिकरा योगाः । युग्मे चन्द्रसितौ तथौजभवने स्युर्ज्ञारजीवोदयाः लग्नेन्दू नृनरीक्षितौ च समगौ युग्मेषु वा प्राणिनः । कुर्युस्ते मिथुनं गृहोदयगतान्द्व्यंगांशकान्पश्यति स्वांशे ज्ञे त्रितयं ज्ञगांशकवशाद्युग्मं त्वमिश्चैः समम् ॥ २४॥ अथ व्यदिकजननयोगः । धनुर्धरस्यान्त्यगते विलग्ने ग्रहैस्तदंशोपगतैर्बलिष्टैः । ज्ञेनार्किणा वीर्ययुतेन दृष्टे सन्ति।प्रभूता आपि कोशसंस्थाः ॥ २५॥ द्विशरीरांशसंयुक्तान् ग्रहान् लग्नं च पश्यति । कन्यांशकगतश्चान्दिर्गर्भस्थं त्रितयं वदेत् ॥ २६॥ युग्मांशकस्तु कन्यैका द्वौ पुमांसौ च गर्भजाः । युग्मांशगान्विलग्नं च गर्भस्थाः पुरुषास्त्रयः ॥ २७॥ कन्यायुग्मांशकोपेतांस्तय्हा युग्मांशगो बुधः । कन्यानवांशकः सौम्यस्तिस्त्रो गर्भगताङ्गनाः ॥ २८॥ द्विस्वभावगतार्कगुरू बुधनिरीक्षितौ । पुंयुग्मं कुरुतस्तद्वत् शशिशुक्रमहीसुताः ॥ २९॥ कुर्वन्ति स्त्रीयुगं तत्र बलाबलविशेषतः ॥ २९ १/२॥ स्त्रीनपुंसकदश्चान्द्रिः पुंनपुंसक्दोऽर्कजः ॥ ३०॥ निषेककाले चन्द्रार्कावन्योन्यं यदि पश्यतः । तथैव चन्द्रमन्दौ वा क्लीबजन्मप्रदौ तथा ॥ ३१॥ निषेके भ्रातृलग्नेशयोगे यमलसम्भवः । लग्नेशे भ्रातृपक्षस्थे स्वोच्चे वा यमलोद्भवः ॥ ३२॥ षष्ठेशो देहसम्बन्धी बुधः षष्ठगतो यदि । बुधक्षेत्रे च यस्य स स्त्रीनपुंसकः ॥ ३३॥ बुधस्थानेन शनिना पुंनपुंसकता भवेत् ॥ १/२॥ निषेकलग्नेशतृतीयनाथौ लग्नस्थितौ चेद्यमलोद्भवः स्यात् ॥ १/२॥ अथ पादजातस्वप्रदौ योगौ । तृतीनाथेन युते निषेके भोगीशयुक्ते यदि पादजातः ॥ ३४॥ राहूदये लग्ननाथे कर्मस्थे पादपूर्वजः ॥ १/२॥ अथ सर्पवेष्टितदेहयदा योगाः । सराहौ रन्ध्रपे लग्ने जातः स्यात् सर्पवेष्टितः ॥ ३५॥ रन्ध्रेश्वरे पापयुते विलग्ने जातो नगोर्वेष्टिदेहवान्स्यात् । केन्द्रे सरहौ गुलिकेन युक्ते लग्नेश्वरे वावा निधनेशयुक्ते ॥ ३६॥ क्रूरग्रहाणां च दृगाणल्ग्ने जातो नगैर्वेष्टितदेहवान् स्यात् । लग्नत्रिभागेऽण्डजसर्पकोलास्रन्नाथयुक्तस्तु तथा त्रिभागः । शुभप्रदाणां च दृशा विहीने जातो नगैर्वेष्टितदेहवान् स्यात् ॥ ३७॥ यशांके पापल्ग्ने वा वृश्चिकेशत्रिभागगे । शुभैः स्वायस्थितैर्जातः सर्पस्तद्वेष्टितोऽपि वा ॥ ३८॥ चतुष्पादगते भानौ शेषैर्वीर्यसमन्वितैः । द्वितनुस्थैश्च यमलौ भवतः कोशवेष्टितौ ॥ ३९॥ छागसिंहवृषे लग्ने तत्स्थे सौरेऽथवा कुजे । राश्यंशसदृशे गात्रे जतस्थेनालवेष्टितः ॥ ४०॥ लग्ने सपापे बहुपापदृष्टे राहुध्वजाभ्यां सहितेऽथवाऽत्र । पापग्रहाणां विलग्नभे वा जातो नरो नालविदेष्टिताङ्गः ॥ ४१॥ क्रूरान्तरे लनगते सराहौ लग्ने कुजे वासरनाथदृष्टे । लग्ने शनु भुमिसुतेन दृष्टे जातो नरो नालविवेष्टिताङ्गः ॥ ४२॥ अथ प्रसूतिकालज्ञापिका ग्रहस्थितिः । तत्काल इन्दुसहितो द्विरसंशको यस्ततुल्यराशिसहिते पुरतः शशाङ्के । यावानुदेति दिनरात्रिसमानभागस्तावद्रते दिननिशोः प्रवदन्ति जन्म ॥ ४३॥ उदयति मृदुभांशे सप्तमस्थे च मन्दे । यदि भवति निषेकः सूतिरब्दत्रय्ण । शशिनि तु विधिरेष द्वादशाब्दैः प्रकुर्यात् । निगदितमिह चिन्त्यं सूतिकालेऽपि युक्त्या ॥ ४४॥ अथ संस्कारविहीनपुत्रजन्मज्ञापका योगाः । पितृकर्मेश्वरौ दुःस्थौ देहेशे बलसंयुते । विना सीमन्तकमादि जातः पुत्रो न संशयः । लाभे पापे पापगृहे न सीमन्तयुतो भवेत् ॥ ४५ १/२॥ अथ पितुरसन्निधौ जन्मयोगाः । पितुर्जातः परोक्षस्य लग्नमिन्दावपश्यति । विदेशस्थस्य चरभे मध्याद्दष्टे दिवाकरे ॥ ४६॥ उदयस्थेऽथवा मन्दे वाऽस्तं समागते । स्थिते वाऽन्तः चपानाथे शशाङ्कसुतशुक्रयोः ॥ ४७॥ पितरय्रसः क्षेत्रजो वेति ज्ञपिका द्युचरस्थितिः । लग्ने वा यदि शीतांशौ शुभखेचरराशिगे । ओरसोऽयं भवेज्जातो गुरुर्गसमन्विते ॥ ४८॥ जीवो न भौमसंदृष्टः स्ववर्गे चार्कचन्द्रमाः । क्षेत्रजोऽयं भवेज्जातः ससौम्यो वा बलान्वितः ॥ ४९॥ मन्दवर्गगते चन्द्रे मन्दयुक्ते तु पङ्चमे । भानुभार्गवसंदृष्टे पुत्रः पौनर्भवो भवेत् ॥ ५०॥ अथ अनूढापत्यत्व्सराधको ग्रहयोगः । व्यये भास्करसंदृष्टे वर्गे भास्करचन्द्रयोः । चन्द्रसूर्ययुते वाऽपि कानीनोऽयं भवेन्नरः ॥ ५१॥ अथ दत्तपुत्रत्वसाधको योगः । चन्द्रदृष्टियुतो मान्दिर्भानुपुत्रसमन्वितः तद्वीक्षणयुतो वाऽपि दत्तपुत्रो भवेन्नरः । शन्यङ्गारकसंयुक्ते सप्तमे वाऽथ पङ्चमे अन्यैरवीक्षिते खेटैः कृत्रिमं तु विनिर्दिशेत् ॥ ५२॥ अथ जारजत्वसाधका योगाः । परस्परक्षेत्रगतौ तु होरारसातकेशौ यदि जन्मलग्नात् । लग्नेश्वरो वा हिबुकेश्वरो वा ध्वजाहियुक्तो जननं परेण ॥ ५४॥ लग्नं शशाङ्कं सुरराजमन्त्री न वीक्षते नैकगृहस्थितौ वा । न जीववर्गगेण युतौ तदानीं जातं वदेदन्यसमागमेन ॥ ५५॥ स्वातीद्वितीया रविवारयुक्ता ससप्तमी सोमजरेवती च । सद्वादशीभानुसुतश्रविष्ठा चैतेषु जातः परतो वदन्ति ॥ ५६॥ भद्राण्यतिथियुक्तेषु त्रिपादर्क्षन्वितेषु च । मन्दार्कभौमवारेषु जात्मन्योद्भवं विदुः ॥ ५७॥ न लग्नमिन्दु च गुरुनिरीक्षते न वा शशाङ्कं रविणा समागतम् । सपापकोऽर्केण युतोऽथवा शशी परेण जातं प्रवदन्ति निश्चयात् ॥ ५८॥ गुरुक्षेत्रगते चन्द्रे तद्युक्ते चान्यराशिगे । तद्द्रेष्काणे तदंशे वा न परैर्जात इष्यते ॥ ५९॥ अथ जन्मनि पितुर्बद्धत्वादि । क्रूरर्क्षगतावशोभनौ सूर्याद् द्यूननवात्मजस्थितौ । बद्धस्तु पिता विदेशगः स्वे वा राशिवशात्तथा पथि ॥ ६०॥ अथ जन्मदेशाः । पूर्णे शशिनि स्वराशिगे सौम्ये लग्नगते शुभे सुखे । लग्ने जलजोऽस्तगेऽपि वा चन्द्रे पोतगता प्रसूयते ॥ ६१॥ आओयोदयमाप्यगः शशी सम्पूर्णः समवेक्षतेऽथवा । मेषूरणबन्धुलग्नगः स्यात् सूतिः सलिले न संशयः ॥ ६२॥ उदयोडुपयोर्व्ययस्थिते गुप्त्यां पापनिरीक्षिते यमे । अलिकर्कियुते विलग्नगे सौरे शीतलरेक्षितेऽवटे ॥ ६३॥ मन्देऽब्जगते विलग्नगे बुधसूर्येन्दिनिरीक्षिते क्रमात् । कीडाभवने सुरालये जननं* चोषरभूमिषूदिशेत् ॥ ६४॥ नृलग्नगं प्रेक्ष्य कुजः श्मशाने रम्ये सितेन्दू गुरुरग्निहोत्रे । रविर्नरेन्द्रामरगोकुलेषु शिल्पालयो ज्ञः प्रसवं करोति ॥ ६५॥ राश्यंशसमानगोचरे मार्गे जन्म चरे स्थिरे गृहे । स्वर्क्षाशगते स्वमन्दिरे बलयोगात्फलमशकर्क्षयोः ॥ ६६॥ अथ मात्रा स्यक्तस्य दीर्घयुष्टम् । आरार्कजयास्त्रिकोणगे चन्द्रोऽस्ते च विसृज्यतेऽम्बया । दृष्टेऽमरराजमन्त्रिणा दीर्घयुः सुखभाक् च स स्मृतः ॥ ६७॥ अथ मात्रा स्यक्तस्य विनाशयोगः । पापेक्षिते तुहिनगाबुदये कुजेऽस्ते स्यक्तो विनश्यति कुजार्कजयोस्तथाऽये । सौम्येऽपि पश्यति तथाविधहस्तमेति सौम्ये तरेषु परहस्तगतोऽप्यनायुः ॥ ६८॥ अथ प्रसवस्थानम् । पितृमातृगृहेषु तद्बलात्तरुशालाइषु नीचगतैः शुभैः । यदि नैकगतैश्च वीक्षितौ लग्नेन्दू विजने प्रसूयते ॥ ६९॥ मन्दर्क्षाशे शशिनि हिबुके मन्ददृष्टेऽब्जगे वा तद्युक्ते वा तमसि शयनं नीचसंस्थैश्च भूमौ । यद्भद्राशिर्ब्रजति हरिजं गर्भमोक्षस्तु तद्वत् ॥ ७०॥ अथ सूतीगृहे दीपज्ञानं द्वारज्ञानं च । स्नेहः शशाङ्कादुदयाच्च वर्ती दीपोऽर्कयुक्तर्क्षवशाणराद्यः । द्वारं च तद्वास्तुनि केन्द्रसंस्थैर्क्ष्यं ग्रहैर्वीर्यसमनिव्तैर्वा ॥ ७१॥ अथ सूतीगृहस्वरूपम् । जीर्ण संस्कृतमर्कजे क्षितिसुते दग्धं नवं शीतगौ काष्ठाढ्यं सुदृढं रवौ शशिसुते चानेकशिल्प्युद्भवम् । रम्यं चित्रयुतं नवं च भृगुजे जीवे दृढं मन्दिरं चक्रस्थैस्तु यथोपदेशरचनां सामन्तपूर्वां वदेत् ॥ ७२॥ अथ सुतीगृहदिशा । मेषकुलीरतुलालिघतैः प्रगुत्तरते गुरुसौम्यगृहेषु । पश्चिमतश्च वृषेण निवासो दक्षिणभागकरौ मृगसिंहौ ॥ ७३॥ अथ सूतीगृहे जन्मस्थानम् । प्राच्यादिगृहे क्रियादयो द्वौ द्वौ कोणगता द्विमूर्त्तयः । शय्यास्वपि वास्तुवद्वदेत् पातैः षट्त्रिनवान्त्यसंस्थितैः ॥ ७४॥ अथ उपसुतिकाज्ञानम् । लग्नचन्द्रान्रगतैर्ग्रहैः स्युरुपसूतिकाः । बहिरन्तश्च चक्रार्द्धे दृशादश्येऽन्षवा परे ॥ ७५॥ अथ जातकस्य स्वरूपादिज्ञानम् । लग्ननवांशपतुल्यतनुः स्याद्वीर्ययुतग्रहतुल्यतनुर्वा । चन्द्रसमेतनवांशपर्वणः कादिविलग्नविभक्तभगात्रः ॥ ७६॥ कन्दृक्ष्रोत्रनसाकपोलहनवो वक्त्रं च होरादय- स्ते कण्ठांसकबाहुपाश्वहृदयक्रोडानि नाभिस्ततः । बस्तिः शिश्नगुदे ततश्च वृषणावूरू ततो जानुनी जडाङ्ध्रीत्युन्जयत्र वाममुदितैर्द्रेक्काणभागैर्स्त्रधा ॥ ७७॥ अथ जाताङ्गे चिह्वज्ञानम् । तस्मिन्पापयुते व्रणं शुभयुते दृष्टे च लक्ष्मादिशेत् स्वर्क्षंशे स्थिरसंयुते च सहजः स्यादन्यथाऽगन्तुकः । मन्देऽश्मानिलजोऽग्निशस्त्रविषजो भौमे बुधे भूभवः सूर्ये काष्ठचतुष्पदेन हिमगौ शृङ्ग्यब्जजोऽन्यैः शुभम् ॥ ७८॥ समनुपतिता यस्मिन् भागे त्रयः सबुधा ग्रहा भवति नियमातस्यावाप्तिः शुभेष्वशुभेषु वा । व्रणकृदशुभः षष्ठे देहे तनोर्भसमाश्रिते तिलकमशकृद्दृष्टः सौम्यैर्युतश्च स लक्ष्मवान् ॥ ७९॥ वियोनिजन्मविज्ञानं निषेकोदयजं फलम् । जन्मकालप्रिज्ञानं यत्तदाचार्यभाषितम् ॥ ८०॥ इति नवग्रहकृपया वैद्यनाथविरचिते जातकपारिजाते आधानजन्माध्यायस्तृतीयः ॥ ३॥
अथारिष्टाध्यायः ॥ ४॥ तत्रादौ द्वादशाप्दीमध्ये आयुषोऽनिश्वितता आद्वादशाब्दान्तयोनिजन्मनामायुष्कला निश्चयुतिं न शक्यते । मात्रा च पित्रा कृतपापकर्मणा बालप्रहैर्नाशमुपैति बालकः ॥ १॥ आद्ये चतूष्के जननीकृताधैर्मध्ये तु पित्राऽजितपापसैः । बालस्तदन्त्यासु चतुः समासु स्वकीयदोषैः समुपैति नाशम् ॥ २॥ अथारिष्टपूर्वकमायुषां भेदाः । अष्टौ बालारिष्टमादौ नराणां योगारिष्टं प्राहुराविंशतिः स्यात् । अल्पं चान्द्रात्रिंशतान्मध्यमायुरासप्तत्याः पूर्णमायुः शतान्तम् ॥ ३॥ अथ अरिष्टदा ग्रहस्थितिः । विलग्नगतस्त्वपि देवमन्त्री विनाशरिःफारिगते शशाङ्के । विलोकिते पापवियचरेण विभानुना मृत्युमुपैति ग्र॥॥ः ॥ ४॥ गण्डान्ततारासहिते मृगाक्के पापेक्षिते पापसमन्विते वा । बालो लयं यति समृत्युभागे चन्द्रे तथा पापनिरीक्षिते वा ॥ ५॥ ताताविकासोदरभातुलाश्च मातामही मातृपता च बालः । सूर्यादिकैः पङ्चमधर्मयातैः क्रूरर्क्षगैराशु हताः क्रमेण ॥ ६॥ रसातलस्थौ यदि भानुचन्द्रौ शनिः स्मरस्थो मरणाय मातुः । यदा यदा क्रूरखगो विलग्नादरातिगः सोदरनाशहेतुः ॥ ७॥ अथ पित्रादीनामरिष्टयोगाः । तातान्विकासोदरमातुलाश्च मातामही मातृपिता च बालः । सूर्यादिकैः पङ्चमधर्मयातैः क्रूरर्क्षगैराशु हताः क्रमेण ॥ ६॥ रसातलस्थौ यदि भानुचन्द्रौ शनिः स्मरस्थो मरणाय मातुः । यदा य्(व्)दा क्रूरखगो विलग्नादरातिगः सोदरनाशहेतुः ॥ ७॥ क्रूरेक्षितौ चन्द्रविलग्नराशी सौम्यग्रहैर्वीच्चणयोगहीनौ । केन्द्रच्युतो यद्यमरेशमन्त्री जातस्य भाता समुपैति नाशम् ॥ ८॥ अथ सगर्भामृत्युयोगौ । सभानुजे शीतकरे विलग्नाद् दिवाकरे रिःफगृहोपयाति । धरासुते नधुगते तदानीं विपद्यते तज्जननी सगर्भा ॥ ९॥ विलग्नचन्द्रौ शुभदृक्विहीनावशोभनव्योमचरान्तरस्थौ । विनाशमेति प्रमदा सगर्भा वदन्ति सर्वे युगपत् पृथग्वा ॥ १०॥ षष्ठावसानाष्टमभावगेषु क्रूरेषु सौम्यग्रहवर्जितेषु । पापान्तरस्थे भृगुजे गुरौ वा नारी सपुत्रा म्रियते तु सद्यः ॥ ११॥ लग्नास्तयातौ यदि पापखेचरौ शुभैरयुक्तौ शुभदृईष्टिवर्जितौ । शस्त्रेण मृत्यु समुपैति गर्भिणी मासाधिपो नष्टकरो यदा वदेत् ॥ १२॥ अथ जातस्य मातृमरणयोगाः । चन्द्राचतुर्थोपगतैरसद्भिर्वा नस्थितैः शोभनदृष्टिमुक्तैः । व्यापारगैर्वा यदि वासरेशाज्जातस्य माता निधनं प्रयाति ॥ १३॥ शुक्राद्रवौ विक्रमगे बलाध्ये मन्देक्षिते मन्दसमन्विते वा । क्षीणे शशाङ्ले यदि वा सपापे माता सपुत्रा म्रियते,अचिरेण ॥ १४॥ लग्नादिने वाऽष्टमगे धराजे पापेक्षिते सौम्यदृशा विहीने । ताराधिपे वृद्धिकलाविहीने माता कृतान्तस्य पदं समेति ॥ १५॥ शुक्रात् कुजेऽहनि तपः सुतराशियात् चन्द्रात्रिकोणगृहगे रविजे रजन्याम् । पापेक्षिते च शुभयोगदृशा विहीने नाशं समेति जननी विबले शशाङ्के ॥ १६॥ अथ गर्भस्य मासधिपाः(होरायाम्) कललग्ननाक्कुरास्थिचर्माङ्गज्चेतनताः सितकुजजीवरविचन्द्रार्कुबुधाः परतः । उदयकुजजीवरविचन्द्रार्किंबुधाः गदिता वदन्ति शुभाशुभं च मासाधिपतेः सदृशम् ॥ १७॥ अथ गर्भ सुखम् । शशाङ्कलग्नोपगतैः शुभग्रहैस्त्रिकोणजायार्थसुखास्पदस्थितैः । तृतीयलाभर्क्षगतैश्च पापकैः सुखी च गर्भो रविणा निरीक्षितः ॥ १८॥ अथ जातस्य पितृमरणयोगाः । व्ययस्थितेऽर्के ससुते विलग्नादपि क्षयेन्दौ मदनोपयाते । पितुर्वियोगं प्रव्दन्ति सद्यः शुभेक्षिते तु त्रिभिरब्दमानैः ॥ १९॥ चरोपगे चन्द्रमसि क्षपायां बुधेक्षिते दूरदिशं प्रयातः । चरे शनौ भानुयुते निशायां विदेशगो वाति पिता विनाशम् ॥ २०॥ अथ जातस्य मृत्युयोगाः । क्षीणे शशिन्युदयगे यदि कण्टकस्थे पापेऽथवा निधनगे म्रियतेऽथ बालः । रन्ध्ररिगैरशुभखेटदृशा समेतैः सौम्यैः कृतान्तनगरं समुपैति मासात् ॥ २१॥ एकत्र मन्दावनिनन्दनार्का रन्ध्रस्थिता वा रिपुराशियाताः । सौम्यैरयुक्ता अविलोकितास्ते जातस्य सद्यो मरणप्रदाः स्युः ॥ २२॥ चन्द्रांशे सओप्तमे भौमे सौम्यदृष्टिविवर्जिते । सप्तसप्ततितारायामुपैति मरणं शिशुः ॥ २३॥ मन्दावनिजमार्तण्डैः पुत्रस्यानसमन्वितैः । सप्तसप्ततिनक्षत्रे जातस्य मरणं वदेत् ॥ २४॥ धरसुते चन्द्रनवांशकस्थे लग्नांशके वा न च जीवदृष्टे । सुधाकरे नन्दनराशियाते समेति याम्यं पदभाशु बालः ॥ २५॥ नीचं गते लग्नपतौ विलग्नान्नाशं गते वा रविजे तथाऽस्ते । जातो मृतप्रायकलेवरः सन्कृच्छेण वैवस्वतलोकमिति ॥ २६॥ अपोक्लिमस्थानगता न भोगा विधूतवीर्यां यदि भानुमुख्याः । मासद्वयं तस्य वा जातस्य चायुः कथयन्ति तज्ज्ञाः ॥ २७॥ लग्नारिरन्ध्रव्ययगे शशाङ्के पापेन दृष्टे शुभदृष्टिहीने । केन्द्रेषु सौम्यग्रहवर्जितेषु प्राणैवियोगं व्रजति प्रजातः ॥ २८॥ सौरे मदस्थे यदि वा विलग्ने जलोदयऽब्जे यदि कीटगे वा । सौम्येषु केन्द्रोपगतेषु सद्यो जातस्य नाशं यवनोपदिष्टम् ॥ २९॥ भौमक्षेत्रगते जीवे नीचराशिगतेऽथवा । सन्ध्यात्रये च सङ्जातो मासान्मृत्युमुपैति सः ॥ ३०॥ रन्ध्रे धरासूनुदिनेशसौरा जातस्तु मृत्युं समुपैति मासात् । केतुस्तु यस्मिन्नुदितोऽत्र जातो मासद्वयेनैव यमं प्रयाति ॥ ३१॥ पापाबुदयास्तगतौ क्रूरेण युतश्च शशी । दृष्टश्च शुभैर्न यदा मृत्युश्च भवेदचिरात् ॥ ३२॥ क्षीणे हिमगौ व्ययगे पापैरुदयाष्टमगैः । केन्द्रेषु शुभाश्च न चेत् क्षिप्रं निधनं प्रवदेत् ॥ ३३॥ क्रूरेण संयुतः शशी स्मरान्त्यमृत्युलग्नगः । कण्टकाद्विःशुभैरवीक्षितश्च मृत्युदः ॥ ३४॥ शशिन्यरिविनाशगे निधनमाशु पापेक्षिते । शुभैरथ समाष्टकं दलमतश्च मिश्रेक्षिते । असद्भिरवलोकिते बलिभिरत्र म्(भ)आसं शुभे कलत्रसहिते च पापविजिते विलग्नाधिपे ॥ ३५॥ अशुभसहिते ग्रस्ते चन्द्रे कुजे निधनाश्रिते जननिसुतयोर्मृत्युलग्ने रवौ तु सशस्त्रजः । उदयति रवौ शीतांशौ वा त्रिकोणविनाशगै- र्निधनमशुभैर्वीर्योपेतैः शुभैरयुतेक्षिते ॥ ३६॥ असितरविशशाङ्कभूमिजैर्व्ययनवमोदयनैधनाश्रितैः । भवति मरणमाशु देहनां यदि बलिना गुरुणा न वीक्षितैः ॥ ३७॥ सुतमदननवान्त्यलग्नरन्ध्रेष्वशुभयुते मरणाय शीतश्मिः । भृगुसुतशशिपुत्रदेवपूज्यैर्यदि बलिभिर्न युतोऽवलोकितां वा ॥ ३८॥ अथ वर्षमध्ये मरणम् । योगे स्थानं बलनश्चन्द्रे स्वं वा तनुगृहमथवा । पपैर्दृष्टे बलवति मरणं वर्धस्यान्तः किल मुनिगदितम् ॥ ३९॥ अथ वर्षद्भयमायुः । वक्री शनिभौमगृहोपयातः केन्द्रेऽथवा शत्रुगृहे विनाशे । कुजेन सम्प्राप्तबलेन दृष्टो वर्षद्वयं जीवयति प्रजातम् ॥ ४०॥ अथ वर्षत्रयमायुः । बृहस्पतिर्भौमगृहेऽष्टमस्थः सूर्येन्दुभौमार्कजदृष्टमूनिः । अब्दैस्त्रिभिर्भार्गवदृष्टिहीनो लोकान्तरं प्रापयति प्रजातम् ॥ ४१॥ अथ चतुर्थवर्ष मरणम् । षष्ठाष्टमे कर्किणि जन्मलग्नात् सौम्ये सुधारश्मिनिरीक्ष्यमाणो । अब्दैश्चतुर्भिः समुपैति नाशं जातो नरः सर्वबलान्वितोऽपि ॥ ४२॥ अथ पङ्चमेऽब्दे मरणम् । रविचन्द्रभौमगुरुभिः कुजगुरुसौरेन्दुभिः सहैकस्थैः । रविशनिभौमशशाङ्कैर्मरणं खलु पङ्चमिवर्षैः ॥ ४३॥ अथ षद्वर्षमायुः । यदा सुधारशिमनवांशकस्थे निरीक्षिते शीतकरेण मन्दे । लग्नाधिपे चन्द्रदृशा समेते जातस्य षद्वर्षमितं तदाऽयुः ॥ ४४॥ अथ सप्तमेऽब्दे मरणम् । लग्ने यद्द्रेक्काणो निगलाहिहिहङ्गपाशधरसूज्ञः । मरणाय सप्तवर्षैः क्रूरयुतो न स्वपतिसंदृष्टः ॥ ४५॥ अथ सप्ताष्टवर्षे मृत्युः । लग्ने रविशनिभौमाः शुक्रगृहे सप्तमे शशी क्षीणः । दृष्टो न देवगुरुणा सप्तभिरष्टभिरब्दकैर्वा स्यात् ॥ ४६॥ अथ नवमेऽब्दे मृत्युः । दिवकरेन्दुभूपुत्रः पुत्रस्यानसमन्विताः । जातो यमपुरं याति नवमाब्दे न संशयः ॥ ४७॥ पापो विलग्नाधिपतिः शशांकादन्यस्थतः क्रूरनिक्षितश्चेत् । चन्द्रांशकस्थे यदि वा तदीशो जातः शिशुर्याति लयं नवाब्दैः ॥ ४८॥ अथ दशवर्शायुः । मृगांशकस्थिते मन्दे सौम्यदृष्टिसमन्विते । जन्मप्रभृतिशत्रुत्वं तस्यायुर्दशवत्सरम् ॥ ४९॥ अथ एकादशे वर्षे मरणम् । रविणा युक्तः शशिजः सौम्यैर्दृष्टो विनाशयति । एकादशभिर्वर्षैर्जातं नृपतुल्यभोगसम्पन्नम् ॥ ५०॥ अथ द्वादशेऽब्दे मरणम् । चन्द्रलग्नाधिपः सूर्यः स्वपुत्रेण समन्वितः । लग्नादष्तमराशिस्थो द्वादशाब्दे सितेक्षितः ॥ ५१॥ अल्यांशकस्थिते मन्दे सूर्येणैव निरीक्षिते । पितृद्वषसमायुक्तो द्वादशाब्दं च जीवति ॥ ५२॥ अथ त्रयोदशेऽब्दे मृत्युः । लग्नांशकस्थिते मन्दे जीवदृष्टिसमन्विते । त्रयोदशाब्दे मरणम् जातस्य पितृवैरिणः ॥ ५३॥ अथ चतुर्थदशऽब्दे मृत्युः । कन्यांशकस्थिते मन्दे सौम्यदृष्टिसमन्विते । चतुर्दशाब्दे मरणं जातः कोपी समेति च ॥ ५४॥ अथ पङ्चदशाब्दय्युः । सिमांशकस्थिते मन्दे राहुणा च निरीक्षिते । शस्त्रपीडा भवेत्तस्य चायुः पङ्चदशाब्दकम् ॥ ५५॥ अथ षोदशेऽब्दे मरणम् । कर्काशकस्थिते मन्दे जीवदृष्टिसमन्विते । सर्पपीडा भवेत्तस्य षोडशाब्दान्मृतिं वदेत् ॥ ५६॥ अथ सप्तदशेऽब्दे मृत्युः । यमांशकस्थिते मन्दे लग्ननाथेन वीक्षिते । रणशूरो महाभोगी मृतः सप्तदशाब्दके ॥ ५७॥ अथ अष्टादशेऽब्दे मृत्युः । परस्परक्षेत्रसमन्वितौ वा रन्ध्रेशलग्नाधिपती न सौम्यौ । रिःफारिभे वा गुरुणा वियुक्ते त्वष्टादशाब्दे निधनं प्रयाति ॥ ५८॥ अथ सद्यो मृत्युः । जीवांशकस्थिते मन्दे राहुणा च निरीक्षिते । देहाधिपे शुभादृष्टे जातः सद्यो वुनश्यति ॥ ५७॥ अथ १९ वर्षे मृत्युः । तदीशस्तुङ्गभागश्चेदायुरेकोनविंशतिः ॥ ५८॥ अथ २० वर्षे मृत्युः । केन्द्रेषु पापेषु निशाकरेण सौम्यग्रहैरीक्षणवर्जितेषु । षष्ठाष्टमे वा यदि शीतरश्मौ जातः सुखी विंशतिवत्सरान्तम् ॥ ५९॥ अथ २२ वर्षे मृत्युः । जीवेन सहितः सूर्यो लग्नस्थः कीटराशिगः । अष्टमाधिपतौ केन्द्रे द्वाविंशत्यब्दके मृतिः ॥ ६१॥ २६/२७ वर्षे मृत्युः । मन्दोद्ये शत्रुराशौ सौम्यैरापोक्लिमोपगैः । षड्विंशत्यब्दके वा स्यात् सप्तविंशतिवत्सरे ॥ ६२॥ अथ २८ वर्षे मरणम् । रन्ध्रेशे जीवसंदृष्टे पापे पापनिरीक्षिते। रन्ध्रस्थे जन्मपे मृत्युरष्टाविंशतुवत्सरे ॥ ६३॥ अथ २९ वर्षे मृत्युः । चन्द्रे मन्दसहायस्तु सूर्यश्चाष्टमसंस्थितः । एकोनत्रिंशके वर्षे जातो यम्पुरं व्रजेत् ॥ ६४॥ अथ २९ वा ३० वर्षे मृत्युः । जन्मरन्ध्रपयोर्मध्ये निशानाथे व्यये गुरौ । सप्तविंशतिवर्षे वा त्रिंशद्वयसि वा मृतिः ॥ ६५॥ अथ ३२ वर्षे मरणम् । अष्टमाधिपतौ केन्द्रे लग्नेशे बलवर्जिते । त्रिंशद्वर्षमितायुष्मान् द्वात्रिंशद्वत्सरे मृतिः ॥ ६६॥ क्षीणे शशाङ्के यदि पापयुक्ते रन्ध्राधिपे केन्द्रगतेऽष्टमे वा । पापान्विते हीनबले विलग्ने द्वात्रिंशदब्दे निधनं प्रयाति ॥ ६७॥ अथ अल्पायुर्योगाः । षष्ठाष्टमे व्यये पापे लग्नेशे दुर्बले सति । अल्पायुरनपत्यो वा शुभदृग्योगवर्जिते ॥ ६८॥ क्रूरषष्ठ्यंशकए वाऽपि रन्ध्रेशे भानुजेऽपि वा । पापान्विते पापखेटे चाल्पमायुर्विनिर्दिशेत् ॥ ६९॥ व्ययार्थौ पापसंयुक्तौ शुभदृष्टिविवर्जितौ । क्रूरषष्ठ्यंशसंयुक्तौ वाऽल्पमायुर्विनिरिदिशेत् ॥ ७०॥ इति द्वात्रिंशद्वत्सरान्तर्भूतबालारिष्टयोगारिष्टस्वल्पायुर्भेदाः समाप्ताः । अथआरिष्टभङ्गाः । अत्यन्तसत्त्वे यदि लग्ननाथे सौम्यान्विते तादृशदृष्टियोगे । केन्द्रस्थिते पापदृशा विहीने सद्भाग्ययुग् जीवति दीर्घमायुः ॥ ७१॥ अथ चन्द्रकृतोऽरिष्टभङ्गः । चन्द्रः सन्पूर्णगात्रस्तु सौम्यक्षेत्रांशगोऽपि वा । सर्वारिष्टनिहन्ता स्याद् विशेषाच्छुक्रवीक्षितः ॥ ७२॥ अथ शुभग्रहकृतोऽरिष्टभङ्गः । जीवभार्गवसौम्यानामेकः केन्द्रगतो बली । पापकृद्योगहीनश्चेत्सद्योऽरिष्टस्य भङ्गकृद् ॥ ७३॥ अथ चद्रकृतोऽरिष्टभङ्गः । स्वोच्चस्थः स्वगृहेऽथवापि सुहृदां वर्गे च सौम्यस्य वा । सम्पूर्णः शुभवीक्षितः शशधरो वर्गे स्वकीयेऽपि वा ॥ ७४॥ शत्रूणामवलोकनादिरहितः पापैरयुक्तेक्षितो। अरिष्टं हन्ति उदुस्तरं दिनमणिः प्रालेयराशिं यथा ॥ ७५॥ पक्षे सिते भवति जन्म यदि क्षपायां कृष्णेऽथवाऽहनि शुभाशुभदृष्टमूर्तिः । तं चन्द्रमा रिपुविनाशग्तोऽपि नूनमापत्सु रक्षति पितेव शिशुं प्रजातम् ॥ ७६॥ अथ गुरुकृतोऽरिष्टभङ्गः । केन्द्रोपगोऽतिबलवान् स्फुरदंशुमली स्वर्लोकराजसचिवः शमयेदवश्यम् । एको बहुनि दुरितानि उदुतराणि भक्त्या प्रयुक्त इव शूलधरे प्रणामः ॥ ७७॥ अथ लग्नेशकृतोऽरिष्टभङ्गः । लग्नेशे बलयुक्तश्चेत् त्रिकोणे वा चतुष्टये । अरिष्टयोगजातोऽपि बालो जीवति निश्चयः ॥ ७७॥ अथ ग्रहकृतोऽरिष्टभङ्गः । यस्य जन्मनि तुङ्गस्याः स्वक्षेत्रस्थान्माश्रिताः । चिरायुषं शिशु जातं कुर्वन्त्यत्र न संशयः ॥ ७८॥ अथ राहुकृतोऽरिष्टभङ्गः । राहुस्त्रिषष्ठलाभे लग्नत्सौम्यैर्निरीक्षितः सद्यः । नाश्यति सर्वदुरितं मारुत् इव तलसङ्गातम् ॥ ७९॥ अजव्वृषकर्किविलग्ने रक्षति राहुर्निरन्तरं बालम् । वृथिवीपतिः प्रसन्नः कृतापराधं यथा पुरुषम् ॥ ८०॥ अथ पुमश्चन्द्रकृतोऽरिष्टभङ्गः । निशाकरः शोभनवर्गयुक्तः शुभेक्षितः पूरितदीप्तिजालः । जानस्य निःशोषमरिष्टमाशु निहन्ति यद्वद् गरलं गरुत्मान् ॥ ८१॥ अथ राशीशकृतोऽरिष्टभङ्गः । चन्द्राधिष्ठतराशीशे लग्न्स्थे शुभवीक्षिते । भृगुणा वीक्षिते चन्द्रे स्वोच्चेऽरिष्टं हरेत्तदा ॥ ८२॥ अथ लग्नेशकृतोऽरिष्टभङ्गः । लग्नाधिपोऽतिबलशुभैरदृष्टः केन्द्रस्थितः शुभखगैरवलोक्यमानः । मृत्युंविधूय विदधाति स दीर्घमायुः सार्धं गुणैर्बहुभिरूर्जितराजलक्ष्म्या ॥ ८३॥ अथ मध्यमायुःप्रदता जीवस्य । बलहीने विलग्नेशे जीवे केन्द्रत्रिकोणगे । षष्ठामव्यये पापे मध्यमायुरुदाहृतम् ॥ ८४॥ द्वात्रिंशद्वत्सरादुपति सप्ततिपर्यन्तं मध्यमायुर्योगः । अथ पूर्णयुःप्रदा योगाः । चतुष्टये शुभैर्युक्ते लग्नेशे शुभसंयुते । गुरुणा दृष्टिसंयोगे पूर्णमायुर्विनिर्दिशेत् ॥ ८५॥ केन्द्रान्विते विलग्नेशे गुरुशुक्रसमन्विते । ताम्यां निरिक्षिते वाऽपि पूर्णमायुर्विनिर्दिशेत् ॥ ८६॥ उच्चान्वितैर्स्त्रिभिः खेटैर्लग्नरन्ध्रेशसंयुतैः । रन्ध्रे पापविहीने च दीर्घमायुविनिर्दिशेत् ॥ ८७॥ रन्ध्रेस्थितैर्स्त्रिभिः खेटैः स्वोच्चमित्रस्ववर्गगैः । लग्नेशे बलसंयुक्ते दीर्घमायुविनिर्दिशेत् ॥ ८८॥ स्वोच्चस्थितेन केनापि खेचरेण समन्वितः । शनिर्वा रन्ध्रनाथो वा दीर्घमायुविनिर्दिशेत् ॥ ८९॥ त्रिषडायगताः पापाः शुभाः केन्द्रत्रिकोणगाः । लग्नेशे बलसंयुक्तः पूर्णमायुर्विनिर्दिशेत् ॥ ९०॥ षट्सप्तर्न्ध्रभावेषु उभेषु सहितेषु च । त्रिषडायेषु पापेषु दीर्घमायुर्विनिर्दिशेत् ॥ ९१॥ रिःफशत्रुगताः पापा ल्ग्नेशे यदि केन्द्रगः । रन्ध्रस्थानगता पापाः कर्मेशः बहुसम्मतम् ॥ ९२॥ रन्ध्रे शस्थगृहाधीशो यस्मिन् राशौ व्यवस्थितः । तदीशो लग्ननाथश्च केन्द्रगो यदि ताद्दशम् ॥ ९३॥ द्विस्वभावं गते लग्ने तदीशे केन्द्रगेऽपि वा । स्वोच्चमूलत्रिकोणे वा चिरं जीवति भाग्यवान् ॥ ९४॥ द्विस्वभावं गते लग्ने लग्नेशात् केन्द्रगौ यदि । द्वौ पापौ यस्य जनने तस्यायुर्दीर्घमादिशेत् ॥ ९५॥ चरांशकस्था रविमन्दभौमाः स्थिरांशकस्थौ गुरुदानवेज्यौ । शेषाश्च युग्मांशगता यदि स्युस्तदा समुद्भूतनरः शतायुः ॥ ९६॥ अथ पूर्णयुषः प्रमाणम् । सप्तत्युपरिशतान्तं पूर्णमायुः । अथ योगविदेषात् युगान्तमायुः । मन्दांशकस्था रविजीवभौमा धर्मस्थितास्तन्नवभागसंस्थाः । बलान्विता लग्नगतो हिमांशुर्युगान्तमायुः श्रियमादधाति ॥ ९७॥ अथ मुनित्वप्रदो ग्रहयोगः । एकांशभागौ गुरुसूर्यपुत्रौ धर्मस्थितौ वा यदि कर्मसंस्थौ । अर्कोदये सौम्यनिरीक्ष्यमाणौ मुनिर्भवेदत्र भवश्चिरायुः ॥ ९८॥ अथ अमितमायुः । गुरुशशिसहिते कुलिरलग्ने शशितनये भृगुजे च केन्द्रयाते । भवरिपुहजोपगैश्च शेषैरमितमिहायुरनुक्रममाद्विना स्यात् ॥ ९९॥ अथ देवसादृश्यप्रदा ग्रहस्थितिः । त्रिकोणे पापनिर्मुक्ते केन्द्रे सौम्यविवर्जिते । रन्ध्रे पापविहीने च जातस्त्वमरसन्निभः ॥ १००॥ शन्यादिभौमपर्यन्तं लग्नादौ खेचराः स्थिताः । वैशेषिकांशसंयुक्ता जातस्त्वमरसन्निभः ॥ १०१॥ अथ श्रसङ्ख्यायुःप्राप्तिः । मेषान्त्यलग्ने सगुरौ भृगौ वा निशाकरे गोगृहमध्यमांशे । सिंहासनांशे यदि वा धराजे जातस्त्वसङ्ख्यातमुपैति मन्त्रैः ॥ १०२॥ अथ मुनिसमत्वम् । देवलोकांशके मन्दे भौमे पारावतांशके । सिंहासने गुरौ लग्ने जातो मुनिसमो भवेत् ॥ १०३॥ अथ युगान्तमायुः । गोपुरांशे गुरौ केन्द्रे शुक्रे पारावतांशके । त्रिकोणे कर्कटे लग्ने युगान्तं स तु जीवति ॥ १०४॥ अथ ब्रह्मपदप्राप्तिः । चापांशे कर्कटे लग्ने तस्मिन् देवेन्द्रपूजिते । त्रिचतुर्भिर्ग्रहैः केन्द्रे जातो ब्रह्मपदं व्रजेत् ॥ १०५॥ लग्ने सेव्ये भृगौ कामे कन्यायामुडुनायके । चापे मेषांशके लग्ने जातो याति परं पदम् ॥ १०६॥ अथ आयुषः सप्तविधता । बालारिष्टं योगसङ्जातमल्पं तेषां भङ्गान्मध्यमं दीर्घमायुः । दिव्यं योगाम्यासमन्त्रक्रियाद्यैरायुः सपतैतानि सङ्कीर्तितानि ॥ १०७॥ इति श्रीनवग्रहकृपया वैद्यनाथरचिते जातकपारिजाते बालारिष्टाध्यायः चतुर्थः ॥ ४॥
अथ आयुर्दायाध्यायः ॥ ५॥ निसर्गपैड्यांशकरश्मिच्क्रनक्षत्रदायाष्टवर्गजाति । पराशराद्यिः कथितानि यानि संगृह्य तानि क्रमशः प्रवच्मि ॥ १॥ अथ निसर्गायुषो वर्षसङ्ख्यह् । नरवाः ययी द्वु धृतिय्च धृतिय्च कृतिः खबाणा राविपूर्वकाणाम् । इमा निरुक्ताः क्रमयो ग्रहाणां नैसर्गिके ह्वायुषि वर्षसंख्याः ॥ २॥ अथ पिण्डायुषो वर्षसंख्यः । नवेन्दवो वाणयमाः शरक्ष्मा दिवाकराः पश्चभुवः कुपक्षाः । नखाश्च भाखत्प्रमुखप्रहाणां पिण्डायुषोऽब्दा निजतुङ्गानाम् ॥ ३॥ अथ पिण्डायुषः स्पष्टीकरणविधिः । निजोश्चशुद्धः खचरो विशोध्योः भमणडलात् षड्भवनोनकश्चेत् । यथास्थितः षड्भवनाधिकश्चेल्लीकृतः सङ्गुणितो निजाब्दैः ॥ ४॥ तत्र खाभ्ररसचन्द्रलोचनैरुद्धृते सति यदाप्यते फलम् । वर्षमासदिननाडिकार्दकं ताद्धि पीण्डभवमायुरुच्यते ॥ ५॥ स्वोच्चोनस्फुटखेचरं यदि रसादल्पं भचक्रोद्धृतम् लिप्तीकृत्य निजायुरब्दगुणितं तच्चक्रलिप्ताहृतम् । लब्धं वासरनायकादिखचरैर्दृत्तायुरब्दादिकम् नीचार्द्धक्रमशो वदन्ति भुनयः पैण्डये च नैसर्गिके ॥ ६॥ अथायुषो हरणं होरायाम् । नीचेऽतोऽर्त्द्धं ह्वसति हि तत्श्वान्तरस्थेऽनुपातो होरा त्वांशप्रतिभमपरे राशितुल्यं वदन्ति । हित्वा वक्रं रिपुगृहगतैर्हीयते स्वत्रिभागः सूर्योचिक्षत्रद्युतिषु च दलं प्रोज्भूय शुक्रार्कपुत्रौ ॥ ७॥ क्षोणीपुत्रं वर्जियत्वा रिपुस्थार्व्यंशं नीचस्थानगास्ते तदर्धम् । अस्तं याताः शर्व एवार्द्धहानिं कुर्युहित्वा शुक्रमार्तण्डपुत्रौ ॥ ८॥ अथ व्ययादिहरणम् सर्वार्द्धत्रिचरणपश्चषष्ठभागाः क्षीयन्ते व्ययभवनादसत्सु वामम् । सत्स्वर्धं हसति तथैकराशिगानामेकोऽम्श हरति बली तथाऽह सत्यः ॥ ९॥ एकर्क्षोपगानां यो भवति बलाधिको विशेषेण । क्षपयति यथोत्कभंशं स एव नान्योऽपि तत्रस्थः ॥ १०॥ अथ क्रुरोदयहरणम् । सार्द्धोदितोदितनवांशहतात्समस्ताद् भागोऽष्टयुक्तशतसद्ख्य उपैति नाशम् । क्रूरे विलग्नसहिते विधिना त्वनेन सौम्येक्षिते दलमतः प्रलयं प्रयाति ॥ ११॥ लिप्रिभूतैर्लग्नभावैर्नहन्यादायुर्द्धयं खेचराणां पृथक्स्यम् । व्योमाकाशत्विन्दुपक्षैर्भजेत्तत् स्वायुर्दायाच्छोध्यमब्दादि लब्धम् ॥ १२॥ एतत् क्रूरे लग्नके सौम्यदृष्टे तस्मिन्पापे तत्फलार्द्धं विशोध्यम् । एतरायेनां शसङ्ज्ञे विधेयं पिण्डायुर्वत् कर्म नैसर्गिके च ॥ १३॥ अथ लग्नायुःसाधनम् । आयुस्थैतेषु बलाढ्यलग्ने विहाय राशीन् कृतलिप्तिकेऽत्र । भक्ते द्विशत्या फलमब्दपूर्वं यत्स्याद्विलग्नायुषि तञ्च योज्यम् ॥ १४॥ लग्नराशिसमाश्वाब्दास्तन्मासाद्यनुपाततः । लग्नायुर्द्ष्यमिच्छन्ति होराशास्त्रविशारदाः ॥ १५॥ अथ षड्विधरणम् । क्रूरोदयास्तरिपुनीचस्वगीपगानां रिःफायमाननवरन्ध्रकलत्रगानाम् । कृत्वा यथाहरणषत्कमिनादिकानां लग्नायुषा सह युते यदि तुल्यमायुः ॥ १६॥ अथ अंशकायुः । स्वमतेन किलाह जीवशर्मा ग्रहदायं परमायुपः स्वरांशम् । ग्रहभुक्तनवांशराशितुल्यं बहुसाम्यं समुपैति सत्यवाक्यम् ॥ १७॥ सत्योक्ते ग्रहमिष्टं लिप्तिकृत्वा शतद्वयेनास्तम् । मण्डलभागविशुद्धेऽब्दाः स्युः शेषात्तु मासाद्याः ॥ १८॥ स्वतुङ्गवक्रोपगतैर्स्त्रसंगुणो द्विरुत्तमस्वाम्शकभत्रिभागगिः । इयान् विशेषस्तु मदन्तभाषिते समानमन्यत् प्रथमेऽप्युदीरितम् ॥ १९॥ किन्त्वत्र भांशप्रतिमं ददाति वीर्यान्विता राशिसमं च होरा । क्रूरोदये चोऽपचयः स नात्र कार्यं च नाब्दैः प्रथमोपदिष्टैः ॥ २०॥ सत्योपदेशो वरमत्र किन्तु कुर्वन्त्ययोग्यं बहुवर्गणाभिः । वाचार्यकं त्वत्र बहुघ्नतायामेकं तु शद् तदेव कार्शम् ॥ २१॥ अथ राश्मिजायुः । दशगोशरबाणाद्रिवसुसायकरश्मयः दिननायकमुख्येषु निजतुङ्गतेषु च ॥ २२॥ स्वोच्चोनमिष्टखचरं यदि षड्गृहोनं चक्राद्विशोध्य कृलिप्तकमंशुमानैः ॥ हत्वा भचक्रकलिकाहृतमच्दपूर्वं रव्यादिरशिभजनितायुरिति ब्रुषन्ति ॥ २३ अथ रश्मेर्हरणम् । स्वराशिकुमतिसुहृत्गृहस्थे वक्रोपगे तद्राद्विगुणिकृताम्युः? । वक्रवसानेऽष्टमभागर्कज्यां सपत्नगे द्वादयभागहानिः ॥ २४॥ अस्तङ्गतेषु द्युचरेषु चार्द्धं हित्वा शानिं दानवपूजितं च । तद्राश्मियोगे ग्रहदत्तमायुर्महेन्द्रशास्त्रोदितमाहुरार्याः ॥ २५॥ अथ चक्रायुः । रव्यादिसप्तग्रहतारकांशभुक्तावशेषाब्दसमूहमायुः । सव्यापसव्योपगवाक्यजं वा वदन्ति चक्रायुरिनादिकानाम् ॥ २६॥ अथ दशायुः । आदित्यसुख्यनवखेचरयोगताराभुक्तावशिष्टघटिकाजनिवत्सराद्यम् । आयुर्दशाजनितमष्टकवर्गजातं यत्प्रोक्तमेव सकलं प्रवदन्ति तज्ज्ञाः ॥ २७॥ अथ बलोपेते शुभदृष्टेऽशसम्भवम् । रवौ पिण्डोद्भवं कुर्याच्चन्द्रे नैसर्गिकं क्रमात् ॥ २८॥ जच्चङ्गते रवौ चान्ये बलिष्ठाः केन्द्रकोणगाः । सर्वेषु स्वोच्चभावेषु बलिष्ठे शशहंसके ॥ २९॥ एवं चिरायुषां योगोष्वन्येषु गणितेषु च । चान्द्रयोगेषु त्र्ये तु चन्द्रे च बलसंयुते ॥ ३०॥ महापुरुषयोगेषु वीर्योत्कटयुतेषु च । राजयोगेषु सर्वेषु पैणड्यमाह पराशरः ॥ ३१॥ लग्ने गुरौ कर्मगते च भानौ चन्द्रे सुखे वाऽस्तगते बलाढ्ये । केन्द्रत्रिकोणोपचये च सौम्ये पापेष्चथापोक्लिमगेषु पैणड्यम् ॥ ३२॥ पैणड्यं भानौ निसर्गप्रभवमुडुपतौ रश्मिजं सोमपुत्रे भौमे भिन्नाष्टवर्गोदितमसुरगुरौ कालचक्रोद्भवायुः । देवाचार्ये दशायुर्दिनकरतनये सामुदायं बलिष्टे लग्ने यद्यंशकायुर्भवति बलयुते चाहुराचार्यमुख्याः ॥ ३३॥ अथायुषः पष्टीकरणम् । आयुरब्दादिकं सर्वं निश्चलेन गुणिकृतम् । मातङ्गेन हृतं लब्धं सौरमानायुरुच्यते ॥ ३४॥ आयुषोऽधिकारिणः । ये धर्ममार्गनिरता द्विजदेवभक्ता ये पव्यभोजनरता विजितेन्द्रियश्च । येमानवाद्वृतिसत्कुलशीलसीमास्तेषामिदं कथितमायुरुदारधीभिः ॥ ३५॥ ये पापलुब्धाश्वोराश्च देवब्राह्मणनिन्दकाः । सर्वाशिनश्च ये तेषामकालमरणं नृणाम् ॥ ३६॥ धर्मे विकल्पबुद्धीनां दुःशीलानां च विद्विषाम् । ब्राह्मणानां च देवानां परद्रव्यापहारिणाम् ॥ ३७॥ भयक्कराणां सर्वेषां मूर्खाणां पिशुनस्य च । स्वधर्माचारहीनानां पापकर्मोपजीविनाम् ॥ ३८॥ शास्त्रेष्वनियतानां च मूढानामपमृत्यवः । अन्येषामुत्तमायुः स्यादिति शास्त्रविदो विदुः ॥ ३९॥ अथ नानाजातीयमायुः । गृध्रोलुकशुकष्त्राड्क्षसर्पाणां च सहस्रकम् । श्येनवानरमल्लुकमणडुकानां शतत्रग्रम् ॥ ४०॥ पश्चाशदुत्तरशवं राक्षसानां प्रकीर्तितम् । नराणां कुञ्जराणां च विंशोत्तरशतं विदुः ॥ ४१॥ द्युत्रिंशदायुरश्चानां पश्चविंशत् खरोष्टूयोः । वृषमाहिषयोश्वैश्व चतुर्वशतिवत्सराः ॥ ४२॥ विंशत्यायुर्मयूराणां छागादीनां च षोडश । हंसस्य पङ्चनवकं द्वादशाब्दाः पिकाः शुकाः ॥ ४३॥ तद्वत्पारावतानां च कुक्कूटस्याष्टवत्सराः । बुद्बुदानामणडजानां सप्तसङ्गथाः समाः स्मृताः ॥ ४४॥ आरिष्टदशा । त्रिमणडलेष्वथैकस्मिन् पापस्तिष्ठति दुर्बलः । न सौम्यग्रहसंयुक्तस्तदशान्ते मृतिं वदेत् ॥ ४५॥ राशिसन्धिस्थखेटानां दशा रोगप्रदा भवेत् । त्रिंशद्भागमनुक्रान्तदशायां मरणं नृणाम् ॥ ४६॥ षष्ठाष्टमस्थो रिपुदृष्टमूर्त्तिः पापग्रहः पापगृहोपगश्चेत् । स्वान्तर्दशायां मरणं नराणां वदन्ति युद्धे विजितस्य दाये ॥ ४७॥ पङ्चम्यारदशा मृत्युं दद्यात्षष्ठी गुरोर्दशा । शनेश्चतुर्थी मृत्युः स्यादशा राहोस्तु पञ्चमी ॥ ४८॥ नीचारातिविमूढस्य विपत्प्रत्यारिनैधनाः । दशा दद्युर्मृतिं तस्यं पापयुक्ता विशेषतः ॥ ४९॥ तत्तद्भावार्थकामेशदशास्वन्तर्दशासु च । तत्तद्भावविनाशः स्यात् तद्युक्तेक्षितकारकैः ॥ ५०॥ अष्टमस्य त्रिभागांशपतिस्थितगृहं शनौ । तदीशानवभागर्क्ष गते वा मरणं भवेत् ॥ ५१॥ अथ च्छिद्रग्रहाः । रन्ध्रेश्वरो रन्ध्रयुक्तो रन्ध्रष्टा स्वरेश्वरः । रन्ध्राधिपयुतश्चैव चतुःषष्टयंशनायकः ॥ ५२॥ रन्ध्रे श्वरातिशत्रुश्च सप्त च्छिद्रग्रहाः स्मृताः । तेषां मध्ये बली यस्तु तस्य दाये मृतिं वदेत् ॥ ५३॥ तत्तद्भावाद्वपयस्त्थस्य तद्भावाधीश्वरस्य वा । वीर्योर्पेतस्य खेटस्य पाके मृत्युर्न संशयः ॥ ५४॥ अथ द्रेक्काणस्वरूपम् । कुलीरमीनालिगता दृगाणाः मध्यावसानप्रथमा भुजङ्गाः । अलिद्वितीयो मृगलेयपूर्वः क्रमेण पाशो निगडो विहङ्गः ॥ ५५॥ विलग्नजन्मद्रेक्काणाद्यस्तु द्वाविंशाति स्वरः । सुधाकरोपगांशर्क्षात् चतुःषष्ट्यंशको भवेत् ॥ ५६॥ अथ जीघदेहमृत्युसंज्ञाः । लग्नं पश्चहतं च मान्दिसहितं प्राणस्फुटं प्राणिनाम् चन्द्र्स्य स्फुटमष्टकेन गुणितं देहं समान्दिस्फुटम् । सप्तघ्नं गुलिकस्तुटं सह दिवानथेन मृत्युर्भवेत् तस्माज्जीवकलेवरैक्यविपुले जातश्विरं जीवति ॥ ५७॥ अथ निर्याणसमयाः जीवमृत्युतनुयोगराशिगे गोचरेण रविजे धनक्षयः । तन्त्रिकोणगृहगेऽथवा नृणां तन्नवांशकयुते मृतिं वदेत् ॥ ५८॥ भावत्रिकोणगे मन्दे भावनाशं वदेद्वुधः । भावाधिपतिकोणे वा गुरौ प्राप्ते मृतिर्भवेत् ॥ ५९॥ लग्नाकर्कमान्दिस्फुटयोगराशेरधीश्वरो यद्भवनोपगस्तु । तद्राशिसंस्थे पुरुहूतवद्ये तत्कोणगे वा मृतिमेति जातः ॥ ६०॥ स्फुटे विलग्ननाथस्य विशोध्य यमकण्टकम् । तदेआशिवभागस्थे जीवे मृत्युर्न संशयः ॥ ६१॥ मान्दिस्फुटे भानुस्फुतं विशोध्य राश्यंशकोणे रविजे मृतिः स्यात् । धूमादिपङ्चग्रहयोगराशिद्रेक्काणयातेऽर्कसुते च मृत्युः ॥ ६२॥ मान्दिस्फुटोदितनवांशगतेऽमरेज्ये तद्द्वादशांशसहिते दिननाथसूलौ । द्रेक्कणकोणभवने दिनपे च मृत्युर्लग्नेन्दुमान्देयुतभेऽश॥ओदये स्यात् ॥ ६३॥ विलग्नमान्दिस्फुटयोगमांशं निर्याणमांसं प्रवदन्ति तज्ज्ञाः । निर्याणचन्द्रे गुलिकेन्दुयोगो लग्नं विलग्नार्क्किसुतेन्दुयोगम् ॥ ६४॥ गुलिकं रविसूनुं च गुणित्वा नवसङ्गयया । उभयोरैक्यराशगृहगे रविजे मृतिः ॥ ६५॥ षष्ठावसानरन्ध्रेशस्फुटैक्यभवनं गते । तत्रिकोणोपगे वाऽपि मन्द् मृत्युभयं नृणाम् ॥ ६६॥ जीवे नन्दहते विरिङ्चिगुणितं मन्दं च मान्दिस्फुटम् संयोज्यं पुनरक्कवृद्धिभिनजं मन्दात्मजं योजयेत् ॥ तदेवेशपुरोहितस्फुटचयप्राप्तं नवांशं गते जीवे गोचरगे यदि नृणां निर्याणकालो भवेत् ॥ ६७॥ भानुस्फुटे नवहते रविजं च मान्दिं हत्वा ग्रहैरतदिनराशिगणेषु योज्यम् । मान्दि पुनश्च नवकेन हतं च युव्ज्यात् तद्राशिकांशगतपूषणि मृत्युकालः ॥ ६८॥ सुतेशसंयुक्तनभश्वराणाम् दशाब्दसङ्गया दिननायकाप्ताः । तच्छेषिते मासि मृतिं नराणां वदन्ति लग्नेशयुतग्रहैर्वा ॥ ६९॥ चन्द्रस्फुटे नवकसङ्गुणिते तु मान्दिं मन्दं च नन्दहतमिन्दुनियोजनीयम् । कृत्वा पुर्ननवहतार्कसुतं समेतं यत्तन्नवांशकशशी मरणप्रदः स्यात् ॥ ७०॥ जतोऽह्नि चेदर्कशानिस्फुटौक्यतारादिनिर्याणदशा प्रकल्प्या । तारेशराद्दुस्फुटयोगतारापूर्वा दशाऽनिष्टकरा रजन्याम् ॥ ७१॥ अथ निर्याणहेतुः ॥ उदयाद्द्वाविंशतिकं द्रेक्काणं कारणं मृत्योः । तस्याधिपस्य निर्याणं सूच्येद्विधिवत्तमः ॥ ७२॥ ज्ञेया जन्मानि यन्नवांशकगतो मान्दिस्तदोयास्तके राशौ तिष्ठति चेत् शुभस्तु बलवान् सौख्येन नूनं मृतिः । भूपुत्रे समरेण सूर्यतनये चोरादिभिर्दानवैः सर्पाद्यैश्च तथा नृपभयात्क्षिणोडुपे तोशजात् ॥ ७३॥ रन्ध्रं येन निरीक्षितं बलवता तद्धातुकोपन्मृतिः सूर्यादभ्रिजलायुधव्वरककक्षुत्तृट्कृतैश्चामयैः । लग्नादष्टमधामपे तनुगते कालस्य कालस्य यदेहजैः छिद्राम्शे च चरस्थिरोभयगते देशान्तरे स्वे पाथि ॥ ७४॥ शून्यागारे रन्ध्राशौ बलिष्ठैरादित्याद्यैर्वीक्षिते स्वेचरेन्दैः । नो चेन् छिद्रस्थानयातैश्च नो चेत् तद्रद्रेक्काणस्वामिना मृत्युमेति ॥ ७५॥ रव्यादिखेटनिजधातुभवामयेन जातस्तदीयखललींकरपीडया वा । रन्ध्रे शुभग्रहयुते तु विलापहेतुं सौख्येन मृत्युभुपयाति शुभोपयाते ॥ ७६॥ तुलायां रुधिरे प्राप्ते वृषभस्थे दिवाकरे । चन्द्रे मन्दगृहं प्राप्ते विणमध्ये मरणं भवेत् ॥ ७७॥ बलिना शानिना दृष्टे क्षीणेन्दौ निधनाश्रिते । गुदाक्षिरुकपीडया वा मृत्युः शस्त्रकृतो भवेत् ॥ ७८॥ लग्नाच्छिद्रत्रिकोणस्थैरर्कारार्किनिशाकरैः । मृत्युः स्याच्छैलपातेन वज्ञकुढ्यादिभिश्च वा ॥ ७९॥ भौमारुणौ यदि परस्परराशियुक्तौ केन्द्रस्थितौ निधननावकखेचरेन्द्रात् । जातोऽघसानसमये क्षितिपालकोपात् शूलादिकायुधवरैनिधनं समेति ॥ ८०॥ चन्द्रे तनौ दिनकरे विबलेऽष्टमस्थे लग्नाद्व्यये सुरगुरौ सुखगे च पापे । जातस्य तस्य शयनाच्च्युतहेतुमृत्युः शस्त्रेण वा निशि निधादकृतेन वा स्यात् ॥ ८१॥ लग्नेशे निधनांशस्थे मूढे षष्ठगतेऽथवा । क्षुवाधया च मरणं बन्धुहीने महीतले ॥ ८२॥ आयुर्विलग्नाधिपती बलेन हीनौ धरासूनुरृणोशयुक्तः । युद्धे मृतिं तस्य वदन्ति तज्ज्ञाः शस्त्रेण जातस्य मृतिं विशेषः ॥ ८३॥ लग्नेश्वरे वाहननाथयुक्ते वागीश्वरेणापि युते त्वजीर्णात् । दारेश्वरे वाहनावित्तराशिनाथान्विते वा मरणं त्वजीर्णात् ॥ ८४॥ भुक्त्यंशपो भानुसुतेन युक्तो दुःस्थानगो वा विषभक्षणे । सहार्हना वा शिखिना च तस्य मृत्युर्भवेद्रज्जुनिबन्धने ॥ ८५॥ पिशाचपीडाऽग्निजले विपत्स्याद्भौमहिमन्दान्यतमेन युक्त । क्षीणे शशाङ्के निधनस्थिते च दुःस्थे त्वपस्मारभयान्मृतिः स्यात् ॥ ८६॥ रन्ध्रस्यानगते सूर्ये भौमे वा बलवजिते । वित्ते पापग्रहैर्युक्ते पित्तरोगान्द्मृतिं वदेत् ॥ ८७॥ जलराशिगते चन्द्रे चाष्टमस्थेऽथवा गुरौ । पापग्रहेण संदृष्टे क्षयरोगान्मृतिं वदेत् ॥ ८८॥ अष्टमस्थानगे शुक्रे पापग्रहनिरीक्षिते । वातरोगात्क्षयाद्वाऽपि प्रमेहाद्वा मृतिं वदेत् ॥ ८९॥ सूर्यस्थानगते सौम्ये पापग्रहनिरीक्षिते । त्रिदोषान्मरणं विन्द्याज् ज्वररोगेण वा वदेत् ॥ ९०॥ मृत्युस्थानगते राहौ पापग्रहनिरीक्षिते । पिटकाद्युष्णरोगाद्वा सर्पदोषान्मृतिर्भवेत् ॥ ९१॥ पराभवगते राहौ पापग्रहनिरीक्षिते । मसूरिकादिरोगाद्वा पित्तभ्रंशान्मृतिं वदेत् ॥ ९२॥ अथ हस्तादिविच्छेदयोगाः । धर्मे शनौ चाथ गुरौ तृतीये करच्छिदः स्याग्निधने व्यये वा । कर्मस्थिताश्चेद्यदि राहुन्मन्दसौम्याः करच्छेद्युतोऽत्र जातः ॥ ९३॥ शुक्रेण दृष्टे यदि रन्ध्रनाथे सूर्ये शनौ वा फाणिनाथयुक्ते । क्रूरादिषष्ट्यंशसमन्विते वा विच्छेदनं तच्छिरसो वदन्ति ॥ ९४॥ मन्दे विलग्ने मदने सराहौ कन्यान्विते भार्गवनन्दने च । क्षीणे शशाङ्के मदराशियुक्ते विच्छिन्नहस्तश्च पदेन सार्द्धम् ॥ ९५॥ भूसूनुलग्ने यदि वा तदंशे सूर्यान्विते कृष्णानिशाकरे तु । फणीशचन्द्रात्मजसंयुतेऽर्कराशौ यदा तर्ह्युदरप्रभेदम् ॥ ९६॥ मन्दोदये सौम्यदृशा विहीने सर्पार्कयुक्ते यदि कृष्णचन्द्रे । नाभिप्रवेशोदरभेदमाहुः शस्त्रेण जातस्य प्राशराद्याः ॥ ९७॥ अथ दुर्मरणयोगाः । षष्ठाष्तमव्यये चन्द्रे लग्ननाथेन वीक्षिते । मन्दमान्द्यगुसंयुत्क्ते तस्य दुर्मरणं वदेत् ॥ ९८॥ मेषुरणस्थे यदि चित्रभानौ भौमे चतुर्थे न च सौम्युयुक्ते । सौम्ये विलग्नोपगते तु मृत्यु गोशृङ्गतः शूलनिपाततो वा ॥ ९९॥ दशमसुखसमेतैः पापदृष्तैश्च सय्म्यै- रुदयनिधनयातैः शूलपातान्मृतिः स्यात् । शशिनि तनुगृहस्थे बन्धुगे न्भानुपुत्रे कलहजनितदोषैरम्बरस्थे च भौमे ॥ १००॥ लग्नं गते दिनकरे तरुणीगतेन्दौ पापेक्षिते कलहतोयभयान्मृतिः स्यात् । लग्ने दिनेशशशिनौ द्विशरीरकेऽन्ये पापेक्षिता यदि बहुदकशृङ्गदष्टात् ॥ १०१॥ तुहिनकिरणलग्नात् पापखेटोपयाते नवमतनयराशौ पापखेटेक्षिते वा । भुजगनिगडपाशे रन्ध्रजन्मत्रिमागे जननसमयलग्नान्मृत्युद्बन्धनेन ॥ १०२॥ मीनोदये शशिरवी यदि पापयुक्तो पापेऽष्टमे च मरणं रभणीकृतं स्यात् ॥ भौमे सुखे दिनकरे यदि वा मदस्थे मन्देऽष्टमे शशिनि चान्नविशेषजन्यम् ॥ १०३॥ मन्दे धने सुखगते शशिनि क्षमाजे मानस्थिते व्रणकृतेन मृतिं समेति । बन्धुस्थेऽवनिसुते धनगे शशाङ्के भानौ नभस्थलगते तु गजाश्वयानात् ॥ १०४॥ रन्ध्रे शनौ वियति हीनबले शशङ्के भानौ सुखे निभृतकाष्ठहतेन मृत्युः । पापान्तरे जनलग्नपतौ सकेतौ लग्नाष्तमे खलयुते साति मातृकोपात् ॥ १०५॥ सुखास्प्दस्थैरशुभैर्ग्रहेन्दैस्त्रिकोणगैर्वाऽथ विलग्नराशौ । रन्ध्रेश्वरे भूतनयेन सार्द्ध उद्बन्धनात्तस्य मृतिं वदन्ति ॥ १०६॥ लग्ने रवौ सुते मन्दे रन्ध्रस्थे तृडुनायके । धर्म गते धरासूनौ वृक्षाशबिभयान्मृतिः ॥ १०७॥ पापेष्वाज्ञाबन्धुराशिस्थितेषु क्षीणे तारान्गयके शत्रुराशौ ॥ लग्नाच्छिद्रस्वानराशि गते वा यात्राकाले शत्रुदोषान्मृतिः स्यात ॥ १०८॥ लग्नान्त्यगौ भानुधराक्रमारौ दिनेशचन्द्रेन्दुसुता मदस्थाः । सुरालथोद्यानवनप्रदेशे प्रवासभूमौ भ्रियते तु जातः ॥ १०९॥ लग्नाष्तमे पापयुतेऽष्टमेशे रिःफोपयाते यदि केन्द्रगे वा । लग्नेश्वरे हीनबलेन युक्ते दुर्मार्गर्दोषात्प्रवदन्ति मृत्युम् ॥ ११०॥ भौमार्कजक्षेत्रगते शशाङ्के पापेक्षिते पापखगान्तरस्थे । कन्यागृहे वा हिबुकोपयाते मृतिं वदेदग्निजशस्त्रपातैः ॥ १११॥ यादि विषघटिकायामष्टमे पापयुक्ते विंषशिखिभवसस्त्रैर्जायते तस्य मृत्युः । बहुदिविचरयुक्ते लग्नपे साष्टमेशे बहुजनमृतिकाले मृत्युमेति प्रजातः ॥ ११२॥ लग्नेशस्थनवांशस्य राशिकोपोद्भवामयैः । मृत्युं तस्य वदन्त्येके हौरिका मुनिपुङ्ग्रवाः ॥ ११३॥ होरेशऽशगते तु तुम्दुरगृहे तापस्वराग्न्युद्भवै- रूक्षे श्वासविकारशूलजनितैर्युग्मे शिरशूलजैः । वातोन्मादमवैः कूलीरभवने सिंहे विषस्फोटकैः कन्यवां जठराम्निगुह्यजनितैर्जातस्य मृत्युं वदेत् ॥ ११४॥ जूकेशोकचतुष्पदज्वरभषैः कीटेऽस्मशस्त्रादिभि- चापे तीव्रमरूद्भषैर्मृगसुखे ज्वाघ्रादिशूलामयैः । कुम्भे ज्याघ्रवधूकृतैरनिभिषे तोयातिसायिर्मृतिम् संघ्रस्थांशगता प्रचारधरणी जातस्य मृत्युप्रदा ॥ ११५॥ अथ बिर्याणदिग्ज्ञनानम् । निशि बलयुतराशौ लग्नयातेऽह्निकाले यदि दिनबलयुक्ते जन्मलग्ने रजन्याम् । उदयगनवभागे स्वामियोगेक्षितानाम् दिशि मृतिमुपयाति स्थानवीर्याधिकस्य ॥ ११६॥ अथ मोहकालः शषपरिणामश्च । होरशेषनवांशमानघटिका मोहः स्वभांशेक्षिते पापैस्तद्द्विगुणीकृतस्त्रिगुणितः सौम्यैरवस्थात्मकः । क्रूरापश्वरसौम्यमिश्रतनुगैर्द्वाविंशतित्र्यंशकै- र्न्नशं याति शशीरमग्निजलसंभिश्रश्वमुख्यैः क्रमात् ॥ ११७॥ अथ मरणानन्तरं गतिज्ञनम् । देवमर्त्यपितृनारकालयप्राणिनो गुरुरिनक्षभासुतौ । कुर्युरिन्दुभृगुजौ बधार्कजौ मृत्युकालभवलग्नगा यदि ॥ ११८॥ भूश्वक्रं स्यात् तुम्बुराद्यं चतुष्कं सिंहागाराद्यं भुवश्वक्रमाहुः । चापादिस्थं तत्सुवश्वक्रजन्यं जीवो मृत्युक्षेत्रलोकं समेति ॥ ११९॥ रिःफाधीशे पापषष्त्यंशयाते पापैर्दृष्टे नारकं लोकमेति । राहौ रिःफे मान्दिरन्ध्रेशयुक्ते शत्रुस्थानस्वामिदृष्टे तथा स्यात् ॥ १२०॥ उच्चस्थे शुभखेचरे व्ययगते पापग्रहैः शोभनैः सन्दृष्टे शुभवर्गके च विपुलं स्वर्गादिभोगं वदेत् । कर्मस्थानपतौ पुरन्दरगुरौ रिःफोपयातेऽथवा सौम्यव्योमनिवासदृष्टिसहिते तस्यामरत्वं भवेत् ॥ १२१॥ बृहस्पतौ चापनवांशकस्थे बलान्विते कर्कटलग्नयाते । त्रिभिश्वतुभिः सह कण्टकेषु नभश्वरैर्ब्रह्मपदं प्रयति ॥ १२२॥ धनुविलग्ने यादि तुम्बुरांशके लग्ने गुरौ दानवपूजितेऽस्तगे । कन्यागते शीतकरे बलान्विते परं पदं लोकमुपैति शावतम् ॥ १२३॥ अध्यायोपसंहारः निसर्गदायप्रमुखायुरब्दस्फुटक्रियामृत्युदशाप्रभेदाः । निर्याणकालप्रभवाश्व सर्वे सक्कीर्तिता भानुमुखप्रसादात् ॥ १२४॥ इति क्षीनवप्रहकृपया वैद्यनाथविरचिते जातकपारिजाते आयुर्दायाध्यायः पङ्चमः ॥ ५॥
अथ जातकभङ्गाध्यायः ॥ ६॥ तत्रादौ जातकभङ्गपरिभाषा । केचिद् योगा राजयोगस्य भङ्गाः केचिद्रेका नाम दारिद्र्ययोगाः । केचित्प्रेष्याः के च केमद्रुमाख्यास्ते चत्वारो जातभङ्गाकराः ॥ १॥ राजभङ्गाः । मेषे जूकनवांशके दिनकरे पापेक्षिते निर्धनः कन्याराशिगते यदा भृगुसुते क्न्यांशके भिक्षुकः । नीचर्क्षे त्वातिनीचभागहिते जातो दिवानायके राजश्रेष्ठकुलाग्रजोऽपि विगतश्रीपुत्रदाराशनः ॥ २॥ मन्दाराहिसमन्वितेऽमरगुरौ शुक्रेन्दुपुत्रेक्षिते जातः शूद्रकलेवरोऽपि निखिलां विद्यामुपैति श्रियम् । तारानाथविकर्तनौ गदगतौ सौरेण संवीक्षितौ जातोऽसौ समुपैति नीचविहितोपायेन सप्तीवनम् ॥ ३॥ केन्द्रस्थे वा विलग्ने दिनकरतनये सौम्यखेतैरदृष्टे भूसूनोः कालहोरासमयजमनुजो भिक्षुको दासभूतः । सौम्यादृष्टेऽर्क्किदृष्टे शशिनि सरुधिरे मेषगे भिक्षुकः स्या- दर्क्कीन्द्वर्क्कैः सकेन्द्रैर्जडतनुरधनश्चान्यभुक्ताशनः ॥ ४॥ मन्दे केन्द्रगते विलग्नगृहगे चन्द्रेऽन्त्यभे वाक्पतौ जातो भिक्षुक एव शोकजलधौ भग्नो विदेशं गतः । धर्मस्थानपतौ तु रिःफगृहगे पापग्रहे केन्द्रगे जातः पापरतः परन्नधनभुग् विद्याविहीनो भवेत् ॥ ५॥ जीवे रहुयुतेऽथवा शिखियुते पापेक्षिते नीचकृन् नीचे नीचसमीक्षिते सुरगुरौ विप्राऽतिदुष्कर्मकृत् । निद्री चन्द्रविलग्नपौ सह दिवानाथेन मन्देक्षितौ प्रेष्यः स्यादशुभैः शुभग्रहदृशा हीनैश्च मानस्थितैः ॥ ६॥ भागुएशेऽन्त्यगते सहादरगतैः पापैर्व्ययेशेऽर्थगे दुर्भोजी परिबन्धनादिसहितो जातोऽन्यजायारतः । सर्वैनीचसपत्नभागाहितैः कर्मेतस्थानगै- र्विद्याबुद्धिकलत्रपुत्ररहितः कोपी सदा भैक्षकृत् ॥ ७॥ लग्नस्वामिनि रिःफगे तु वियति क्रूरे सचन्द्रे कुजे जातोऽसौ परदेशगः सुखधनत्यागी दरिद्रो भवेत् । होराजन्मपती न शोभन्युतावस्तंगतावन्त्यगे भाग्येशे यदि नष्टदारतनयो जातः कुलध्वंसकः ॥ ८॥ सौम्यासौम्ययुतेषु केन्द्रभनेष्विन्दौ तनुस्वामिना दृष्टे मन्दनवांशके सति कुलध्वंसी विदारात्मजः । कामेबोधनशुक्रयोः सुतगृहे जीवे सुखस्थे शुभे पापे रन्ध्रगते च चन्द्रभवनाज्जाताः कुलघ्वंसिनः ॥ ९॥ चरावसाने शशिनि स्थिरादौ द्विदेहमध्ये बलवर्जिते च । हीने विलग्ने यदि केचरेन्द्रैर्विनाशमेति क्षितिपालयोगात् ॥ १०॥ लग्नराशिनवभावनायका भानुशीतकरदेवपूजिताः । शत्रुभागसहिताः स्वनीचभस्वामिभांशसहिताः परानुगः ॥ ११॥ शशिनि गगनआते कामगे दानवेज्ये नवमभवनयाते पापखेटे कुलघ्नः । भृगुजशशिजचन्द्राः केन्द्रगा जन्मलग्ने तमसि विहितकर्मघ्वंसको नीचतुल्यः ॥ १२॥ नीचे भ्रिगौ म्न्दनवांशके वा दुःथानगे भानुसुतेक्षिते च । कामस्थिते शीतकरे सभानौ मात्रा सह प्रैष्यभुपैति नित्यम् ॥ १३॥ नीचे गुरौ वासर्नायके वा केन्द्रस्थिते पापयुते शिशुघ्नः । केन्द्रे सपापे शुभदृष्टिहीने रन्ध्रे गुरौ गोमृगजातिहन्ता ॥ १४॥ शशाङ्कसौम्यौ दशमोपयातौ पापेक्षितौ पापसमन्वितौ च । नीचांशगौ सौम्यदृशा विहीनौ जातस्तु नित्यं खलु पक्षिहन्ता ॥ १५॥ चन्द्रात्सुते लग्नपतौ धने वा सौम्येतरेष्वष्टमराशिगेषु । मानस्थिते शीतकरे तदग्नी जातस्तु जीवत्यतिहेयवृत्त्या ॥ १६॥ नीचारिभांशौ भृगुदेवपूज्यौ तदंशके वासरनाथपुत्रे । जातः सुदुःखःसुतदारहीनः कृच्छेण संजीवति भाग्यहीनः ॥ १७॥ सर्वे पापाः केन्द्रनीचारिसंस्थाः सौम्यर्दृष्टा रिःफरन्ध्रारियातः । निघ्नत्येते राजयोग्ं ग्रहेन्द्रा नीचारातिक्रूरषष्ठ्यंशकाश्च ॥ १८॥ केन्द्रस्थिता मन्दनिशाकरार्काः शुभैरदृष्टा यदि मद्यपायी । क्रूरारिषष्ठ्यंशकनीचभागा दुष्कर्मयुक्तोऽन्यकलत्रगामी ॥ १९॥ नीचे भृगौ धर्मगते सपापे द्विजप्रहर्ता यदि पापदृष्टे । व्यये शुभर्क्षेऽर्कसुतांशकस्थे भृगौ च दासीवरनन्दनः स्यात् ॥ २०॥ अथ रेकायोगाः । लग्नेशे बलवर्जिते परिभवस्थानाधिपेनेक्षिते सूर्योच्छन्नकरे पुरन्दरगुरौ रेकाख्ययोगो भवेत् । बन्धुस्थानप्संयुतांशकपतौ तिग्मांशुलुप्तद्युतौ रिःफेशेन निरीक्षिते सति यदा योगस्तु रेकाडयः ॥ २१॥ षष्थस्वामिनिरीक्षिते सुखपतौ रन्ध्रेशयुक्ते तथा मानेशे सुतगे विलग्नरमणे नीचं गते रेकभाक् । रन्ध्रारिव्ययराशिगा यदि शुभाः केन्द्रत्रिकोणोपगाः पापा लाभगृहाधिपे च विबले रेकाभिशस्तो भवेत् ॥ २२॥ होरशः खलसंयुतः सित गुरु चास्तं गतौ तद्वदेद् बन्धुस्थानपतिः शुभेतरयुतश्चास्तं गतो रेकदः । भाग्यस्थानपतौ विकर्तनकरच्छत्ने विलग्नाधिपे नीचस्थे धनपे च नीचगृहगे रेकाभिधानो भवेत् ॥ २३॥ नीचस्था यदि वा दिनेशाकिरणच्छन्नास्त्रयो लग्नपे दुष्टस्थानगतेऽथवा गतब्ले योगस्तु रेकप्रदः । होरावित्तनवास्पदायसुखधीकामानुस्थाः खला- स्तस्यायुर्नवभागरेकफलदा नीचारिपापेक्षिताः ॥ २४॥ एकद्विकत्रिकस्वलद्यचरा नराणां कल्पेस्वेविक्रमगताः परतस्तथैव । आदौ तु मध्यवयसि क्रमशस्तदन्त्ये रेकप्रदाः रिपुस्वलग्नहनीचदृष्टाः ॥ २५॥ रेकायोगफलम् । निर्विद्यो विधनो दरिद्रसहितो रेकोद्भवः कामुकः क्रोधी दुःखितमानसो रुचिकरः सौभाग्यहीनः पटुः । भिक्षाशी मलिनो विवादनिरतो मात्सर्यरोपान्वितो देवब्राह्मणदूषकः प्रतिदिनं दारात्मजैर्निदितः ॥ २६॥ दुष्टात्मा कुनखी कुमर्गनिरतो अभागायोगान्वितो बन्धूनामपकारदूषणपर्ः स्वल्पाधुराभिक्षुकः । मृकोऽन्धो बधिरः प्रमत्तह्वद्यः कामाहुरो रोषवाण् पङ्गुर्नेत्रविकारभावसहितो रेकोद्भवः स्यान्नरः ॥ २७॥ अथ दरिद्रयोगाः । भाग्येश्वरादतिबलो निधनेश्वरो वा लग्नाधिपस्त्रिदशनाथगुरुर्यदि स्यात् । केन्द्राद्वहिदिनकरस्य करामितप्तो लाभाधिपो यदि विहीनबलो दरिद्रः ॥ २८॥ लाभारिव्ययरन्ध्रपुत्रगृहगा जीवारमन्देन्दुजा नीचस्थानगता यदा रविकरच्छन्नास्तदा भिक्षुकः । भाग्यस्थानगतो दिनेशतनयः सौम्येतरैरीक्षितो लग्नस्थः शशिनन्दनो रवियुतो नीचांशगो भिक्षुक ॥ २९॥ जीवज्ञशुक्ररविनन्दनभूमिपुत्रा रन्ध्रारिरिःफसुरकर्मगता यदि स्यात् । लग्नेश्वरादतिबली व्ययभावनाथो नीचस्थितो रविकराभिहितो दरिद्रः ॥ ३०॥ शुक्रार्यद्विजराजभूमितनया नीचस्थिता जन्मनि व्योमाये नवमे कलत्रतनये जातो दरिद्रो भवेत् । लग्ने दानवपूजितेऽमरगुरौ पुत्रे धरानन्दने लाभे रात्रिकरे तृतीयभवने नीचं गते भिक्षुकः ॥ ३१॥ लग्ने चरे चरनवांशगतेऽसितेन दृष्टे च नीचगुरुणा यदि भिक्षुकः स्यात् । जातो विनाऽमरपुरोहितलग्नराशि जीवे रिपुव्ययगते तु भवेद्दरिद्रः ॥ ३२॥ जातः स्थिरे लग्नगते तु पापाः केन्द्रत्रिकोणोपगताश्च सर्वे । केन्द्राद्वहिःस्थानगतास्तु सौम्या भिक्षाशनः स्यात्परपोषितश्च ॥ ३३॥ चरे विलग्ने निशि सौम्यखेटस्त्रिकोणकेन्द्रोपगता नवीर्याः । स्वलग्नहाः केन्द्रबहिःस्थिताश्चेद् भिक्षाशनं नित्यमुपैति जातः ॥ ३४॥ पापा नीचस्थानगाः पापकर्मा, सौम्या नीचस्थानगा गूढपापः । जीवे नीचस्थानगे कर्मराशौ, नीचे भौमे मन्दनस्थे तथैव ॥ ३५॥ नीचांशगस्तुङ्गगृहोपयाता जातस्य नीचं फलमाशु दद्युः । नीचङ्गतास्तुङ्गनवांशकस्थाः सौम्यं फलं व्योमचराः प्रकुर्युः ॥ ३६॥ अथ दरिद्रयोगफलम् । निर्भाग्यो विलएन्द्रयो विषमढीर्दारात्मजैर्निन्दतो भिक्षाशी विषमस्थितो विषमवाक् शिश्रोदरे तत्परः । अन्यायर्जनतत्परस्त्वनुदिनं मात्सर्यवाक् कण्टकी नित्यं त्यात्परदारसक्तहृदयो नीचोऽन्धमूको जडः ॥ ३७॥ दारिद्रयोगे कलहप्रियः स्यात् कुष्टी परेषां हिरह्वत् कृतघ्नः । वाचालको भूसुरभक्तिहीनः कुदारयुक्तः कुनस्वी च जातः ॥ ३८॥ अथ प्रेष्ययोगाः । माने रवौ मन्मथगे निशीशे गेहे शनौ सोदरगे धराजे । लग्ने चरे देवगुरौ धनस्थे जातो निशायां परकार्यकृत्स्यात् ॥ ३९॥ धर्मे भृगौ कामगते मृगाङ्के वाचस्पतौ वित्तविलग्नपे वा । रन्ध्रस्थिते भूतनये च कीर्त्या लग्ने स्थिरे प्रेष्यभवा भवन्ति ॥ ४०॥ प्रेष्यश्चरोदयपतौ निशि सन्धियाते केन्द्रस्थिते यदि प्खलद्युच तु जातः मन्देन्दुजीवभृगुजा दिवि केन्द्रकोणे सन्धिस्थिताः स्थिरविलग्नयुते तथा स्यात् । ऐरावतांशेन्द्रगुरौ ससन्धौ शीतद्युतौ चोत्तमवर्गयुक्ते । केन्द्राद् वहिःस्थे निशि कृष्णपक्षे शुक्रे विलग्ने परकर्मजीवी ॥ ४२॥ प्रेष्यो भवेदरिसुखास्पदसन्धियाता भूपुत्रदेवगुरुवासरनायकाश्चेत् । पापांशके शशिनि शोभनराशियुक्ते जीवे विलग्नपयुतेपरकार्यकृत्स्यात ॥ ४३॥ मृगाननस्थे पुरुहूतवन्द्ये सपत्नभावाष्टमरिःफराशौ । रसातलस्थे हिमगौ विलग्नाज्जातः परप्रेष्यमुपैति नित्यम् ॥ ४४॥ अथ प्रेष्ययोगफलम् । पापात्मा कलहप्रियः काठिनवाह् भूदेवतादूषको विद्याभाग्यविहीनदुष्टरसिको मात्सर्यकोपान्वितः । मिथ्यावादविनोदवङ्चनरतः शिश्नोदरे तत्परः कारुण्यास्थिरमानभङ्गिचतुरो योगे परप्रेष्यके ॥ ४५॥ अथ अङ्गहीनयोगाः । मेषे वृषे चापधरे विलग्ने विकारदन्तो यदि पापदृष्टे । मन्दे मन्दस्थेऽहियुते कुजे वा बलैर्विहीनेऽङ्गविहीनवान् स्यात् ॥ ४६॥ लग्नाद्दशमगश्चन्द्रः सप्तमस्थो धरासुतः । द्वितीयस्थानगो भानुरङ्गहीनो भवेन्नरः ॥ ४७॥ त्रिकोणगे ज्ञे विबलैस्ततोऽपरैर्मुखाङ्घ्रिहस्तैर्द्विगुणैस्तदा भवेत् । अवाग्गवीन्दावशुभैर्भसन्धिगैः शुभेक्षिते चेत् कुरुते गिरं चिरात् ॥ ४८॥ सौम्य्र्क्षाशे रविजरुधिरौ चेत् सदन्तोऽत्र जातः कुब्जः स्वर्क्षे शशिनि तनुगे मन्दमाहेयदृष्टे । पङ्गुर्मीने यमशशिकुजैर्वीक्षिते लग्नसंस्थे सन्धौ पापे शशिनि च जडः स्यान्न चेत्सौम्यदृष्टिः ॥ ४९॥ सौरशशाङ्कदिवाकरदृष्टे वामनको मकरान्त्यविलग्ने । धीनवमोदयगैश्च दृगाणैः पापयुतैरभुजाङ्ध्रिशिराः स्याट् ॥ ५०॥ लग्नद्रेक्काणगो भौमः सौरसूर्येन्दुवीक्षितः । कुर्यद्विशिरसन्तद्वत् पङ्चमे बाहुवर्जितम् ॥ ५१॥ रविशशियुते सिंहे लग्ने कुजार्किनिरीक्षिते नयनरहितः सौम्यासौम्यैः सबुद्बुदलोचनः । व्ययगृहगतश्चन्द्रो वामं हिनस्त्यपरं रवि- र्न शुभगदिता योगा याप्या भवन्ति शुभेकिताः ॥ ५२॥ शूरः स्तब्धो मध्यदृष्टिर्विलग्ने मेषे स्वोच्चे रोगदृक् सिंहगेऽर्के । रात्रावन्धस्तौलिगे निर्द्धनी स्यात् कर्किण्यर्के लग्नगे बुद्बुदाक्षः ॥ ५३॥ व्यये रवीन्दूयुगपत् पृथक्स्थौ नेत्रे हरेतामपसव्यसव्ये । षट्छिद्रगाश्चाक्षि हरन्ति सव्यं रिपौ दक्षिणमष्टमस्थाः ॥ ५४॥ विकर्तनो लग्नगतोऽस्तगो वा दिनेशपुत्राभियुतेक्षितश्चेत् । तस्येक्षणं दक्षिणमाशु हन्यादहीक्षमासूनुयुतस्तु वामम् ॥ ५५॥ दिनेशचन्द्रौ यदि रिष्फयातौ सपत्नरन्ध्रव्ययगास्त्वसौम्याः । हन्यादरिस्थो नयनं हि वामं रन्ध्रस्थितो दक्षिणभागनेत्रम् ॥ ५६॥ कुजे धनेशे निधने रवीन्द्वोः शत्रुव्ययस्थानगते,अर्कजेऽन्धः । रन्ध्रावसानारिते शशाङ्के शनौ सभौमे यदि नष्टनेत्रः ॥ ५७॥ षष्थे चन्द्रेऽष्टमे भौमे लग्नादन्त्यगतेऽर्क्कजे । वित्तस्थानगते भौमे शक्रोऽप्यन्धो भवेद् ध्रुवम् ॥ ५८॥ लग्नेश्वरेण सहिते यदि चित्तनाथे दुःस्थेऽक्षिनाशनमथास्फुजिदिन्दुयुक्ते । नेत्रेश्वरे तनुगते यदि नैशिकोऽन्घः स्वोच्चे शुभग्रहयुते न तथा वदन्ति ॥ ५९॥ अथ रोगयोगाः । राहौ विलग्ने सकुजेऽर्कपुत्रे साहौ बृहद्वीजमिवाहुएआर्याः । लग्नेश्वरे मृत्युगते सराहौ रन्ध्रे समान्दौ च तथैव वाच्यम् ॥ ६०॥ लग्ने सराहौ गुलिके त्रिकोणे रन्ध्रे कुजे मन्दयुते तथैव । लग्नेश्वराक्रन्ततदंशनाथे राह्वारमान्द्यादियुते तथैव ॥ ६१॥ लग्ने रवौ भूमिसुतेन दृष्टे गुल्मक्षयश्वासनिपीडितः स्यात् । भौमे विलग्ने शानिसूर्यदृष्टे वसूरिरोगाभिहतो मनुष्यः ॥ ६२॥ पापेक्षिते रविसुते धनराशियुक्ते पापान्विते शुनकभीतिमुपैति मर्त्यः । तद्भावनाथसहिते दिननाथपुत्रे दृष्टेऽथ वा शुनकभीतिमुपैति जातः ॥ ६३॥ वीर्यान्विते राहुसमेतराशिनाथान्विते राहुयुते विलग्ने । सर्पाद् भयं विक्रमराशिनाथे बुधेन युक्ते गलरोगमेति ॥ ६४॥ नीचे तृतीयेऽरिगृहे विभूढे पापेक्षिते तद्रलरोगवान् स्यात् । विषप्रयोगाद्विषभक्षणाद्वा तेषामभावेऽर्थविनाशनार्थः ॥ ६५॥ पापे तृतीये लग्नरोगमत्र वदन्ति चान्द्रादियुते विशेषात् । भौमान्विते प्रेतपुरीशसूनौ तृतीयराशौ यदि कर्णरोगम् ॥ ६६॥ पापेक्षिते सोदरभे सपापे कर्णोद्भवं रोगमुपैति जातः । क्रूराविषष्ट्यंशयुते तदीशे कर्णस्य रोगं कथयन्ति तज्ज्ञाः ॥ ६७॥ पैतोल्बणं याति रवौ रिपुस्थे पापेक्षिते पापमन्विते च । भानौ सरन्ध्रे विबले धराजे पापे धनस्थे तु तथैव वाच्यम् ॥ ६८॥ श्लेष्माभयं बुधयुतेऽवनिजे रिपुस्थे क्रुरांशके यदि सितेन्दुसमीक्षिते च । पापेक्षितेऽवनिसुते निधनोपयाते केतौ धनाष्टमगते व्रणरोगमेति ॥ ६९॥ षष्ठेश्वरे पापयुते विलग्ने रन्ध्रस्थिते वा व्रणयुकशरीरः । कर्मस्थिते ताद्दशखेचरेन्द्रे व्रणाक्कितः स्याच्छुभदृग्विहीने ॥ ७०॥ लग्नेशभूपुत्रशशाङ्लपुत्राः सह स्थितः सौम्यतरान्य्भावाः । अपानरोगं स्व्थवाऽपवित्रं पश्यन्ति षष्ठं मुनयो व्दन्ति ॥ ७१॥ लग्नेशषष्ठाधिपती दिनेशयुक्तौ ज्वरं चन्द्रसमन्वितौ चेत् । जलप्रमादं क्षितिसूनुयुक्तौ युद्धेन वा स्फोटकराशिभिर्वा ॥ ७२॥ पित्तात्प्रमादं यदि सौम्ययुक्तौ निर्व्याधिकः सूरसमन्वितौ चेत् । शुक्रेण भार्याविपदं वदन्ति मन्देन नीचानिलरोगमाहुः ॥ ७३॥ सराहुकेतु यदि सर्पपीडां चोरादिभिर्भीभिर्तिमुपैति जातः । केन्द्रत्रिकोणे यदि साहिकेतू वदन्ति तज्ज्ञा निगलं तदानीम् ॥ ७४॥ षष्ठेश्वरश्चन्द्रसुतेन युक्तः सागुविलग्ने स्वयमत्र शिश्नम् । छिनत्त्यसौ सौम्यद्दशा विहीनः सभूमिपुत्रो यदि लिङ्गरोगी ॥ ७५॥ कामेश्वरः शुक्रयुतो रिपुस्थः कलत्रषण्ढत्वभुदीरयन्ति । षष्ठेशलग्नाधिपती समन्दौ केन्द्रत्रिकोणे यदि बन्धनं स्यात् ॥ ७६॥ चरे विलग्ने रिपुनाथदृष्टेकुजे च लाभे स्थिरगे च धर्मे । द्वन्द्वेऽस्तराशौ प्रवदेन्नराणां रोगं रिपूणां कृतमाभिचारम् ॥ ७७॥ जीवे समन्दे दशमेअर्धचन्द्र् वैकल्यभङ्गे क्षितिजे कलत्रे । दिनेशचन्द्रौ रविराशियुक्तौ चन्द्रर्क्षगौ वा यदि शोषणं स्यात् ॥ ७८॥ लग्ने रवौ भूमिसुते कलत्रे सून्मादभाक् तत्र नरो हि जातः । उन्मादबुधिं समुपैति लग्ने शनौ कलत्रे सकुजे त्रिकोणे ॥ ७९॥ लग्नत्रिकोणे दिननाथचन्द्रौ शौर्ये गुरौ केन्द्रसमन्विते वा । सोन्मादबुद्धिः स भवेत्तदानीं शरासनादौ यदि जन्मलग्ने ॥ ८०॥ कन्द्रस्थितौ सौम्यनिशाक्रौ वा सौम्यांशहीनौ भ्रमसंयुतः स्यात् । केन्द्रस्थिता मन्दनिशाकरार्का जडो भवेदत्र मधूपभोक्ता ॥ ८१॥ कुलीरकुम्भालिनवांशयुक्ते चन्द्रे समन्दे यदि गुह्यरोगी । चन्द्रे सुखे तद्भवनांशयुक्ते पापान्विते स्याद्यदि कुण्ठरोगी ॥ ८२॥ चन्द्रे सपापे फणिनाथयुक्ते रिःफे सुते रन्ध्रगतेऽथवाऽपि । जन्मादभक् तत्र सरोषयुक्तो जातस्तु नित्यं कलहप्रियः स्यात् ॥ ८३॥ चन्द्रेव्यये वा यदि वासुरेशे मन्दे त्रिकोणे मदरन्ध्रगेऽर्के । दन्ताक्षिरोगी च भवेत्तदानी नीचारिपापांशगतास्तथैव ॥ ८४॥ सुताम्बुगौ पापखगौ विशेषाच्चेदष्टरिःफारिगतेऽन्धता स्यात् । शुभग्रहाणामवलोकहीने चान्धो भवत्येव शुभैर्न दोषः ॥ ८५॥ हित्वा लग्नपति विलग्नसहितेष्वन्त्येषु कुष्ठं वदेत् नीलं भानुसुते तु चण्डकिरणे रक्तं सितं भूमिजे । मन्देन क्षितिजेन वा यदि युते कर्क्यन्त्यनक्रांशके केन्द्रे शोभनयोगदृष्टिरहिते कुष्टं वदेद् देहिनाम् ॥ ८६॥ पापान्विते शशिनि रन्ध्रपलग्नराशौ सर्पेक्षिते निधनपे यदि गुह्यरोगी । रन्ध्रे चतुस्त्रितयपापयुते तथैव सौम्यग्रहेण सहिते यदि रोगहीनः ॥ ८७॥ जलचरगृहरोगेन्दौ तत्पतौ षष्ठ्याते जलगृहगतखेटैरीक्षिते मूत्रकृच्छम् । परिभवरिपुयाते शीतगौ भौमदृष्टे रविसुतयुतलग्ने शोणितं रोगमेति ॥ ८८॥ क्षीणे मन्दगृहोदये हिमकरे पापग्रहैरन्विते रन्ध्रारातिगतेऽथवा पवनकृद् गुल्मादिरोगं वदेत् । चन्द्रे पापवियच्चरान्तरंगते मन्दे मदस्थानगे जातो विद्रधिजन्मशोषजनितैः सन्तप्तदेहो भवेत् ॥ ८९॥ अजीर्णगुल्मामयशूलमेति कुजे विलग्ने विबलेऽरिनाथे । लग्ने सपापे फणिनायके वा मन्देऽष्टमे कुक्षिरुगदितः स्यात् ॥ ९०॥ ह्वच्छुलरोगमुपयाति सुखे फणीशे पापेक्षिते गतबले यदि लग्ननाथे । शूलाभयं तनुपतौ रिपुनीचराशौ भौमे सुखे रविसुते यदि पापदृष्टे ॥ ९१॥ जातो भुक्तिविरोधरेगनिहतो रन्ध्रेश्वरे दुर्बले लग्ने पापनिरीक्षिते परिभवस्ताने समन्देक्षिते । वान्तिभ्रान्तिजपाण्डुमेति सकुजे चन्द्रे रिपुस्थान्गे जातः शूलविसर्पमेति दिनकृच्चन्द्रारयुक्ते यदा ॥ ९२॥ आरेक्षिते यदि विलग्नगृहेऽरिनाथे भानेऽथवाऽस्ततनुगे कृतमाभिचारम् । लग्नाधिपेन सहितेऽवनिजे विलग्ने केन्द्रेऽथवा रिपुपतौ तनुगे तथा स्यात् ॥ ९३॥ जातो निर्जरदर्शनेन जनितं रोगं सुखस्थानगे माने लग्नगतेऽथवाऽमरगुरौ केन्द्रे समन्दात्मजे । मन्देऽस्ते चरलग्नगे यदि शुभे पापेक्षिते शीतगौ भूतप्रेतपिशाचदर्शनवशाद् रोगं समेति ध्रुवम् ॥ ९४॥ चन्द्रे पापनिरीक्षिते रिपुगते पापान्विते वातजम् जातः शोणितपित्तमेति वसुधापुत्रे तथाऽस्ते सति । सौम्ये वातकफाभयं भृगुसुते मूलातिसारं तथा मन्दे गुल्ममुपैति राहुशिखिनोः पैशाचरोगं वदेत् ॥ ९५॥ कासश्वासक्षयजनिरुजं भानुभौमाहिदृष्टे षष्ठे सौरे गुलिकसहिते सौम्यदृग्योगहीने । रिःफे पापे शशिनि रिपुगे मानुजे रन्ध्रयाते पापांशस्थे तनुगृहपतौ मीनसं रोगमेति ॥ ९६॥ मन्दे कुलीरभवनोपगते मृगस्थे चन्द्रे जलोदररुजं समुपैति जातः । सारे शनौ रिपुगते रविराहुदृईष्टे लग्नाधिपे च विबले सति दीर्घरोगी ॥ ९७॥ हस्वः कुजे निजगृहे सुखविक्रमस्थे चन्द्रात्मजे रविसुते यदि लग्नगे स्यात् । स्वर्क्षे कुजे सुखसहोदरगेन्दुसूनौ होरधिपे शनियुते तु तथा वदन्ति ॥ ९८॥ अथ होरायाम् लग्नाद्व्ययारिगतयोः शशितिग्मरश्म्योः पत्न्या सहैकनयनस्य वदन्ति जन्म । द्यूनस्थयोर्नवमपङ्चमसंस्थयोर्वा शुक्रार्कयोर्विकलदारभुशन्ति जातम् ॥ ९९॥ नवमायतृतीयधीयुता न च सौम्यैरशुभा निरीक्षिताः । निथमाच्छवणोपघातदा रदवैकृत्यकराश्च सप्तमे ॥ १००॥ वर्गोत्तमादिशुभवर्गयुतेऽमरेज्ये लग्ने रसातलगते यदि वा बलाध्ये । वित्तायवृद्धिगृहगेषु वियच्चरेषु लग्नाधिपे बलयुते सुखमेति जातः ॥ १०१॥ ये जातभङ्गा नृपयोगभङ्गाः प्रेष्या दरिद्राङ्गविहीनरेकाः । ये रोगभेदाः परिकीर्तितास्ते सूर्यादिसर्वद्युचरप्रसादात् ॥ १०२॥ इति वैद्यनाथविरचिते जातकपारिजाते जातकभङ्गास्थे षष्ठाध्यायः ॥ ६॥
अथ राजयोगाध्यायः ॥ ७॥ कन्यमीननृयुग्मगोहरिधनुः कुम्भस्थितैः खेचरैः सेनामत्तमतङ्गचाजिविपुलो राजा यशस्वी भवेत् । तौलिच्छागवृधावसानगृहगैर्जातोऽखिलक्ष्मापति- र्गिचापान्त्यमकेन्द्रगैः पृथुयशाः पृथ्वीश्चरो जायते ॥ १॥ कन्यामेषतुलामृगेन्द्रघटगैर्जतो महीपालको दुश्चिक्यप्रतिभारसातलगतैर्बहुर्र्थदेशाधिपः । खेटा विक्रमबन्धुपुत्रगृहगा द्वौ वित्तधर्मस्थितौ शेषौ लग्नकलत्रराशिसहितौ राजा भवेद्द्वार्मिकः ॥ २॥ तारेशहोरासहिता गभोगा जातो यशस्वी मनुजाधिपः स्यात् । सौम्यास्तपोलाभगृहोपयाताः पापा रिपुव्योमगता नरेशः ॥ ३॥ लग्नास्पदानङ्गगृहोपयाता बलान्वितः शोभनखेचरेन्द्राः । कुजार्कपुत्रौ नवमायसंस्थौ नृपो भवेत्सर्वगुणाभिरांअः ॥ ४॥ वर्गोत्तमांशोपगते विलग्ने चन्द्रेऽथवा चन्द्रविमुक्तखेटैः । सुखास्पदानङ्गगृहोपयातैर्विलोकितैर्भानवनायकः स्यात् ॥ ५॥ अश्विन्यामुदयस्थिते भृगुसुते सर्वग्रहैरीक्षिते जातो राजकुलाग्नजो रिपुकुलघ्वंसी बहुस्त्रीरतः । हित्वा नीचनवांशमम्बरचरैस्त्र्याद्यैः स्वमागान्वितै- रेको लग्नगतो यदि क्षितिपतिः पङ्चादिकैर्वित्तवान् ॥ ६॥ शुक्रेऽरिनीचमपहाय कुतुम्बसंस्थे लग्नेश्वरे बलयुते पृथिवीपतिः स्यात् । चन्द्रेऽतिमित्रनिजभागगते निशायां शुक्रेक्षिते नृपतिरन्यविलोकहीने ॥ ७॥ मीने मीननवांशके भृउगुसुते लग्नस्थिते भूपतिः स्वोच्चे लग्नगृहाधिपे बलयुते राजा शशाङ्केक्षिते । लग्नस्वामिनि तुङ्गमन्दिरगते नीचारिभागंविना विना केन्द्रस्थानगते नभोगवियुते जातो महीपालकः ॥ ८॥ भाग्यस्थे निजतुङ्गमित्रभवने सम्पूर्णगात्रे विधौ लग्नादास्पदवित्तराशिगतयोः शन्यारयोर्भूपतिः । चन्द्रे पूर्णकलान्विते बलयुते लग्नं विना केन्द्रगे दृष्टे दानवमन्त्रिणा च गुरुणा राजा महीदानकृत् ॥ ९॥ एकस्मिन्परमोच्चगेऽतिसुहृदा दृईष्टे यदि क्ष्मापति- स्तत्तुल्यो भृगुनन्दने बलयुते लाभेऽथवा रिःफगे । द्वित्रिव्योमचरेषु तुङ्गगृहगेष्विन्दौ कुलीरे स्थिते लग्ने पूर्णबलान्विते नरपतिः सर्वत्र पूज्यो भवेत् ॥ २०॥ सर्वे चोपचयस्थिताः शुभस्वगाः पापा विलग्नस्थिता मानस्था यदि वा जितारिनिचयः क्रूरो महीपालकः । भानौ सप्तमगे निशाकरयुते तुङ्गादिवर्गस्थिते सौम्यासौम्यनिरीक्षितेऽतिचपलो राजाऽथवा तत्समः ॥ २१॥ नीचङ्गतो जन्मनि यो ग्रहः स्यात्तद्राशिनाथोऽपि तदुच्चनाथः । स चन्द्रलग्नाद्यदि केन्द्रवर्ती राजा भवेद्धर्मिकचक्रवर्ती ॥ २३॥ नीचस्थितग्रहनवांशपतौ त्रिकोणे केन्द्रेऽथवा चरगृहे यदि जन्मलग्ने । तद्भावपे चरगृहांशसमन्विते वा जातो महीपतिरतिप्रबलोऽथवा स्यात् ॥ २४॥ मानस्थनपतौ पराभवगते पारावतांशेऽथवा स्वोच्चस्वर्क्षसुहृन्नवांशकगते राजाधिराजो भवेत् । लग्ने नीचगृहे पुरन्द्दरगुरौ रन्ध्रे सपापग्रहे तद्राश्यंशसमन्विते यदि तदा राजाधिराजो भवेत् ॥ २५॥ जीवस्य व्ययगे शनौ सहजपे लाभेऽथवा भास्करे रिःफे लग्नपतौ तु निर्जरगुरावुर्वीशराजो भवेत् । भाग्येशस्थन्वांशपे तनयगे बन्धुस्थिते वा नृपो दृष्टे वा शशिजे सुरेन्द्रगुरुणा युक्ते स राजप्रियः ॥ २६॥ भाग्शेयेन निरीक्षिते ययिसुते केन्द्रस्थिते भृगुजाम् तुल्शत्वं समुपैति जातमनुजो लग्नस्थिते वाक्पतौ । केन्द्रे वा शदि कोणगे रविसुते मूलत्रिकोणोच्चगे लाभेयेन निरीक्षिते बलशुते भूपालतुल्शो भवेत् ॥ २७॥ लग्ने शीतकरे गुरौ सुखगते कर्मस्थिते भार्गवे तुङ्गस्वर्क्षगते दिवाकरसुते राजाऽथवा तत्समः । अन्त्योपा न्त्वविलग्नवित्तसहजव्यापारगेहेषु वा सौम्यव्योमचरेपु भूपतिसमो राजाधिराजप्रियः ॥ २८॥ मन्दे चोत्तमवर्गके बलयुते नीचा<शवर्ज्ये गुरौ भानौ शोभनदृष्तिभागसहिते राजप्रियस्तत्समः । राहौ कर्मणि लाभगे रविसुते भाग्याधिपेनेक्षिते लग्नेशे यदि नीचखेटरहिते पृथ्वीशतुल्यो भवेत् ॥ २९॥ नीचं गता द्वित्रिचतुर्ग्रहेन्द्राः षष्ठ्यंशके शोभनभागयुक्ताः । स्वतुङ्गराश्यांशसमन्विता वा धरापतिर्धर्मिकचक्रवर्ती ॥ २०॥ लग्नात्कर्मशुभाहिपौ शुभगृहाद्वयापारधर्मेश्वरौ मानादास्पदभाग्यपौ च सहित्तावन्योन्यराशिस्थितौ । अन्योन्यक्षणकेन्द्रगौ धनपतेः सम्बन्धिनौ चेद्धनी जातो यानपकायपिक्षितयुतौ बहुर्थयनाधिपः ॥ २१॥ षतसु ग्रहेषुच्चगृहस्थितेषु राजाधिराजोऽखिलभूपतिः स्यात् । उच्चं गतैः पङ्चभिरिन्द्रवन्द्ये लग्नस्थिते सर्वजनावनीशः ॥ २२॥ कुम्भोदयस्थे रविजे चतुर्भिः स्वोच्चंगतैः सर्वमहीपतिः स्यात् । मेषोदयस्थे यदि चन्द्रपुत्रे स्वोच्चं गते देवगुरौ नृपालः ॥ २३॥ चन्द्रे वृषोदयगते यदि षड्भिरन्यैर्दृष्टेऽतिबाल्यवयसि क्षितिनायकः स्यात् । तुङ्गस्थितैकस्वचरे निजमित्रयातैरन्यैः समेति नरपालसमानभोग्यम् ॥ २४॥ वर्गोत्तमे वा यदि पुष्करांशे सारेन्दुदेवेन्द्रगुरौ नृपालः । कर्मस्थिते शोभनदृष्तियुक्ते सम्पूर्णगात्रे शशिनि क्षितीशः ॥ २५॥ गुरुसितयुतचन्द्रे चापगे चन्द्रसूनौ यदि तनुगृहयाते भूमिजे कन्यकायाम् । मृईगसुखभवनस्थे भानुपुत्रे नृपः स्यादतिशयबलयुक्तः सर्वभूपालपूज्यः ॥ २६॥ कन्यावसानयुगचापमृगाननस्थैः सौम्येन्दुभौमगुरुभानुसुतैर्नृपालः । मीनोदये शशिनि पूर्णतनौ बलाढ्ये स्वोच्चे कुजे रविसुते घटगे नरेशः ॥ २७॥ मृगोदयस्थे यदि भुकुमारे कुलीरगे चन्द्रमसि क्षितीशः । धराजपूषामरवन्द्यमाना मृगाजकुम्भोपगता नरेशः ॥ २८॥ लग्नाधिपेतरयुते यदि पूर्णचन्द्रे शुक्रज्ञदेवगुरुदृईष्टियुते तु राजा । वर्गोत्तमांशसहिता गुरुशुक्रभौमाः पापा न केन्द्रभवनोपगता नरेशः ॥ २९॥ शीर्षोदयेषु निखिलद्युचरेषु चन्द्रे सौम्यग्रहेक्षणयुते कटके महीपः । लग्नाधिपे नवमगे दशमस्थिते वा लग्ने सुधाकरयुते पृथिवीपतिः स्यात् ॥ ३०॥ चापार्धं गतवान् सहन्नकिरणस्तत्रैव ताराधिपो लग्ने भानुसुतेऽतिवीर्यसहिते स्वोच्चे च भूनन्दनः । यद्येवं भवति क्षितेरधिपतिः सन्त्यज्य शौर्यं भयाद् दूरादेव नमन्ति तस्य रिपवो दग्धाः प्रतापाग्निना ॥ ३१॥ उपचयगृहसंस्थो जन्मपो स्यस्य चन्द्रात् शुभगृहनवांशे केन्द्रयाताश्च सौम्याः । सकलबलवियुक्ता ये च पापाभिधानाः स भवति नरनाथः शक्रतुल्यो बलेन ॥ ३२॥ उच्चामिलाषी सविता त्रिकोणे स्वर्क्षे शशी जन्मनि यस्य जन्तोः । स शास्ति पृथ्वी बहुरत्नपूर्णा बृहस्पतिः कर्कटकोपगश्चेत् ॥ ३३॥ स्वस्य त्रिकोणे रविरुच्चगोऽपि वा स्वस्वांशस्था रविशुक्रसोमजाः । तृतीयषष्ठमगा निशाकरात् कुर्वन्ति गोपालमिव क्षितीश्वरम् ॥ ३४॥ रविशाशिबुधशुक्रैर्व्योम्नि मित्रांशकस्थैर्न च रिपुभवनस्थैर्नाप्यदृश्यैर्न नीचैः । स भवति नरपुत्रो भुपतिर्यत् प्रयणे गजमदजलसेकैः सिच्यते यस्य रेणुः ॥ ३५॥ क्षमासुतः स्वोच्चमुपाश्रितो बली रवीन्दुवाचस्पतिभिर्निरिक्षितः । भवेन्नरेन्द्रो यदि कुत्सितस्तदा समस्तपृथ्वीपरिरक्षणक्षमः ॥ ३६॥ भ्धोदये सप्तमगे बृहस्पतौ चन्द्रे कुलीरे सुखराशिगेऽमले । वियद्रते भार्गवनन्दने ग्रहे प्रशास्ति पृठ्वीमगदो निराकुलः ॥ ३७॥ प्रधानबलसंयुक्तः सम्पूर्णः शशलाङ्छनः । एकोऽपि कुरुते जातं नराधिपमरिन्दमम् ॥ ३८॥ देवमन्त्री कुटुम्बस्थो भार्गवेण समन्वितः । करोति बहुधानाथं निर्जितारातिमण्डलम् ॥ ३९॥ लग्नेशे केन्द्रराशिस्थे कर्मेशे वृधिराशिगे । भाग्येशे लाभगे जातश्चिरञ्जिवी महीपतिः ॥ ४०॥ रविलुप्तकरः सौम्यः स्वस्थो मूलत्रिकोणगः । सर्वविद्याधिको राजा नेतरेषां स्वचारिणाम् ॥ ४१॥ अर्कज्ञौ सुखराशिश्थौ मन्देन्दू दशमस्थितौ । कुजोदये च सङ्जातो यदिराजा न संशयः ॥ ४२॥ दिवाकरोदये सिंहे शुक्रांशक्विवर्जिते । कन्यागते बुधे जातो नीचोऽपि पृथिवीपतिः ॥ ४३॥ मा(भा)नपुत्रोदयस्थौ वा मन्दावनिसुतौ यदि । पूर्णेन्दौ गुरुराशिस्थे जातो राजा भविष्यति ॥ ४४॥ बली विलग्नाधिपतिश्च केन्द्रे भूपालयोगं कुरुते नराणाम् । तन्मित्रदृष्टे यदि नीचवंशे जातोऽपि राजा नृपवन्दितो वा ॥ ४५॥ जन्माधिपः स्वोच्चगृहे मृगाङ्कं पश्यत्यवश्यं यदि भूमिपालः । गजादिसेनातुरगादिसङ्धैर्जितारिकोटिर्जगति प्रजातः ॥ ४६॥ लग्नं विहाय केन्द्रस्थे चन्द्रे पूर्णकलान्विते । गुरुभार्गवसन्दृष्टे जातो राजा भवेन्नरः ॥ ४७॥ लग्नेशे केन्द्रमावस्थे नीचमूढारिभं विना । नान्यग्रहयुक्ते राजा सार्वभौमो भविष्यति ॥ ४८॥ गुरुचन्द्रदिवानाथाः सुतविक्रमधर्मगः । जातो यदि महीपालः कुबेरसमवित्तवान् ॥ ४९॥ चापोदयस्थे बलिनि प्रभाकरे महीसुते कर्मगते सशीतगौ । उपान्त्यगे वा भृगुजे व्ययस्थिते सुरेन्द्रतुल्यो नृपतिः प्रजायते ॥ ५०॥ विक्रमायारिगाः पापा जन्मपः शुभवीक्षितः । राजा भवति तेजस्वी समस्तजनवन्दितः ॥ ५१॥ मृगोदयस्थे बलिनि क्षमासुते शनौतपःस्थानतेऽथवाऽन्त्यगे । देवाकरे सप्तमगे सशीतगौ महीपतिश्चङ्चलमानसो भवेत् ॥ ५२॥ लाभे सुखे वा दशमे समन्दश्चन्द्रमा यदि । जातो नृपकुले राजा तत्समो वा धनीभवेत् ॥ ५३॥ जातश्चोपचयस्थिते तनुपतौ चन्द्रे तपःस्थानगे केन्द्रस्थाः शुभवर्गगा यदि शुभा वीर्यन्विता भूपतिः । जीवेन्दू वृषभस्थितौ बलयुतः कोणस्थितो लग्नपः शान्यारेक्षणवर्जितो यदि तदा जातोऽवनीशो भवेत् ॥ ५४॥ विवाकरे मीनगृहोपयाते कुलीरलग्ने शशिनि क्षितीशः । अरातिनीचग्रहदृष्टियुक्ता भूपालयोगं न दिशन्ति सर्वे ॥ ५५॥ जनयति नृपमेकोऽप्युच्चगो मित्रदृष्टः प्रचुरगुणसमेतं मित्रयोगाच्च सिद्धम् । विवसुखमूढव्याधितो बन्धुतप्तो वधदुरितसमेतः शत्रुनिम्नर्क्षगेषु ॥ ५६॥ धनुर्मीनतुलामेषभृगकुम्भोदये शनौ । चार्वङ्गो नृपतिविद्वान् परुग्रामाप्रणिर्भवेत् ॥ ५७॥ स्वोच्चत्रिकोणस्वसुहृच्छत्रुनीचगृहार्कगैः । शुभं सम्पूर्णपादोनदलपादालप्निष्फलम् ॥ ५८॥ अथ पङ्च महापुरुषयोगाः । मूलत्रिकोणनिजतुङ्गगृहोपगाता भौमज्ञजीवसितभानुसुता बलिष्ठाः । केन्द्रस्थिता यदा रुचभद्रहंसमालव्यचारुशशयोगकरा भवन्ति ॥ ५९॥ अथ रुचक-योगफलम् । जातः श्रीरुचके बलान्वितवपुः श्रीकीर्तिशीलान्वितः शस्त्री मन्त्रजपाभिचारकुशलो राजाऽथवा तत्समः । लावण्यारुणकान्तिकोमलतनुस्त्यागी जीतारिर्धनी सप्तत्यब्दमितायुषा सह सुखी सेनातुङ्गाधिपः ॥ ६०॥ धर्मेशलाभेशधनेश्वराणामेकोऽपि शीतद्युतिकेन्द्रवर्ती । स्वयं च लाभाधिपतिर्गुरुश्चेदखण्डसाभ्राज्यपतित्वमेति ॥ ६१॥ अथ भाद्रयोगफलम् । शारूउलप्रतिमाननो गजगातिः पीनोरुवक्षस्थलो लम्बापीनसुवृत्तबाहुयुगलस्तत्तुल्यमानोच्छयः । मानी बन्धुजनोपकारनिपुणः श्रीभद्रयोगोद्भवो राजाऽशीतिभितायुरेति विपुलप्रज्ञायशोवित्तवान् ॥ ६२॥ अथ हंसयोगफलम् । रक्तास्योन्नतनासिकः सुचरणो हंसखरः श्लेष्मको गौरङ्गः सुकुमारदारसहितः कन्दर्पतुल्यः सुखी । शास्त्रज्ञानपरायणोऽतिनिपुणः श्रीहंसयोगे गुणी जातोऽशीतिकमायुरेति सयुगं ८४ साधुक्रियाचारवान् ॥ ६३॥ अथ मालव्ययोगफलम् । स्त्रीचेष्टो ललिताङ्गसन्धिनयनः सौन्दर्यशाली गुणी तेजस्वी सुतदारवाहनधनी शास्त्रार्थवित्पण्डितः । उत्साहप्रभुशक्तिमन्त्रचतुरस्त्यागी परस्त्रीरतः सप्तत्यब्दमुपैति सप्तसहितं (77) मालव्ययोगोद्भवः ॥ ६४॥ अथ शशयोगफलम् । भूपो वा सचिवो वनाच्लरतः सेनापतिः क्रूरधी- र्घतोवार्दविनोदङ्चनपरो दाता सरोषेक्षणः । तेजस्वी निजमातृभक्तिनिरतः शूरोऽसिताङ्गः सुखी जातः सप्ततिरायुरेति शशके जारक्रियाशीलवान् ॥ ६५॥ गर्गहोरायाम् । यस्य योगस्य यः कर्ता बलवान् जितदृग्युतः । अधियोगादियोगेषु स्वदशायां फलप्रदः ॥ ६६॥ अथ भास्करादियोगाः । भानोरर्थगते बुधे शशिसुताल्लाभस्थितश्चन्द्रमा- श्चन्द्रात्कोणगतैः पुरन्दरगुरुर्योगस्तदा भास्करः । शूरो भास्करयोगजः प्रभुसमः शास्त्रार्थविद्रुपवान् गान्धर्वश्रुतिवित्तवान् गणितविद्धीरः समर्थो भवेत् ॥ ६७॥ अथ चन्द्रयोगः । चन्द्राद्विक्रमगः कुजोऽवनिसुतादस्ते शनिः सूर्यजा- दस्ते दैत्यगुतुः सितान्मदनगो जीवो यदीन्द्राह्वयः । स्यातस्तत्रभवः सशीलगुणवान् भूपोऽथवा तत्समो वाग्मी वित्तविचित्रभूषणयशोरूपप्रतापान्वितः ॥ ६८॥ अथ मरुद्योगः । शुक्रात् कोणगतो गुरुः सुरगुरोः पुत्र शशी शीतगोः केन्द्रस्थानसमाश्रितो दिनकरो योगो मरुत्संज्ञकः । वाग्मी वायुभवो विशालह्वदयः स्थूलोदरः शास्त्रवित् सम्पन्नः क्रयविक्रयेषु कुशलो राजाऽथवा तत्समः ॥ ६९॥ अथ बुधयोगः । लग्नेज्ञो गुरुकेन्द्रगो हिमकरश्चन्द्रादहिर्वित्तगः सौर्यस्थानगतौ च भानुरुधिरौ योगो बुधः कीर्तितः । राजश्रीबुधयोगजोऽतुलप्रख्यातनामा विदुः शास्त्रज्ञानकरक्रियासु चतुरो भीमानशत्रुर्भवेत् ॥ ७०॥ अथ सुनफा-अनफा-धुरन्धुरा-केमद्रुमयोगाः । लग्नस्थिते हिमकरे यदि वा मदस्थे केमद्रुमो भवति जीवदृशा विहीने । अत्यल्पबिन्दुसहिता यदि खेचरेन्द्राः केमद्रुयोगफलदा विबलाश्च सर्वे ॥ ७१॥ द्वितीये द्वादशे पार्श्वे द्वये खेचरसंयुते । शीतांशोः सुनफायोगस्त्वनफानाम् कीर्तितः ॥ ७२॥ योगो धुरन्धुराख्यः स्याद्वीना सर्वत्र भास्करम् । एतद्योगत्रयाभावे केमद्रुमफलं वदेत् ॥ ७३॥ चन्द्रे सभानौ यदि नीचदृष्टे पापांशके यादि दरिद्रयोगम् । क्षीणेन्दुलग्नान्निधने निशायां पापेक्षिते पापयुते तथा स्यात् ॥ ७४॥ विधुन्तुदादिग्रहपीडितेन्तौ पापेक्षिते चाशु दरिद्रमेति । लग्नाचतुष्केन्द्रगृहे सपापे निशाकराद्वाऽशु दरिद्रमेति ॥ ७५॥ चन्द्रे पराजितशुभग्रहदृष्टियुक्ते राह्वादिपीडिततनौ तु दरिद्र एव । नीचारिवीक्षणयुते रिपुराशिवर्गे चन्द्रे तुलाधरगते तु तथा वदन्ति ॥ ७६॥ केन्द्रे वा यदि कोणगे हिमकरे नीचारिवर्गस्थिते चन्द्रादन्त्यसपत्नरन्ध्रगृहगे जीवे दरिद्रो भवेत् । पापांशे रिपुवीक्षिते चरगृहे चन्द्रे चरांशेऽथवा जातो याति दरिद्रयोगमतुलं देवेज्यदृग्वर्जिते ॥ ७७॥ अन्योन्यदृष्तौ शनिदानवेज्यौ नीचारिपापग्रहवर्गयातौ । एकर्क्षगौ वा यदि राजवंशे जातोऽपि लेमद्रुमयोगमेति ॥ ७८॥ चन्द्रे पापयुते तु पापभवने पापाम्शके वा निशि व्योमेशेन निरिक्षिते गतबले केमद्रुयोगो भवेत् । भाग्यस्थानपवीक्षिते खलयुते नीचांशकेऽब्जे तथा चन्द्रे नीचयुते निशि क्षयतनौ जातस्य केमद्रुमः ॥ ७९॥ अथ केमद्रुमयोगापवादः । निशाकरे केन्द्रगते भृगौ वा जीवेक्षिते नैव दरिद्रयोगः । शुभान्विते वाऽशुभमध्यगेन्दौ जीवेक्षिते नैव दरिद्रयोगः ॥ ८०॥ चन्द्रेऽतिमित्रनिजतुङ्गांशकस्थे जीवेक्षिते यदि दरिद्रतया विहीनः । चन्द्रेऽतिमित्रनिजतुङ्गगृहांशकस्थे जीवेक्षिते यदि दरोद्रतया विहीनः ॥ ८१॥ योगे केमद्रुमे प्राप्ते यस्मिन् कस्मिश्च जातके । राजयोगा विनश्यन्ति हरिं दृईष्वा यथा द्विपाः ॥ ८२॥ होरायाम् । हित्वाऽर्कं सुनफाऽनफादुरुधुरा स्वान्त्योभयत्थैर्ग्रहः शीतांशोः कथितोऽन्यथा तु बलिभिः केमद्रुमोऽन्यैस्त्वसौ । केन्द्रे शीतकरेऽथवा ग्रहयुते केमद्रुमो नेष्यते केचित् केन्द्रनवांशकेषु च वदन्त्युक्तिप्रसिद्धा न ते ॥ ८३॥ अथ सुनफादियोगफलम् । स्वयमधिगतवित्तः पार्थिवस्तत्समो वा भवति हि सुनफायां धीधनख्यातिमांश्च । प्रभुरगदशरीरः शीलवान् ख्यातकीर्तिविषयसुखसुवेषो निर्वृतश्चानफायाम् ॥ ८४॥ दत्पङ्गभोगसुख भाग्धनवाहनाच्यस्त्यागान्वितो दुरुधुराप्रभवः सुभृत्यः । केमद्रुमे मलिनदुःखितनीचनिःस्वाः प्रेष्याः खलाश्च नृपतेरपि वंशजाताः ॥ ८५॥ अथ कुजादिकृतसुनफायोगफलानि । जातश्च भूपतिश्चण्डो हिंस्त्रो हिम्भः सुधीरधीः । धनविक्रमवान् कोपी चन्द्राद्धनगते कुजे ॥ ८६॥ वेदशास्त्रकलागेयकुशलः सुशरीरवान् । मनस्वी हितवाग् धर्मी चन्द्राद्वित्तगते बुधे ॥ ८७॥ सर्वविद्याधिकः श्रीमान् कुटुम्बी नृपल्लभः । राजतुल्यशस्त्री च चद्रात्वित्तगते गुरौ ॥ ८८॥ विक्रमस्त्रीधनक्षेत्रकर्मवान् बहुवित्तवान् । च्तुष्पदाढ्या राजस्त्रीः सिते चद्रात् कुतुम्बगे ॥ ८९॥ पुरग्रामस्थिताशेषैः पूजितो धनवान् सुधिः । निपुणः सर्वकार्येषु चन्द्राद्वित्तगते शनौ ॥ ९०॥ अथ कुजादिग्रहकृतानफयोगफलानि । मानी रणोत्सुकः क्रोधी धृष्टश्चोरजनप्रभुः । धीरः स्वतनुलोभी स्याच्चन्द्रादन्त्यगते कुजे ॥ ९१॥ गान्धर्वलेख्यपटुवाक् कविर्वक्ता सुदेहवान् । यशःस्वी राजपूज्यः स्यात् चन्द्राद्व्ययगते बुधे ॥ ९२॥ राजपूज्योऽतिमेधावी गाम्भीर्यगुणसत्त्ववान् । शुचिः स्थानधनाढ्यः स्याद् चन्द्राद् द्वादशगे गुरौ ॥ ९३॥ युवतीजनकदर्पुः पश्चादिधनवान् सुधीः । धन्धान्याधिकश्चन्द्रादन्त्यस्थानगते भृगौ ॥ ९४॥ विस्तीर्णबाहुर्गुणवान् नेता पश्चादिवित्तवान् । गृहीतवाक्यो दुस्त्रीकश्चन्द्रादन्त्यङ्गते शनौ ॥ ९५॥ अथ दुरन्धरयोगफलानि । असत्यवादी गुणवान् बिपुणोऽतिषठो गुणी । लुब्धो वृद्धोऽसतीसक्तश्चन्द्रे सौम्यारमध्यगे ॥ ९६॥ स्वकर्मविभवो दृष्टो यशस्वी रिपिपीडितः । स्वगेहशीलकृच्चन्द्रे मध्यगे कुजजीवयोः ॥ ९७॥ व्यायानी सुभगः क्रूरो हृष्टः सत्कामवित्तवान् । भयादशीलः शीतांशौ मध्यगे कुजशुक्रयोः ॥ ९८॥ कुत्सितस्त्रीरतः क्रोधी धनवान् पिशुनोऽरिमान् । असन्तृप्तो निशानाथे मध्यगे कुजमदयोः ॥ ९९॥ धर्मात्मा शास्त्रविद्वाग्मी सत्कविः सज्जनान्वितः । यशस्वी च निशानाथे मध्यगे बुधजीवयोः ॥ १००॥ नृत्य्गानरतः कान्तः प्रियवाक् शुभगः सुधिः । शूर्प्रकृतिकश्चन्द्रे मध्यगे बुधशुक्रयोः ॥ १०१॥ देशाद्देशं गतः पूज्यो नातिविद्याधनान्वितः । स्वबन्धुजनविद्वेषी चन्द्रे मन्दज्ञमध्यगे ॥ १०२॥ नृपतुल्यकरः श्रीमान् नीतिज्ञो विक्रमान्वितः । ख्यारोऽदुष्टमतिश्चन्द्रे मध्यगे गुरुशुक्रयोः ॥ १०३॥ सुखी विनयविज्ञानविद्यारूपगुणान्वितः । धनी शान्तिकरश्चन्द्रे मध्यगे शनिजीवयोः ॥ १०४॥ वृद्धाचारः कुलाढ्यश्च निपुणस्त्रीजनप्रभुः । धनी नृपप्रियश्चन्द्रे सितादित्यसुतान्तरे ॥ १०५॥ अवोच्चस्वमित्रभवनोपगतेषु सर्वं प्राप्नोति जातमनुजो नियतं युदक्तम् । स्वांशेषु वा निजसुहृद्गृहसंयुतेषु प्राहुस्थैव फलमस्ति पराशरद्याः ॥ १०६॥ चन्द्रः सराहुर्यदि वा सकेतुश्चन्द्रादहिर्वा यदि रिःफयातः । नीचास्तगो वा यदि योगकर्ता जातस्य मिश्रं फलमाहुरार्याः ॥ १०७॥ अथ शकटयोगः । षष्ठामगतश्चन्द्रात्सुरराजपुरोहितः । केन्द्रादन्यगतो लग्नाद्योगः शकटसंज्ञितः ॥ १०८॥ अपि राजकुले जातो निःस्वः शकटयोगजः । क्लेशायासवशान्नित्यं सन्तप्तो नृपविप्रयः ॥ १०९॥ अथ पारिजातादियोगफलानि । सपारिजारद्युचरः सुखानि नीरोगतामुत्तमवर्गयातः । सगोपुरांशो यदि गोधनानि सिंहासनस्थः कुरुते विभूतिम् ॥ ११०॥ करोति पारावतभागयुक्तो विद्यायशःशीविपुलं नराणाम् । सदेवलोको बहुयानसेनामैरावतस्थो यदि भूपतित्वम् ॥ १११॥ अथ अधमादि योगः । अधमसमवरिष्ठान्यर्ककेन्द्रादिसंस्थे शशिनि विनयवित्तज्ञानधीनैपुणानि । अहनि निशि च चन्द्रे स्वाधिमित्रंशके वा सुर्गुरुसितदृष्टे वित्तवान् स्यात् सुखी च ॥ ११२॥ अथ चन्द्राधियोगा । सौम्यैः स्मरारिनिधनेष्वधियोग इन्द्रोस्तस्मिश्चमूपसचिवक्षितिपालजन्म । सम्पत्तिसौम्ख्यविभवा हतशत्रवश्च दीर्घयुषो विगतरेगभयाश्च जाताः ॥ ११३॥ अथ लग्नाधियोगः । लग्नादरिद्यूनगृहाष्टमस्थैः शुभैर्न पापग्रहयोगदृष्टैः । लग्नाधियोगो भवति प्रसिद्धिः पापः सुखस्थानविवर्जितैश्च ॥ ११४॥ लग्नाधियोगो बहुशास्त्रकर्ता विद्याविनीतश्च बलाधिकारी । मुख्यस्तु निष्कापटिको महात्मा लोके यशोवित्तगुणान्वितः स्यात् ॥ ११५॥ अथ गजकेसरीयोगः । केन्द्रस्थिते देवगुरौ मृगाङ्कायोगस्तदाहुर्गज्केसरीति । दृष्टे सितार्येन्दुसुतैः शशाङ्के नीचास्तहीनैर्गजकेसरी स्यात् ॥ ११६॥ गजकेसरिसङ्जातस्तेजस्वी धनधान्यवान् । मेधावी गुणसम्पन्नो राजप्रियकरो भवेत् ॥ ११७॥ अथ अमलायोगः । यस्य जन्मसमये शशिलग्नात् सद्ग्रहो यदि च कर्मणि संस्थः । तस्य कीर्तिरमला भुवि तिष्ठोदायुषोऽन्तमविनाशनसम्पत् ॥ ११८॥ लग्नाद्वा चन्द्रलग्नाद्वा दशमे शुभसंयुते । योगोऽयमभला नाम कीर्तिराचन्द्रतारकी ॥ ११९॥ राजपूज्यो महाभोगी दाता बन्धुजनप्रियः । परोपकारी गुणवान् अमलायोगसम्भवः ॥ १२०॥ अथ वास्यादियोगाः । व्ययधनयुतखेटैर्वासिवेवेशी दिनेशादुभयचरिकयोगश्चोभयस्थानसंस्थैः । निजगृहसुहृदुचस्थानयातैश्च जाता बहुधनसुखयुक्ता राजतुल्या भवन्ति ॥ १२१॥ वास्यादियोगफलानि । जातः सुशीलः शुभवेसियोगे वाग्मी धनी वीतभयो जितारिः । पापग्रहे दुष्टजनानुरक्तः पापार्मकरो वित्तसुखादिहीनः ॥ १२२॥ वासौ शुभग्रहयुते निपुणः प्रदाता विद्याविनोदसुखवित्तयशोबलाढ्यः । पापान्विते यदि विदेशगतोऽतिमूर्खः कामातुरो वधरुचिर्विकृताननः स्यात् ॥ १२३॥ सौम्यान्वितोभयचरीप्रभवा नरेन्द्रास्तत्तुल्यवित्तसुखशीलदयानुरक्ताः । पापान्वितोभयचरौ यदि पापकृत्या रोगाभिभूतपरकर्मरता दरिद्राः ॥ १२४॥ अथ शुभादियोगाः । शुभाशुभाढ्ये यदि जन्मलग्ने शुभाशुभाख्यौ भवतस्तदानीम् । व्ययस्वगैः पापशुभैर्विलग्नात् पापाल्ह्यसौम्यग्रहकर्त्तरी च ॥ १२५॥ शुभयोगभवो वाग्मी रूपशीलगुणान्वितः । पापयोगोद्भवः कामी पापकर्मा परार्थभुक् ॥ १२६॥ शुभकर्तरिसङ्जातस्तेजोवित्तबलाधिकः । पापकर्तरिके पापी भिक्षाशी मलिनो भवेत् ॥ १२७॥ अथ पर्वतयोगः । सौम्येषु केन्द्रगृहगेषु सपत्नरन्ध्रे शुद्धे,अथवा शुभयुते यदि पर्वतः स्यात् । लग्नान्त्यपौ यदि परस्परकेन्द्रयातौ मित्रेक्षितौ भवति पर्वतनाम योगः ॥ १२८॥ भाग्यान्वितः पर्वतयोगजातो विद्याविनोदाभिरतः प्रदाता । कामी परस्त्रीजनकेलिलोलस्तेजोयशस्वी पुरनायकः स्यात् ॥ १२९॥ अथ काहलयोगः । अन्योन्यकेन्द्रगृहगौ गुरुबन्धुनाथौ लग्नाधिपे बलयुते यदि काहलः स्यात् । कर्मेश्वरेण सहिते तु विलोकिते वा स्वोच्चस्वके सुखपतौ यदि ताद्दशः स्यात् ॥ १३०॥ ओजस्वी साहसी मूर्खश्चतुरङ्गबलैर्युतः । यत्किङ्चिद्ग्रामनाथस्तु जातः स्यात् काहले नरः ॥ १३१॥ अथ मालिकायोगः । लग्नादिसप्तगृहगा यदि सप्त खेटा जातो महीपतिरनेकगजाश्वनाथः । वित्तादिगो निधिपतिः पितृभक्तियुक्तो धीरोऽग्नरूपगुणवान् नरचक्रवर्ती ॥ १३२॥ जातो चदा विक्रममालिकायां भूपः स शूरो धनीकश्च रोगी । सुखदिकषेद् बहुदेशभाम्यभोगी महादानपरो महीपः ॥ १३३॥ पुत्राथा यदि मालिका नरपतिर्यन्वाऽथका कीर्तिमान् । लातः चष्ठगृहात् कचिद् धनसुखप्राप्तो दरिद्रो भवेत् । कामादिग्रहमालिका यदि बहुस्त्रीयज्ञभो भूपतिः । दीर्घर्धनवर्जितो नरवरस्त्रीनिर्जितश्चाष्टमान् ॥ १३४॥ धर्मादिग्रहमालिका गुणनिधिर्यज्वा तपस्वी विभुः । कर्माद्या यदि धर्मकर्मनिरतः सम्पूजितः सज्जनैः । लाभाद्राजवराङ्गनामनिपतिः सर्वक्रियादक्षको । जातो रिःफगृहाद्बहुव्ययकरः सर्वत्र पूज्यो भवेत् ॥ १३५॥ अथ चामरयोगः । लग्नेश्वरे केन्द्रगते स्वतुङ्गे जीवेक्षिते चामरनाम् योगः । सौम्यद्वये लग्नगृहे कलत्रे नवास्पदे वा यदि चामरः स्यात् ॥ १३६॥ योगे जातश्चामरे राजपूज्यो विद्वान् वाग्मी पण्डितो वा महीपः । सर्वज्ञः स्वाद्वेदशास्त्राधिकारी जीवेल्लोके सप्ततिर्वत्सराणाम् ॥ १३७॥ अथ शङ्कयोगः । अन्योन्यकेद्न्रगृहगौ सुतशत्रुनाथौ लग्नाधिपे बलयुते यदि शङ्कयोगः । लग्नाधिपे च गगनाधिपतौ चरस्थे भाम्याधिपे बलयुते तु तया वदन्ति ॥ १३८॥ श॥ए जातो भोगशीलो दयालुः स्त्रीपुत्रार्थक्षेत्रवान् पुण्यकर्मा । शास्त्रज्ञानाचारसाधुक्रियावान् जीवेल्लोके वत्सराणाभशीतिः ॥ १३९॥ अथ भेरीयोगः । स्वान्त्योदयास्तभवनेषु वियचरेषु कर्माधिपे बलयुते यदि भेरियोगः । केन्द्रं गतौ सुरगुरोः सितलग्ननाथौ भाग्येश्वरे बलयुते तु तथैव वाच्यम् ॥ १४०॥ दीर्घायुषो विगतरोगभया नरेन्द्राः बह्वर्थभूमिसुतदारयुताः प्रसिद्धः । आचारभुरिसुखशौर्यमहानुभावाः भेरीप्रजातमनुजा निपुणाः कुलीनाः ॥ १४१॥ अथ् मृदङ्गयोगः । उच्चग्रहांशकपतौ यदि कोणकेन्द्रे तुङ्गस्वकीयभवनोपगते बलाढ्ये । लग्नाधिपे बलयुते तु मृदङ्गयोगः कल्याणरुपनृपतुल्ययशःप्रदः स्यात् ॥ १४२॥ अथ श्रीन्नाथयोगः । कामेश्वरे कर्मगते स्वतुङ्गे कर्माधिपे भाग्यपसंयुते च । श्रीनाथयोगः शुभदस्तदानीं जातो नरः शक्रसमो नृपालः ॥ १४३॥ अथ शारदयोगः । योगः शारदसंज्ञकः सुतगते कर्माधिपे चन्द्रजे केन्द्रस्थे दिननायके निजगृहप्राप्तेऽतिवीर्यान्विते । चन्द्रात् कोणगते पुरन्दरगुरौ सौम्यत्रिकोणे कुजे लाभे वा यदि देवमन्त्रिणि बुधात्तच्छारदासंज्ञकः ॥ १४४॥ स्त्रीपुत्रबन्धुसुखरूपगुणानुरक्ताः भूपप्रिया गुरुमहीसुरदेवभक्तः । विद्याविदोदरतिशीलतपोबलाढ्या जाताः स्वधर्मनिरता भुवि शारदाख्ये ॥ १४५॥ अथ मत्स्ययोगः । लग्नधर्मगते पापे पङ्चमे सदसद्युते । चतुरस्त्रं गते पापे योगोऽयं मत्स्यसंज्ञकः ॥ १४६॥ कालज्ञः करुणासिन्धुर्गुणधीबलरुपवान् । यशोविद्यातपस्वी च मत्स्ययोगसमुद्भवः ॥ १४७॥ अथ कुर्मयोगः । कलत्रपुत्रारिगृहेषु सौम्याः स्वतुङ्गमित्रांशकराशियाताः । तृतीयलाभोदयगास्त्वसौम्या मित्रोच्चसंस्था यदि कूर्मयोगः ॥ १४८॥ विख्यातकीर्तिर्भुवि राजभोगी धर्माधिकः सत्त्वगुणप्रधानः । धीरः सुखा वागुपकारकर्ता कुर्मोद्भवो मानवनायको वा ॥ १४९॥ अथ खाङ्गयोगः । भाग्येशे धनभावस्थे धनेशे भाग्यराशिगे । लग्नेशे केन्द्रकोणस्थे खङ्गयोग इतीरितः ॥ १५०॥ वेदार्यशास्त्रनिखिलागमतत्त्वयुक्तिभ्द्धिप्रतापबलवीर्यसुखानुरक्ताः । निर्मत्सराश्च निजवीर्यमहानुभावाः खङ्गे भवन्ति पुरुषाः कुशलाः कृतज्ञाः ॥ १५१॥ अथ लक्ष्मीयोगः । केन्द्रे मूलत्रिकोणस्थे भाग्येशे परमोच्चगे । कग्नाधिपे बलाढ्ये च लक्ष्मीयोग इतीरितः ॥ १५२॥ गुणाभिराभो बहुदेशनाथो विद्यामहाकीर्तिरनङ्गरूपः । दिगन्तविश्रान्तनृपालवन्द्यो राजाधिराजो बहुदारपुत्रः ॥ १५३॥ अथ कुसुमयोगः । स्थिरलग्ने भृगौ केन्द्रे त्रिकोणेन्दौ शुभेतरे । मानस्थानगते सौरे योगोऽयं कुसुमो भवेत् ॥ १५४॥ दाता महीमण्डलणथवन्द्यो भोगी महावंशजराजमुख्यः । लोके महाकीर्तियुतः प्रतापी नाथो नराणां कुसुमोद्भवः स्यात् ॥ १५५॥ अथ पारिजातयोगः । विलग्ननाथस्थितराशिनाथस्थानेश्वरो वाऽपि तदंशनाधः । केन्द्रत्रिकोणोपगतए यदि स्यात्स्वतुङ्गगो वा यदि परिजातः ॥ १५६॥ मध्यान्तसौख्यः क्षितिपालवन्द्यो युद्धप्रियो वारणवार्जितयुक्तः । स्वकर्मधर्माभिरतो दयालुर्योगो स्याद्यदि पारिजातः ॥ १५७॥ अथ कलानिधियोगः । द्वितीये पङ्चमे जीवे बुधशुक्रयुतेक्षिते । क्षेत्रे तयोर्वा सम्प्राप्ते योगः स्यात्स कलानिधिः ॥ १५८॥ कामी कलानिधिभवः सगुणाभिरामः संस्तूयमानचरणो नरपालमुख्यैः । सेनातुरङ्गमदवारणशङ्खभेरीवाद्यान्वितो विगतरेगभयारिसङ्घः ॥ १५९॥ अथ अंशावतारयोगः । केन्द्रगौ सितदेवेज्यौ स्वोचे केन्द्रगतेऽर्कजे । चरलग्ने यदा जन्म योगोऽयभवतारजः ॥ १६०॥ पुण्यश्लोकस्तीर्थचारी कलाज्ञः कामासक्तः कालकर्ता जितात्मा । वेदान्तज्ञो वेदशास्त्रधिकारी जातो राजश्रीधरोऽंशावतारे ॥ १६१॥ अथ हरि-हर-विवियोगाः । वित्तेशाद्भनरिःफरन्ध्रभवनप्राप्ताश्च सौम्यग्रहाः कामेशात् सुखभाग्यरन्ध्रगृहगा जीवाब्जचन्द्रात्मजाः । देहेशाद्यदि बन्धुमानभवगा सूर्यास्फुजिद्भूमिजाः प्रोक्तास्तत्र पुरातनैर्हरिहरव्रह्माख्ययोगा इमे ॥ १६२॥ निखिलनिगमविद्यापारगः सत्यवादी सकलसुखसमेतश्चारुवाक् कामशीलः । जितरिपुकुलसङ्धः सर्वजीवोपकारी हरिहरविधियोगे सम्भवः पुण्यकर्मा ॥ १६३॥ अथ नाभसयोगः । यूपेषुशक्तियवदण्डगदासमुद्रच्छत्रार्द्धचन्द्रशकटाम्बुजपक्षियोगाः । नौचक्रवज्नहलकार्मुककूटवापीशृन्गाटकाश्च विविधाकृतिविंशतिः स्युः ॥ १६४॥ रब्जुर्नलश्च मुसलस्त्रित यास्रयाख्याः स्रग्भोगिनौ तु दलयोगभवौ भवेताम् । वीणादयश्च कथिता दरदामपाशकेदारशूलयुगगोलकसप्तसङ्ख्याः ॥ १६५॥ होरायाम् । रब्जुर्मुसलं नल चराद्यैः सस्यस्त्वाश्चयजान् जगाद् योगान् । केन्द्रैः सदसद्युतैर्दवाख्यौ स्वक्सर्पौ कथितौ पराशरेण ॥ १६६॥ योगा व्रजन्त्याश्रयजाः समत्वं यावाब्जवश्राण्डजगोलकाद्यैः । केन्द्रोपगप्रोक्तफलौ दलाख्यावित्यहुरन्ये न पृथक् फलौ तौ ॥ १६७॥ इदानी गदाशकटविहगशृन्गाटकहलान् पञ्च योगानाह । आसन्नकेन्द्रभवनद्वयगैर्गदाख्यस्तन्वस्तगेषु शकटं विहगः स्वबन्ध्वोः । शृईङ्गटकं नवमपङ्चमलग्नसंस्थैर्लग्नान्यगैर्हलमिति प्रवदन्ति तज्ज्ञाः ॥ १६८॥ शकटाण्डजवच्छुभाशुभैर्वज्नन्तद्विपरीतगैर्यवः । कमलं तु विमिश्रसंस्थतैर्वापी तद्यादि केन्द्रबाह्यतः ॥ १६९॥ कण्टकादिप्रवृत्तैश्च वतुर्गृहगतैर्ग्रहैः । यूपेषुशक्तिदण्डाख्या होराद्यैः कण्टकैः क्रमात् ॥ १७०॥ नौकूटच्छत्रचापानि तद्वत्सप्तर्क्षसंस्थितैः । अर्धचन्द्रस्तु होराद्यैः प्रोक्तादन्यर्क्षसंस्थितैः ॥ १७१॥ एकान्तरगतैरर्थात्समुद्रः षड्गृहाश्रितैः । विलग्नादिस्थितैश्चक्रभित्याकृतिजसङ्ग्रहः ॥ १७२॥ सङ्ग्यायोगाः सप्त सप्तर्क्षसंस्थैरेकापायद्वल्लकीदामपाशाः । केदाराख्यः शूलयोगो बुगं च गोलश्चान्यान् पूर्वमुक्तान्विहाय ॥ १७३॥ अथ आश्रयदलयोगफलम् । ईर्ष्युविदेशनिरतोऽध्वरतश्च रज्जवाम् मानी धनी च मुसले बहुभृत्यसक्तः । व्यङ्गः स्थिराढ्यनिपुणो नलजः स्नगुत्थो भोगान्वितो भजगतो बहुदुःखभाजः ॥ १७४॥ अथ गदादियोगफलम् । यज्वाऽर्थभाक् सततमर्थरुचिर्गदायां तद्वृत्तिभुक् शकतः सरुजः कुदारः । दूतोऽटनः कलकृद्विहगे प्रदिष्टः, शृण्गाटके चिरसुखी कृषकृद्धलाख्ये ॥ १७५॥ वज्नेऽन्त्यपूर्वसुखितः सुभगोऽतिशूरः, शौचान्वितोऽपि च यत्रे सुखितो वयोऽन्तः विख्यातकीर्त्यमितसौख्यगुणाश्च पद्मे वाप्यां तनुस्थिरसुखी निधिपोऽन्नदाता ॥ १७६॥ त्यागात्मवान् क्रतुरैर्यजते च यूपे हिंस्रोऽथ गुप्त्याधिकृतः शरकृच्छराख्ये । नीचोऽलसः सुखधनैर्वियुतश्च शल्तौ दण्डे प्रियैर्विरहितः पुरुषोऽन्त्यवृत्तिः ॥ १७७॥ क्षत्रे चाद्यन्तसौख्यातुलधनबलवान् नौभस्तोयजीवी चक्रे राजा यशस्वी जलाधिभवनरस्तोयवृत्तिः क्षितीशः । अर्धेन्दौ भोगशाली गिरिविपिनचरः क्रूरकर्मा च कूटे चापे जाता मनुष्या यदि गहनचराश्चौर्यनिष्ठा निकृष्टाः ॥ १७८॥ वीणायां सकलक्रियासु निपुणः सङ्गीतनृत्यप्रियो- दामिह्यामुपकारकृत्पटुमतिः प्रख्यातविद्याधनी । पाशे शीलधनार्जनेऽतिचतुरो वाचालकः पुत्रवान् केदारे कृषिवित्तवानलसदीर्बन्धूपकारी भवेत् ॥ १७९॥ शूले कोपरत्तन्वितो धनरुचिः शूरः क्षतो निर्धनी भिक्षाशी युगयोगजोऽतिचपलः पापण्डको मद्यपः । गोले निर्द्वनकोऽलसोऽटनपरः स्वल्पायुरज्ञानधी- द्वत्रिंशन् कथिता वराहमिहिराचार्येण योगा इये ॥ १८०॥ भूपालयोगरुचपङ्चकभास्कराद्याः केमद्रुमाधमसनग्रहमालिकाश्च । लक्ष्मीहरीशविधिकाहलनाभसद्याः सूर्यादिदेवकृपया परिकीर्तितास्ते ॥ १८१॥ इति श्रीवैद्यनाथदैवज्ञविरचिते जातकपारिजाते राजयोगासये सप्तमेऽध्याये ॥ ७॥
अथ द्व्यादिग्रहयोगाध्यायः ॥ ८॥ जातः स्त्रीवशगः क्रियासु निपुणश्चन्द्रन्विते भास्करे तेजस्वी बलसत्त्ववाननृतवाख़् पापी सभौमे रवौ । विद्यारूपबलान्वितोऽस्धिरमतिः सम्यान्विते पूषणि श्रद्धाकर्मपरो नृपप्रियकरो भानौ सजीवे धनी ॥ १॥ स्त्रीमूलार्जितबन्धुमाननियुतः प्राज्ञः सशुक्रेऽरुणे मन्दप्रायमतिः सपत्नवशगो मन्देन युक्ते रवौ । शूरः सत्कुलधर्मवित्तगुणवानिन्दौ धराजन्विते धर्मी रास्त्रपरो विचित्रगुणवान् चन्द्रे सतार्सुते ॥ २॥ जातः साधुजनाश्रयोऽतिमतिमानायेर्ण युक्ते विधौ पापास्मा क्रयविक्रयेशु कुशलः शुक्रे सशीतद्युतौ । कुस्त्रीजः पितृदूपको गतधनस्तारापतौ सार्कजे वाग्मी चौषघशिल्पशास्त्रकुशलः सौम्यान्विते भूसुते ॥ ३॥ कामी पूज्यगुणान्वितो गणितविद् भौमे सदेवाच्चिंते, धानोर्वादरतः प्रपङ्चरसिको धूर्तः सभौमे भृगौ । वादी गानविनोदविज्जडमतिः सौरेण युक्ते कुजे वाग्मी गानविनोदविज्जतोऽधिकधनी वाचस्पतौ सेन्दुजे ॥ ४॥ शास्त्री गानविनोदहास्यरसिकः शुक्रे सचन्द्रात्मजे विद्यावित्तविशिष्टधर्मगुणवानर्कात्मजे सेन्दुजे । तेजस्वी नृपतिप्रियोऽतिमतिमान् शूरः सशुक्रे गुरौ शिल्पी मन्त्रिणि साकजे पशुपतिर्मल्लः सिते सासिते ॥ ५॥ अथ त्रिग्रहयोगाः । सूर्येन्दुक्षितिनन्दनैररिकुलघ्वंसी धनी नीतिमान् जातश्चन्द्ररवीन्दुजैर्नृपसमो विद्वान् यशस्वी भवेत् । सोभाकार्मन्त्रिभिर्गुणनिधिविद्वान् नृपालप्रियः शुक्रार्केन्दुभिरन्यदारनिरतः क्रूरोरिभीतो धनी ॥ ६॥ मन्देन्द्वर्कसमागमे खलमतिर्मायी विदेशाप्रियो भास्वद्भूसुतबोधनैर्गतसुखः पुत्रार्धदारान्वितः । जीवार्कवनिजैरतिप्रियकरो मन्त्री चमूपोऽथवा भौमार्कासुरवन्दिर्नयनरुग् भोगी कुलीनोऽर्थवान् ॥ ७॥ मन्दार्कावनिजैः स्वबन्धुरहितो मुर्खोऽधनो रोगभाक् इन्द्राचार्यरवीन्दुनैः पटुमतिर्विद्यायशोवित्तवान् । भानुज्ञासुरपूजितैर्मृदुतनुर्विद्यांशस्वी सुखी सौरादित्यबुधैर्विबन्धुरधनो द्वेषी दुराचारवान् ॥ ८॥ जीवादित्यसितैः सदारतनयः प्राज्ञोऽक्षिरुग् वित्तवान् मन्देन्द्राचिंतभानुभिर्गतभयो राजप्रियः सात्विकः । जातो भानुसितासितैः कुचरितो गर्वाभिमानान्वित- श्चन्द्रारेन्दुसुतैः सदाऽशनपरो दुष्कर्मकृद् दूपकः ॥ ९॥ जीवेन्दुक्षितिजैः सरोषवचनः कामातुरो रूपवा- निन्दुक्ष्माजसितैर्विशीलतनयः सङ्चारशीलो भवेत् । तारेशार्कजभूसुतैश्चलमतिर्दुष्टात्मको मातृहा जीवेन्दुज्ञसमागमे बहुधनख्यातोऽवनीशप्रियः ॥ १०॥ विद्यावानपि नीचकर्मनिरतः सेव्यः सितज्ञेन्दुभि- स्त्यागी भूपतिपूजितश्च गुणवानिन्दुज्ञतिग्मांशुजैः । प्राज्ञः साधुसुतः कलासु निपुणः शुक्रेन्दुदेवाच्चिन्तैः शास्त्री वृद्दबधूरतो नृपसमो वाचस्पतीन्द्वर्कजैः ॥ ११॥ वेदी राजपुरोहितोऽतिसुभगः शुक्रेन्दुचण्डांशुजै- र्गान्धर्वश्रुतिकाव्यनाटकपरो जीवज्ञभूनन्दनैः । हीनाङ्गः खलवंशजश्चलभतिः शुक्रारचन्द्रात्मजः प्रेश्यः सामयलोचनोऽटनपरस्ताराजभौमासितैः ॥ १२॥ शुक्रारेन्द्रपुरोहितैर्नरपतेरिष्टः सपुत्रः सुखी जीवारार्कसुतैः कृशोऽसुखतनुर्मानी दुराचारवान् । सौरारसुरपूजितैः कुतनये नित्यं प्रवासान्वितः शुक्रज्ञामरमन्त्रिभिजितरिपुः की तिप्रतापान्वितः ॥ १३॥ देवेज्येन्दुजभानुजैरतिसुखश्रिकः स्वदारप्रियो मन्दज्ञासुरवन्दितैरनृतवाग् दुष्टोऽन्यजायारतः । जातो जीवसितासितैरमलधीविख्यातसौख्यान्वित- चन्द्रे पापयुते सदाल्पसुखवान् भानौ पितुस्तद्वदेत् ॥ १४॥ अथ चतुर्ग्रहयोगाः । एकर्क्षगैरिननमुचाकरभूसुतज्ञैर्नयी प्रणञ्चकुशलो लिपिकश्च रोगी । चन्द्रारभानुगुरुभिधनवान्यशन्वी धीनान्नृपप्रियकरो गतशोकरोगः ॥ १५॥ आरार्क्चन्द्रभृगुजैः सुतदारबन्धु विद्वान् निताशनसुखी निपुणः कुपालुः । सूर्येन्दुभानुनभूमिसुतैरशान्तनेत्रओऽटनश्च कुतटापतिरर्थनीनः ॥ १६॥ तारासुतेन्दुरविमन्त्रिभिरिष्टपुत्रहारार्धवान् गुणवशेबलवानुदायः । शुक्रेन्दुभानुशशिजैविकलश्च भग्नी मन्देन्दुविहिनकरैरधनः कृतघ्नः ॥ १७॥ तोयाटविक्षितिचरोऽवनिपालपुज्यो भग्नी दिनेशतुदिनद्युतिजीवशुक्रैः । जातो विशालनयनो बहुवित्तपुत्रो वाराङ्गनापनिविनेन्दुसुरेज्यनन्दैः ॥ १८॥ मन्देन्दुभानुभृगुजैविबलोऽतिभीरः कन्याज्नाश्रयधनाशनत्त्परश्च । आतारुणज्ञगुरुभिः सवलो विपन्ने दरार्धवान् नयन्रोगयुतोऽनुगः स्यात् ॥ १९॥ रविकुजबुधशुक्रैरन्यदारानुरक्तो विषमनयनचेपश्चोरधीर्वीतसत्त्वः । दिनकरकुजतारासूनुमन्दैश्चमूपो नरपतिसचिवो वा नीचकृद् भोगशीलः ॥ २०॥ सूर्यारार्यसिअतिर्मद्दीपतिसमः ख्यातोऽतिपूज्यो भनी जीवारार्किदिवकरैर्गतधनो भ्रान्तः मृदुद्बन्धुमान् । भूपुत्रार्कसितासितैः परिभवप्राप्तो विकर्मागुणः शुक्रार्केन्दुजसूरिभिर्धनयशोमुख्यप्रधानो भवेत् ॥ २१ जीवार्किज्ञदिवाकरैः कलहकृन् मानी दुराचारवान् मदज्ञारुणभार्गवैः सुवदनः सत्यव्रताचारवान् । अर्कार्किज्यसितैः कलासु निपुणो नीचप्रभुः साहसी जीवेन्दुज्ञकुजैर्नृपप्रियकरो मन्त्री कविः क्ष्मापतिः ॥ २२॥ चन्द्रारज्ञसितैः सुदारतनयः प्राज्ञो विरुपः सुखी- मन्दरेन्दुभ्धैद्विमातृपितृकः शूरो बहुस्त्रीसुतः । चन्द्रारार्यसितैरधर्मकुशलो निद्रालुरर्थानुरो जीवारार्किनिशाकरैः स्थिरमतिः शूरः शुखी पण्डितः ॥ २३॥ शुक्रज्ञेन्दुसुरार्जितैः स वधिरो विद्वान्यशस्वी धनी चन्द्रार्किज्ञसुराच्चितैरतिधनो बन्धुप्रियो धार्मिकः । शीतांशुज्ञसितासितैर्बहुजनद्वेषी परस्त्रीपति- जीर्वेन्द्वर्कजभार्गवैर्गतसुखः श्रद्धादयावर्जितः ॥ २४॥ कुजबुजगुरुशुक्रैरर्थवान्निन्दितः स्यात् बुधगुरुशनिभौमैः सामयो वित्तहीनः । गुरुसितशनिसौम्यैरेकगेहोपयातैरतिशयधनविद्याशीलमेति प्रजातः ॥ २५॥ अथ पङ्चग्रहयोगाः । एकर्क्षगैरिनशशिक्षितिजज्ञजीवैर्जातस्तु युद्धकुशलः पिशुनः समर्थः । शुक्रारभानुबुधशीतकरैर्विधर्मश्रद्धालुरन्यजनकार्यपरो विबन्धुः ॥ २६॥ भनन्दनेन्दुरविमन्दपुरन्दरेज्यैराशालुइष्टर्मणीबिरहाभिभूतः । चन्द्रारभानुशशिसूनुदिनेशपुत्रैरल्पायुरर्जनपरो विकलत्रपुत्रः ॥ २७॥ जीवेन्दुभौमसितभानुभिराततायी त्यक्तः स्वमातृपितृनधुजनैरनेत्रः । मन्देन्दुशुक्ररविभूमिसुतैर्विनामवित्तप्रभावकुशलो मलिनोऽन्यदारः ॥ २८॥ तारेशभानुगुरुबोधनदानवेज्यैर्मन्त्री धनी बलयशोनिजदण्डनाथः । भास्वद्बुधेन्दुगुरुभानुसुतैः परान्नभोजी सुभीरुरतिपापरतोग्रवृत्तिः ॥ २९॥ सौम्यासितेन्दुसितभानुभिरर्थहीनो दीर्घाकृतिर्गतसुतो बहुरोगगात्रः । जीवेन्द्रशुक्ररविभानुसुतैः सदारो वाग्मीन्द्रजालचतुरो विभयः सशत्रुः ॥ ३०॥ शुक्रारभानुगुरुचन्द्रसुतैर्विशोकः सेनातुरङ्गपतिरन्यवधूविलोलः । भूसूनुजीवरविबिधनभानुपुत्रैभिक्षाशनो मलिनजीर्णतराम्बरः स्यात् ॥ ३१॥ पूज्यः कलासु निपुणो वधबन्धनाढ्यो रोगी सितासितगुरुज्ञधराकुमारैः । श्रेष्ठोऽतिदुःखभयरोगयुतः क्षुधार्तः शन्यारबोधनविकर्तनदानवेज्यैः ॥ ३२॥ प्रेष्योऽधनो मलिनवेषयुतोऽतिमूर्खश्वोरः कुजेन्दुगुरुशुक्रदिनेशपुत्रैः । मन्त्राक्रियासुरतधातुबलप्रसिद्धिकर्मा गुरुज्ञशनिचन्द्रवसुन्धराजैः ॥ ३३॥ ज्ञानी सदेवगुरुसन्मतिधर्मशीलः शास्त्री दिनेशगुरुर्शुक्रशनीन्दुपुत्रैः । साधुः सुखी बहुधनप्रबलश्च विद्वानिन्दुज्ञदेवगुरुदानवपूजितारैः ॥ ३४॥ पङ्चग्रहिरेकगृहोपयातैस्चन्द्रज्ञजीवासुग्वन्द्यमन्दैः । सर्वत्र पूज्यो विकलेक्षणश्च महीपतुलुअः सचिवोऽथवा स्यात् ॥ ३५॥ अथ षड्ग्रहयोगाः । सूर्येन्द्वारबुधामरेज्यभृगुजैरेकर्क्षगैस्तीर्थकृ- लातोऽरण्यागिरिप्रदेशनिलयः स्त्रीपुत्रवित्तान्वितः । शुक्रेन्द्वर्कबुधामरेज्यदिनकृत्पुत्रैः शिरोरोगवा- नुन्मादप्रकृतिश्च निर्जनधरावासो विदेशं गतः ॥ ३६॥ जीवज्ञारुणभूमिजासितसितैः सङ्चारशीलः सुधी- रिन्दुज्ञारसितार्किदेवगुरुभिस्तीर्थाटनः स्याद् व्रती । जीवारेन्दुरवीन्दुजारुणसुतैश्चोरः परस्त्रीरतः कुष्ठी बान्धवदूषितो गतसुतो मूर्खो विदेशं गतः ॥ ३७॥ नीचोऽन्यकर्मनिरतः क्षयपीनसार्तो निन्द्यो महीसुतरवीन्दुसितासितज्ञैः । मन्त्री कलत्रधननन्दनभोदहीनः शान्तः सितासितकुजारुणजीवचन्द्रैः ॥ ३८॥ अथ मेषादिराशिस्थाग्रहफलम् जातः स्वल्पधनस्तु गानरसिको विद्याधनक्लेशधी- रज्ञः सर्वकलारसज्ञैचतुरो हैरण्यर्कः साहसी । सम्पूज्यः कुवणिक्क्रियासु कुशलः पुत्रादिभाग्यच्युतः श्रीमांस्तोयकृषिक्रियादिभिरिने मेषादिराशिस्थिते ॥ ३९॥ स्वर्क्षे भूपकृषिक्रियाटन्धनः शुक्रर्क्षगे कामधीः सौम्यर्क्षे परिदीनवाक्कर्टकभे राजप्रियो वित्तवान् । सिंहे भूमिसुते तु निर्भयधनो जैवे जितारिः सुखी कुम्भे दुर्जनसेवितो मृगगते भूपोऽथवा तसमः ॥ ४०॥ कौजे चन्द्रसुतेऽधनः सितगृहे विद्वान्नृयुग्मे सुखी कर्किस्थे निजवित्तहा हरिगते जातो वधूनिजितः । कन्यास्थे सुगुणाकरो गतभयश्चापे नृपालप्रियो मीनस्थे जितसेवकः शनिगृहे शिल्पी परप्रेश्यकः ॥ ४१॥ सेनावित्तसुताधिकः गुरुणवान् दाता कुजर्क्षे गुरौ तेजस्त्री सितभे परिच्छद्सुहृत्ताराउतर्क्षं गते । प्राज्ञः पुत्रधनश्च कर्किणि घटे भोगी यशस्वी हरौ राजा राजसमोऽथवा निजगृहे नीचोऽटनः केशधीः ॥ ४२॥ जारः श्रीमतिमित्रबन्धुविभवो विद्याधनज्ञानवान् भीरुर्मन्दसुतोऽतिनीचविहिताचारो नृपालंप्रियः । दुष्टस्त्रीगणसेवितो जनपतिर्भोगी कमारीरतः श्रीविद्यागुणशीलवान् भृगुसुते मेषादिराशिस्थिते ॥ ४३॥ मुर्खो नातिधनो गतस्वसुतधीरम्बासुखप्रच्युतोऽ- नार्ययः स्वल्पधनात्मजो गुणपुरग्रामाग्रणीरुग्रधीः । जातः पुत्रकलत्रवित्तविभवो राजप्रियो वित्तवान् तेजोराजगुणाधिको रविसूते मेषादिराशिस्थिते ॥ ४४॥ यदुक्तमुडुनाथस्य फलं मेषादिराशिषु । तदंशकफलं चात्र परिचिन्त्य वदेद् बुधः ॥ ४५॥ अथ दृष्टिफलम् । पापेक्षिते गगनगामिनि दुष्टरोगी जातः स्वधर्धगुणविचयशोविहीनः । पापान्विते तु परवित्तवधूविलोलः पारुष्यवाक्कपटबुद्धियुतोऽलसः स्यात् ॥ ४६॥ यदि शुभकरदृष्टे खेचरे जातमर्तः सुतधनयुतभोगी सुन्दरो राजपूज्यः । परिभवरहितः स्थात्सौम्यखेतोपयाते जितरिपुरिह धर्माचारवानिङ्गितज्ञः ॥ ४७॥ अथ चन्द्रस्य दृष्टिफलम् । चन्द्रे मेषगते कुजादिस्वचरैरालोकिते भूपति- र्विद्वान् राजसमः समस्तगुणवान् चोरो दरिद्रो भवेत् । निस्वस्थेयनृमान्यभूपधनिकप्रेष्यो वृषस्थे तथा युग्मस्थे विकलो नृपः सुमतिमान् धीरः खलो निर्धनः ॥ ४८॥ कर्कस्थे शशिनि क्षमासुतमुस्वैरालोकिते शौर्यवा- नार्यश्रेष्ठलविर्महीपतिर्योजीवी सनेत्रामयः । भुपः पण्डितवाग् धनी नरपतिः पापी विभुः सिंहगे कन्यायां धनिको विभुः प्रभुसमो विद्वान् विशीलः सुखी ॥ ४९॥ तौलिस्थे हिमगौ बुधादिशुभदैरालोकिते स्यात् क्रमाद् भूपः स्वर्णकरो वणिक्कुजरविच्छायासुनैर्वङ्चकः । कीटस्थे शशिनि द्विमातृपितृको राजप्रियो नीचकृ- द्रोगी निर्वनिको नृपालसचियो दृष्टे बुधादिग्रहैः ॥ ५०॥ चन्द्रे धनुःस्थे शुभदृष्तियुक्ते विद्याधनज्ञानयशोबलाढ्यः । दृष्टे कुजादित्यदिनेशपुत्रैः सभाशठः पण्यवधूरतः स्यात् ॥ ५१॥ राजा महीपतिर्विद्वान् धनी निर्धनिको विभुः । कुजादिग्रहसन्दृष्टे मकरस्थे निशाकरे ॥ ५२॥ कुम्भस्थिते निशानाथे शुभदृष्टे यशोधनः । जातः परवधूलोलः पापखेटनिरीक्षिते ॥ ५३॥ मीनस्थे शुभवीक्षिते हिमकरे हास्यप्रियो भूपति- र्विद्वान् पापनिरीक्षिते परुषवाक् पापात्मको जायते । पापांशे खलवीक्षिते शठमतिर्जातोऽन्यजायारतः सौम्याम्शे शुभवीक्षिते हिमकरे जातो यशस्वी भवेत् ॥ ५४॥ राशिदृष्टिफलं यत्तदंशकेपु च योजयेत् । भवन्ति शुभदाः सर्वे शुभदृग्योगसंयुता ॥ ५५॥ अथ लग्नादिभावगतग्रहफलम् । मार्तण्डो यदि लग्नगोऽल्पतनयो जातः सुखी निर्घृणः स्वल्पाशी विकलेक्षणो रणतलश्लाधी शुशीलो नटः । ज्ञानाचाररतः सुलोचनशयःस्वातन्त्र्शकस्तूच्चगे मीने स्त्रीजनसेवितो हरिगते राव्यान्धको वीर्यवान् ॥ ५६॥ क्षीणे रशिन्युदयगे वधिरोऽङ्गहीनः प्रेष्यश्च पापसहिते तु गतायुरेव । स्वोच्चस्वर्के धनयशोबहुरूपशाली पूर्णे तनौ यदि चिरायुरुपैति विद्वान् ॥ ५७॥ क्रूरः साहसिकोऽटनोऽतिचपलो रोगी कुजे लग्नगे विद्यावित्ततपःस्वधर्मनिरतो लग्नस्थिते बोधने । जीवे लग्नगते चिरायुरमलज्ञानी धनी रूपवान् कामी कान्तवपुः सदारतनयो विद्वान् विलग्ने भृगौ ॥ ५८॥ दुर्नासिको वृद्धकलत्ररोगी मन्दे विलग्नोपगतेऽङ्गहीनः । महीपतुल्यः सुगुणाभिरामो(आभो)जातः स्वतुङ्गोपगते चिरायुः ॥ ५९॥ क्रूरो दयाधर्मविहीनशीलो राहौ विलग्नोपगते तु रोगी । केतौ विलग्ने सरुजोऽतिलुब्धः सौम्येक्षिते राजसमानभोगी ॥ ६०॥ रविक्षेत्रोदये राहू राजभोगाय सम्पदि । स्थिरार्थपुत्रान् कुरुते मन्दक्षेत्रोदये शिखी ॥ ६१॥ अथ द्वितीयस्थग्रहफलम् । त्यागी धातुद्रव्यवानिष्टशत्रुवार्ग्मी वित्तस्थानगे चित्रभानौ । कामी कान्तश्चारुवागिङ्गितज्ञो विद्याशीलो वित्तवान् वित्तगेन्दौ ॥ ६२॥ धतोर्वादकृषिक्रियाटनपरः कोपी कुजे वित्तगे बुद्ध्योपर्जितवित्तशीलगुणवान् साधुः कुटुम्बे बुधे । वाग्मी भिजनसौम्ख्यवित्तविपुलस्त्वागी धनस्थे गुरौ विद्याकामकलाविलासधनवान्वित्तस्थिते भार्गवे ॥ ६३॥ असत्यवादी चपलोऽटनोअधनः शनौ कुतुम्बोपगते तु वङ्चकः । विरोधवान्वित्तगते विधुन्तुदे जनापराधी शिखिनि द्वितीयगे ॥ ६४॥ अथ तृतीयस्थग्रहफलम् । शूरो दुर्जनसेवितोऽतिधनवान् त्यागी तृतिये रवौ चन्द्रे सोदरराशिगेऽल्पधनिको बन्धुप्रियः सात्त्विकः । स्व्यातोऽपारपराक्रमः शठमतिर्दुश्चिक्ययाते कुजे भायाकर्मपरोऽटनोऽतिचपलो दीनोऽनुजस्थे बुधे ॥ ६५॥ भ्रातृस्थानगते गुरौ गतधनः स्त्रीनिर्जितः पापकृत शुक्रे सोदरगे सरोषवचनः पापी वधूनिजितः । अल्पाशी धनशीलवंशगुणवान् भ्रातृस्थिते भानुजे राहौ विक्रमगेऽतिवीर्यधनिकः केनौ गुणी वित्तवान् ॥ ६६॥ सोदरारातिगः शुक्रः शोकरोगभयप्रदः । तत्रैव शुभकारी स्यात् पुरतो यदि भास्करात् ॥ ६७॥ अथ चतुर्थस्थग्रहफलम् । हृद्रोगी धनधान्यबुद्ध्गिरहितः क्रूरः सुखस्थे रवौ विद्याशीलसुखान्वितः परवधूलोलश्चतुर्थे विधौ । भौमे बन्धुगते तु बन्धुरहितः स्त्रीनिर्जितः शौर्यवान् बन्धुस्थे शशिजे विबन्धुरमलज्ञानी धनी पण्डितः ॥ ६८॥ वाग्मी धनी सुखयशोबलरूपशाली जातः शठप्रकृतिरिन्द्रगुरौ सुखस्थे । स्त्रीनिर्जितः सुखयशोधनबुद्धिविद्यावाचालको भृगुसुते यदि बन्धुयाते ॥ ६९॥ आचारहीतः कपटी च माटृक्लेशान्वितो भानुसुते सुखस्थे । राहौ कलत्रादिजनावरोधी केतौ सुखस्थे च परापवादी ॥ ७०॥ अथ पङ्चमस्थग्रहफलम् । राजप्रियश्चलबुद्धियुक्तः प्रवासशीलः सुतगे दिनेशे । मन्त्रक्रियासक्तमना दयालुर्धनी मनस्वी तनये मनीन्दौ ॥ ७१॥ क्रूरोऽटनश्चपलसाहसिको विधर्मा भोगी धनी च यदि पङ्चमगे धराजे । मन्वाभिचारकुशलः सुतदारवित्तविद्यायशोबलयुतः सुतगे सति ज्ञे ॥ ७२॥ मन्त्री गुणी विभवासार समन्वितः स्यादल्पात्मजः सुरगुरौ सुत राशियाते । सत्पुत्रमित्रधनवानतिरूपशाली सेनातुरङ्गपतिराय्मजगे च शुक्रे ॥ ७३॥ मत्तश्चिरायुरसुखी चपलश्च धर्मि जातो जितारिनिचयः सुतगेऽर्कपुत्रे । भीरुर्द्दयालुरधनः सुतगे फणीशे केतौ शठः सलिलभीरुरतीव रोगी ॥ ७४॥ अथ षष्ठस्थग्रहफलम् । कामी शूरो राजपूज्योऽभिमानी ख्यातः श्रीमान् शत्रुर्याते दिनेशे । अल्पायुः स्यात् क्षीणचन्द्रेऽरिसंस्थे पूर्णे जातोऽतीव भोगी चिरायुः ॥ ७५॥ स्वामी रिपुक्षयकरः प्रबलोदराग्निः श्रीमान् यशोबलयुतोऽवनिजे रिपुस्थे । विद्याविनोदकलहप्रियकृशालो बन्धूपकाररहितः शशिजेऽरियाते ॥ ७६॥ कामी जितारिरबलोऽरिगतेऽमरेज्ये शोकापवादसहितो भृगुजे रिपुस्थे । बह्वशनो विषमशीलसपवभीतः कामी धनी रविसुते सति शत्रुयाते ॥ ७७॥ राहौ रिपुस्थानगते जीतारिश्चिरायुरत्यन्तसुखी कुलीनः । बन्धुप्रियोदारगुणप्रसिद्धविद्यायशस्वी रिपुगे च केतौ ॥ ७८॥ अथ सप्तमस्थग्रहफलम् । स्त्रीद्वेषी मदनस्थिते दिनकरेऽतीव प्रकोपो खल- श्चन्द्रे कामगते दयालुरटनः स्त्रीवश्यको भोगवान् । स्त्रीमूलप्रविलापको रणरुचिः कामस्थिते भूमिजे व्यङ्गः शिल्पकलाविनोदचतुरस्तारासुतेऽस्तं गते ॥ ७९॥ धीरश्चारुकलत्रवान् पितृगुरुद्वेषी मदस्थे गुरौ देश्यास्त्रीजनवल्लभश्च सुभगो व्यङ्गः सिते कार्मगे । भाराध्वश्रमतसप्तधीरधनिको मन्दे मदस्थानगो गर्वी जारशिस्वामिनिः कणिपतौ कामस्थिते रोगवान् ॥ ८०॥ अनङ्गभावोपगते तु केतौ कुदारको वा विकलत्रभोगः । निद्री विशीलः परिदीनवाक्यः सदाऽटनो मूर्खजनाग्नगण्यः ॥ ८१॥ अथ आष्यमस्थग्रहफलम् मनोऽभिरामः कलहप्रवीणः पराभवस्थे च रवौ न तृप्तः । रणोत्सुकस्त्यागविनोदविद्याशीलः शशाङ्के सति रन्ध्रयाते ॥ ८२॥ विनीतवेषो धनवान् गनेषो महीसुते रन्ध्रगते तु जातः । विनीतबाहुल्यगुणप्रसिद्धो धनी सुधारश्मिसुतेऽष्ट्मस्थे ॥ ८३॥ मेधावी नीचकर्मा यदि दिविजगुरौ रन्ध्रयाते चिरायु- र्दिर्घयुः सर्वसौख्यातुलबलधनिको भार्गवे चाष्टमस्थे । शूरो रोषाग्न्गण्यो विगतबलधनो भानुजे रन्ध्रयाते रहौ क्लेशापवादी परिभवगृहगे दीर्घसूत्रश्च रोगी ॥ ८४॥ केतौ यदा रन्ध्रगृहोपयाते जातः परद्रव्यवधूरतेच्छुः । रोगी दुराचाररतोऽतिलुब्धः सौम्येक्षितेऽतीव धनी चिरायुः ॥ ८५॥ अथ नवमस्थग्रहफलम् । आदित्ये नवमस्थिते पितृगुरुद्वेषी विधर्मश्रित- श्चन्द्रे पैत्रिकदेवकार्यनिरतस्त्यागी गुरुस्थे यदा । भूसूनौ यदि पित्र्यनिष्टसहितः ख्यातः शुभस्थानगे सौम्ये धर्मगते तु धर्मधनिकः शास्त्री शुभाचारवान् ॥ ८६॥ ज्ञानी धर्मपरो नृपालसचिवो जीवे तपःस्थानगे विद्यावित्तकलत्रपुत्रविभवः शुक्रे शुभस्थे सति । मन्दे भाग्यगृहस्थिते रणतलक्यातो विदारो धनी भाग्यस्थे भुजगे तु धर्मजनकद्वेषी यशोवित्तवान् ॥ ८७॥ केतौ गुरुस्थानगते तु कोपी वाग्मी विधर्मी परनिन्दकः स्यात् । शूरः पितृद्वेषकरोऽतिदम्भाचारो निरुत्साहरतोऽभिमानी ॥ ८८॥ अथ दशमस्थग्रहफलम् । मानस्थिते दिनकरे पितृवित्तशील-विद्याशोबलयुतोऽवनिपालतुल्यः । चन्द्रे यदा दशभगो धनधान्यवस्त्र-भूषावधूजविलासकलाविलोलः ॥ ८९॥ मेषूरणस्थेऽवनिजे तु जाताः प्रतापवित्तप्रबलप्रसिद्धाः । व्यापारगे चन्द्रसुते समस्त-विद्यायशोवित्तविनोदशीलः ॥ ९०॥ सिद्धारम्भः साधुवृत्तः स्वधर्मी विद्वानाद्यो मानगे चामरेज्ये । शुक्रे कर्मस्थानगे कर्षकाङ्च स्त्रीभूलाद्वा लब्धवित्तो विभुः स्यात् ॥ ९१॥ मन्दे यदा दशमगे यदि दण्डकर्ता मानी धनी निजकुलप्रभवश्च शूरः । चोरक्रियानिपुणबुद्धिरतो विशीलो मानं गते फणिपतौ तु रणोत्सुकः स्यात् ॥ ९२॥ सुधीर्बली शिल्पविदात्मबोधी जनानुरागी च विरोधवृत्तिः । कफात्मकः शूरजनाग्नगण्यः सदाऽटनः कर्मगते च केतौ ॥ ९३॥ अथ लाभस्थग्रहफलम् । भानौ लभगते तु वित्तविपुलस्त्रीपुत्रदासान्वितः सन्तुष्तश्च विषादशीलधनिको लाभस्थिते शीतगौ । आर्थस्थे धरणीसुते चतुरवाक्कामी धनी शौर्यवान् सौम्ये लाभगृहं गते निपुणधीविद्यायशस्वी धनी ॥ ९४॥ आयस्थेऽमरमन्त्रिणि प्रबलधीविख्यातनामा धनी लाभस्थे भृगुजे सुखी परवधूलोलाटनो वित्तवान् । भोगी भूपतिलब्धवित्तविपुलः प्राप्ति गते भानुजे राहौ श्रोत्रविनाशको रणतलश्लाधी धनी पण्डितः ॥ ९५॥ उपान्त्ययाते शिखिनि प्रतापी परप्रियश्चान्यजनाभिवन्द्यः । सन्तुष्टचित्तः प्रभुरल्पभोगी शुभक्रियाचाररतः प्रजातः ॥ ९६॥ अथ व्ययस्थग्रहफलम् । व्ययस्थिते पूषणि पुत्रशालो व्यङ्गः सुधीरः पतितोऽटनः स्यात् । चन्द्रेऽन्व्ययाते तु विदेशवासी भौमे विरोधी धनदारहीनः ॥ ९७॥ बन्धुद्वेषकरो धनी विगतधीस्तारासुते रिष्फगे चार्वाकी चपलोऽटनः खलमतिर्जीवे यदाऽन्त्यं गते । शुक्रे बन्धुविनाशकोऽन्त्यगृहगे जारोपचारोऽधनी मन्दे रिष्फगृहं गते विकलधीर्मूर्खो धनी वङ्चकः ॥ ९८॥ विधुम्तुदे रिष्फगते विशीलः सम्पत्तिशाली विकलश्च साधुः । पुराणवित्तस्थितिनाशकः स्याच्चलो विशीलः शिखिनि व्ययस्थे ॥ ९९॥ उच्चस्थे दिननायके यदि धनी सेनापतिः शीतगौ मिष्टान्नान्बरभूषणः कुतनयो भूनन्दने शौर्यवान् । सौम्ये वंशविवर्द्धनो जनपतिर्धीमाङ्जितारिः सिखी जीवे वंशकरः सुशीलचतुरो विद्वान्नृपालप्रियः ॥ १००॥ शुक्रे स्वोच्चगते विलासव्नितासङ्गितनृत्यप्रियो मन्दे ग्रामपुराटवीक्षितिपतिर्जातः कुमारीरतः । राहौ चोरजनाधिपः कुलवरः शूरः कुकर्मी धनी केतौ चोररतस्तु हीनधरणीपालप्रियो जायते ॥ १०१॥ एकः स्वतुङ्गगः स्वेटो मित्रग्रहनिरीक्षितः । जनयत्यवनीशं तं पूज्यं शस्यं सुहृद्युतम् ॥ १०२॥ तुङ्गस्थैकवियच्चरे बलयुते जातः स धन्यो धनी साम्न्त्ः स्वचरद्वये त्रिषु थदा जातोऽवनीशो भवेत् । उच्चस्थेषु चतुर्ग्नद्देषु बलवान् केन्द्रेषु भूपालरात् पङ्चव्योमचरेषु तुङ्गभवनप्राप्तेषु लोकेश्वरः ॥ १०३॥ अथ मूलत्रिकोणगतफलम् । मार्तण्डे यदि मूलत्रिकोणगृहगे जातो धनी वन्दित- श्चन्द्रे वित्तसुखान्वितश्च रुधिरे कोपी दयावर्जितः । ताराजे धनिको जपी सुरगुरौ भोगी नृपालप्रियः शुक्रे ग्रामपुराधिपस्तणिजे शूरस्तु राहौ धनी ॥ १०४॥ अथ स्वक्षेत्रस्थफलम् । स्वर्क्षे भास्वति चारुमन्दिरदुराचारोऽग्नकामी विधौ तेजोरूपधनी कुजे कृषिबलख्यातो बुधे पण्डितः । जीवे काव्यकलागमश्रतपरः शुक्रो मनस्वी धनी मन्दे चण्डपराक्रमो गतसुखी राहौ यशोवित्तवान् ॥ १०५॥ स्वजातिकल्पाधिकपूज्यवित्तो धनाधिकः क्ष्मापतितुल्यभूपः । एकादिभिः स्वर्क्षगतैर्ग्रहेन्द्रैर्जालक्रमेणैव भवेन्मनुष्यः ॥ १०६॥ अथ मित्रक्षेत्रस्थफलम् । मित्रक्षेत्रगते रवौ दृढसुहृदाता यशस्वी भेवे- त्तारेशे बहुमानसौख्यधनिको जातो धरानन्दते । वित्तागारसुहृत्प्रियः शशिशुते चातुर्यहास्याग्रणी- जीवे शिष्टरतः सिते सुतसुखी मन्दे परान्नो धनी ॥ १०७॥ स्व्यातः सुखी सुहृत्प्रीतश्वातुर्यगुणवान् सुधीः । भोगी परान्नभोक्ता च मित्रराशिफलं क्रमात् ॥ १०८॥ परद्रव्योपभोक्ता स्यादेको मित्रक्षगो ग्रहः । द्वौ सुहृद्वित्तभोगी स्यात् त्रयः स्वार्जितवित्तभुक् ॥ १०९॥ सुहृच्चतुष्तये दाता गणपः पङ्चखेचराः । चमूपः पङ्ग्रहाः सप्त ग्रहाः स्याद्धरणिपतिः ॥ ११०॥ त्रिभिरुच्चंगतैर्भूपस्त्रिभिर्मन्त्री स्वराशिगैः । त्रिभिरस्तं गतैर्दासः त्रिभिनर्चिं गतैर्जडः ॥ १११॥ अथ शत्रुक्षेत्रस्थफलम् । शत्रुक्षेत्रगते रवौ पितृसुखत्यागी च सेवापरः शीतांशौ यदि मातृदुःखनिरतो हृद्रोगशाली भवेत् । भूसूनौ विकलोऽकृतज्ञमलिनः सौम्ये सुखी पापधी- र्जैवे भव्यरतः सिते तु भृतको मन्देऽध्वशोकाकुलः ॥ ११२॥ मिश्रदा रिपुगाः पङ्च षड् ग्रहा हीनसौख्यदाः । सर्वदुःकराः सप्त मूढाः कुर्वन्त्यशोभनम् ॥ ११३॥ अथ नीचस्थफलम् । नीचस्थे दिननायके तु पतितोऽबन्धुः प्रवासे रतः शीतांशौ सरुजोऽल्पपुण्यधनवान् भौमे कृतघ्नो धनी । क्षुद्रो बन्धुविरोधकृच्छ्शिसुते जीवेऽपवादी खलः शुक्रे दुःखरतः शनौ गतधनस्त्रीको विप्रन्नः खलः ॥ ११४॥ स्वेषूच्चभावेषु फलं समग्नं त्रिकोणवत्स्यात्फलमंशकेषु । स्वराशितुल्यं सुहृदंशकेषु नीचारिमूढेष्वरिराशितुल्यम् ॥ ११५॥ स्वोच्चत्रिकोणस्वसुहृच्छत्रुनीचगृहार्कगैः । फलं सम्पूर्णपादोनदलपादाल्पनिष्फलम् ॥ ११६॥ केन्द्रत्रिकोणगाः सर्वे शुभदा बलिनः शुभाः । त्रिषदायगताः पापा बलिनो यदि शोभनाः ॥ ११७॥ षड्पङ्चकत्रिचतुरक्षिवियङ्चरेन्द्रसम्पर्कजद्यचरभावभवानि यानि । तुङ्गादिकग्रहफलानि च कीर्तितानि प्रद्योतनप्रसुखलब्धवरप्रसादात् ॥ ११८॥ इति जातकपारिजाते द्व्यादिग्रहयोगासयेऽष्टमेऽध्याये विमला हिन्दी टिका समाप्ता ॥ ८॥
अथ मान्द्यब्दादिफलाध्यायः ॥ ९॥ मान्द्यब्दादिफलानि वाच्मि गुलिके लग्नस्थिते मन्दधी रोगी पापयुते तु वङ्चनपरः कामी दुराचारवान् । वित्तस्थे विषयातुरोऽट्नपरः क्रोधी दुरालापवान् पापव्योमचरान्विते गतधनो विद्यार्विहीनोऽथवा ॥ १॥ विरहगर्वभदादिगुणैर्युतः प्रचुरकोपधनार्जनसम्भ्रमः । विगतशोकभयश्च विसोदरः सहजैधामनि मन्दसुते यदा ॥ २॥ हिबुक्रभवनसंस्थे मन्दजे वीतविद्याधनगृहसुखबन्धुक्षेत्रयातोऽटनः स्यात् । तनयैभवनयाते मन्दसूनौ विशीलश्चलमतिरधबुद्धिः स्वल्पपुत्रोऽल्पजीवी ॥ ३॥ बहुरिपुगणहन्ता भूपविद्याविनोदी यदि रिपुर्गृहयाते मन्दपुत्रे तु शूरः । कलहकृदिनपैत्रे कामयाते कुदारः सकलजनविरोधी मन्दबुद्धिः कृतघ्नः ॥ ४॥ विकलनयनवक्रः स्वल्पदेहोऽष्टमस्थे गुरुजनपितृहन्ता नीचकृत्यो गुरुस्थे । अशुभशनसमेतः कर्मगे मन्दसूनौ निजकुलहितकर्माचारहीनो विमानः ॥ ५॥ अतिसुखधनतेजोरूपवान् लाभयाते दिनकरसुतपुत्रे चाग्नजं हन्ति जातः । विषयरहितवेषो दीनवाक्यः प्रवीणो निखिलधनहरः स्यान्मदजेरिःफयाते ॥ ६॥ मान्दित्रिकोणोपगते विलग्ने रद्द्वादशांशे यदि वा नवांशे । मान्द्यान्विता मान्दियुतर्क्षनाथाह् सर्वे सदाऽनिष्टकरा भवन्ति ॥ ७॥ अथ ग्रहयुक्तमान्दिफलम् । संयुक्ते यदि भास्करेण गुलिके जातः पिटृद्वेषको मातृक्लेशकरस्तु शीतरुचिना भौमेन वीतानुजः । सोन्मादः शशिजेन देवगुरुणा पास्वण्डको दूषकः शिक्रेण प्रमदाकृतामयहतो नीचाङ्गनावल्लभः ॥ ८॥ जातः सौख्यरतस्तु मन्दतनये मन्देन युक्ते यदा सर्पेणैव विध(घ)प्रदस्तु शिखिना वह्निप्रदो जायते । भिक्षुः स्याद्विषनाडियुक्तगृहगे भूपालकोऽपि ध्रुवं जातस्योपखगान्विता गगनगाः कुर्वन्त्यनिष्टं फलम् ॥ ९॥ अथ संवत्सरफलम् । प्रभवशरदि जातः साहसी सत्यवादी सकलगुणसमेतः कालविधर्मशाली । विभवशरदि कामी निर्मलो नित्यतुष्टः प्रबलधनसमेतो बन्धुविद्यायशस्वी ॥ १०॥ शुक्लाब्दे परदारको गतबलस्त्यागी मनस्वी भवे- न्मन्त्री कार्यपरोऽतिभाषणपटुर्जातः प्रमोदाभिधे । धर्मी दानपरायणः सुतधनः शान्तः प्रजोत्मत्तिजो नितिज्ञो निपुणः कृपालुरनिशं चाङ्गिरसाब्दे धनी ॥ ११॥ जातः श्रीमुखत्रत्सरे परवधूलोलः शुचिर्वित्तवान् योगी राजकरो महाधनबलख्यातो भवाब्दे भवः । लुब्धश्चङ्चलधीः कृशामयतनुः क्रोधी युवब्दे भिषक् जातो धातुभवोऽन्यदारनिरतः कार्यार्थवादी शठः ॥ १२॥ श्रीमानीश्चरवत्सरे बलमतिजार्तो गुणग्राहकः सत्कर्मा बहुधन्यवत्सरभवो भोगी वणिगवृत्तिमान् । क्रूरः पापरतः प्रभाथिशरदि क्रोधी विबन्धुः सुखी जातो विकमवत्सरे यदि धनी सेनापतिः शौर्यवान् ॥ १३॥ वृषरदि दरिद्रोवीतलज्जो विकर्मा दिनकरसमतेजोरूपवान् वित्रभानौ । यदि निजकुलविद्याचारधर्मः सुभानौ बहुधनबलशाली तारणब्दे धिवेकी ॥ १४॥ जातः पार्थिववत्सरे नरपतिः श्रीमानतुल्यः श्सुखी कामी भीरुरशीलवित्तगुणवान् पापी व्ययाब्दे यदि । वाग्मी सर्वजिदब्दकेऽतिबलवान् शास्त्री गुणी तत्त्ववित् सम्पन्न्प् यदि सर्वधरिजनितः शिल्पी नृपालप्रियः ॥ १५॥ शोकी दुष्टपरोऽतिपापनिरतः क्रूरो विरोध्यब्दके मायावी मदनातुरो विकृतिजो मन्त्रक्रियातन्त्रधीः । निर्मोही विगुणोऽतिदीनवचनः पापी स्वराब्दे खलः स्रवानन्दकरो नृपप्रियनरो मन्त्रार्थविन्नन्दने ॥ १६॥ विजयशरदि धर्मो सत्यसम्पन्नशाली यदि जयशरदिस्याद्राजतुल्यो नृपो वा । मदनरतिविलो९लो मन्मथाब्दे जितारि- र्गुणधनरहितः स्याद्दुर्भस्वाब्दे विशीलः ॥ १७॥ दुष्टास्मा यदि हेमलम्बिजनितः कृष्यादिकर्मोत्सुकः श्रीमान्विप्रजनाश्रितः फलपरित्यागी विलम्ब्यब्दके । रोगी भीरुरवित्तवान चलमतिर्नीचो विकार्यब्दके शार्वर्यामतिवित्तभोगसुमनाः सत्यव्रताचारवान् ॥ १८॥ शान्तोदारकृपाकरः प्लवभवेः शूरः स्वधर्माश्रितो जातः स्त्रीजनवङ्चितः शुभकृति प्राज्ञः शुभाङ्गः सुधीः । ज्ञानी शोभकृति क्षितीशगुणवान् विद्याविनोदप्रियो दुर्भोगी परदारकः शठभतिः क्रोध्यब्दजः क्रोधयुक् ॥ १९॥ मानी हास्यरसप्रियो गुणधनश्लाधी च विश्वावसौ दुष्टाचारपरः पराभवशरज्जातः कुलघ्वंसकः । कामी बन्धुरतः प्लवङ्गजनितो बालप्रियो मन्दधी- देर्वाराधनतत्परोऽतिसुभगः शौर्यान्वितः कीलके ॥ २०॥ शान्तः सर्वजनप्रियोऽतिधनिकः सौम्यान्दजो धैर्यवान् नानाशास्त्रविशारदो विकलधीः साधारणाब्दे नरः । आशालुश्च विरोधकृद्भवनरः क्रोधी दरिद्रोऽटनो दुशीलः परिधाविवत्सरभवः पारुष्यवाग्वित्तवान् ॥ २१॥ जातो बन्धुविरागकृत् परवधूलोलः प्रमादीजनि- मोर्दात्मा निखिलागमश्रुतिपरश्चानन्दजस्तत्त्ववित् । पापी राक्षसवत्सरे यदि वृथालापोऽपकारी सतां दाता दानगुणान्वितोऽनलभवः शान्तः सदाचारवान् ॥ २२॥ योगी पिङ्गलवत्सरे जितमना जातस्तपस्वी भवेत् कालज्ञो यदि कालयुक्तशरदि श्रीभ्प्गसत्कर्मवान् । सिधार्थो गुरुदेवभक्तिनिरतः सिद्धाथिजातः सुधी- र्जरो रौद्रेसमुद्रवः कुटिलधीर्मानी दुराचारवान् ॥ २३॥ कामी दुर्गतिवत्सरे जडमतिः शोकाभितप्तः खलः स्थूलोरूदरबाहुमस्तकतनुः स्थाद्दुदुभौ वित्तवान् । प्राज्ञः सत्यरतः सुखी च रुधिरोद्रार्यब्दजो वित्तवान् शान्तो बन्धुजनप्रियोऽतिसुभगो रक्ताक्षिजः शीलवान् ॥ २४॥ जातो जारः क्रोधनाब्दे कुमार्गी बन्धुद्वेषी चोरनिष्ठारतः स्यात् । शिष्टाचारः सुप्रसन्नः सुरूपो मानी वीतारातिरिगः क्षयाब्दे ॥ २५॥ अथायनफलम् । उत्तरायनसमुद्भवः पुमान् नयोगनिरतश्च निष्ठिकः । दक्षिणयनभवः प्रगल्भवः भेदबुद्धिरभिमानतत्परः ॥ २६॥ अथर्तुफलम् । दीर्घानिको वसन्तसमये जातः सुगन्धप्रियो ग्रिष्मतै धनतोयसेव्यचतुरो भोगी कृशाङ्गः सुधी । क्षारशीरकटुप्रियः उवचनो वर्षर्तुजः स्वच्छधीः पुण्यात्मा सुभ्खः सुखी यदि शरत्कालोद्भवः कामुकः ॥ २७॥ योगी कृशाङ्गः कृषक्ष्च भोगी हेमन्तकालप्रभवः समर्थः । स्नानक्रियादानरतः स्वधर्मी मानी यशस्वी शिशिरर्तुजः स्यात् ॥ २८॥ अथ मासफलम् चैत्रे स्र्वकलागमश्रुतिपरो नित्योत्सवः श्रीरतो वैशाखे यदि सर्वशास्त्रकुशलः स्वातन्त्रिको भूपतिः । ज्येष्ठे मासि चिरायुरर्थतनयी मन्त्रक्रियाकोविद- श्राषाढेऽतिधनी कृपालुरनिशं भोगी परद्वेषकः ॥ २९॥ जातः श्रावणमासि देवधरणीदेवार्चने तत्परो नानादेशरतश्च भाद्रपदजस्तन्त्री मनोराज्यवान् । मासो चाश्चयुजि स्वक्रीयजनविद्वेषी दरिद्रश्चलः पुष्टाङ्गः कृषको विशालनयनो वित्ताधिकः कार्तिके ॥ ३०॥ सुरगुरुपितृभक्तो मार्गशीर्षो च धर्मी धनगुणबलशाली तुङ्गनासस्तु पुष्ये । खलमतिरतिधर्माचारवान् माधमासि प्रतिदिनमुपकर्ता फाल्गुने गानलोलः ॥ ३१॥ अथ पक्षफलम् । व(ब)क्षपक्षे यदि पुत्रपौत्रधनाधिको धर्मरत्ः कृपालुः । स्वकार्यवादी निजभातृभक्तः स्वबन्धुवैरी यदि कृष्णपक्षे ॥ ३२॥ अथ कालफलम् । जातः प्रत्युषसि स्वधर्मनिरतः सत्कर्मजीवी सुखी मध्याह्वे यदि राजतुल्यगुणवान् जातोऽपराहे धनी । सायंकालभवः सुगन्धवनितालोलः खलात्माऽटनो रात्रौ तत्फलमेव सौख्यबहुलः सूर्योदये जायते ॥ ३३॥ अथ तिथिफलम् महोद्योगी जातः प्रतिपदि तिथौ पुण्यचरितो- द्वितीयायां तेजःपशुबलयशोवित्तविपुलः । तृतीयायां पुण्यप्रबलभयशीलश्च पटुवाक् चतुर्थामाशालुस्त्वटनवतुरो मन्त्रनिपुणः ॥ ३४॥ पश्चम्यामखिलागमश्रुतिरतः कामी कृशाङ्गश्चलः षष्ठ्यामल्पबलो महीपतिसमः प्राज्ञोऽतिकोपान्वितः । सप्तम्यां कठिनोरुवाग् जनपतिः श्लेष्मप्रधानो बली चाष्टम्यामतिकामुकः सुतवधूलोलः कफात्मा भवेत् ॥ ३५॥ ख्यातो दिव्यतनुः कुदारतनयः कामी नवम्यां तिथौ धर्मत्मा पटुवाक्कलत्रत्नयः श्रीमान् दशम्यां धनी । देवब्राह्मणपूजको हरितिथौ दासान्वितो वित्तवान् द्वादश्यामतिपुण्यकर्मनिरतस्त्यागी धनी पण्डितः ॥ ३६॥ त्रयोदश्यां लुब्धप्रकृतिरतिकामी च धन्वान् चतुर्दश्यां कोपी परधनवधूको गतमनाः । अमायामाशालुः पितृसुरसमाराधनपरो धनी राकाचन्द्रे यदि कुलयशस्वी च सुमनाः ॥ ३७॥ अथ वारफलम् । मानी पिङ्गलकेशलोचचनतनुश्चादित्यवारे विभुः कामी कान्तवपुर्दयालुरनिशं शीतांशुवारोद्भवः । क्रूरः साहसवादकार्यनिरतो भूसूनुवारे सदा देवब्राह्मणपूजक्ः सुव्रचनः सौम्य्स्य वारोदये ॥ ३८॥ यज्वा भूपतिवल्ल्भश्च गुणवान् स्यातो गुरोर्वसरे धान्यक्षेत्रधनाश्रितः सितदिने सर्वप्रियः कामधीः । मन्दप्रायमतिः परान्नधनभुग् वादप्रवादान्वितो द्वेषी बन्धुजनावरोधकुशलो मन्दस्य वारोद्भवः ॥ ३९॥ अथ नक्षत्रनामानि । तुरङ्गदस्त्राश्वियुगश्विनीहया यमः कृतान्तो भरनी च याम्यभम् । हुताशनओऽग्निर्बहुला च कृत्तिका विधिर्विरिङ्चः शकटं च रोहिणी ॥ ४०॥ सौम्यश्चान्द्राग्र्हायण्युडुपमृगशिरस्तारका रौद्रमार्द्रा चादित्यं तत्पुर्नवस्विति सुरजननी तिष्यपुष्यामरेज्याः । आश्लेपाहिर्भुजङ्गः पितृजनकमघाः फल्गुनी भाग्यभं स्य- र्दयम्णश्चोत्तराख्यं भगमिति कथिनं भानुहस्तारुणार्काः ॥ ४१॥ त्वष्टा च चित्रासुरवर्द्धकी तु स्वाती मरुद्वातसमीरणाख्याः । वायुः समीरः परतो विशाखा द्विदैवतेन्द्राग्निकशूर्पभानि ॥ ४२॥ अनूराधा मैत्रं त्वथ कुलिशताराः शतमस्वः सुरस्वामी जेष्ठा परमसुरमूलक्रतुभुजः । पयःपूर्वाषढा सलिलजलतोयानि च समु- त्तराषाढा विश्वं परमभिजिदाहुर्मुनिगणाः ॥ ४३॥ श्रोणाविष्णुहरिश्रुतिश्रवणभान्याहः श्रविष्ठा वसु प्राचेताः शततारका वरुणभं चाजैकपादोऽजपान् । पूर्वप्रोष्ठपदर्क्षकं परमहिर्बुघ्न्योत्तरा प्रोष्ठपान् पूषारेवतिपौष्णमानि मुनिभिः सक्कीर्तितानि क्रमात् ॥ ४४॥ अथ गण्डान्तताराः मूलावासवयोर्मघाभुजगयोः पौष्णाश्वयोः सन्धिजं गण्डान्तं प्रहरप्रमाणमधिकानिष्टप्रदं प्राणिनम् । ज्येष्ठादानवतारसन्धिघटिका चाभुक्तसंज्ञा भवेत् तन्नाहीप्रभवाङ्गनासुतपशुप्रेष्याः कुलघ्वंसकाः ॥ ४५॥ अथ ज्येष्ठाफलानि विभक्ता दशभिर्ज्येष्ठानक्षत्राखिलनाडिकाः । आद्यंशे जननीमाता द्वितीये जननीपिता ॥ ४६॥ तृतीये जननीभ्राता यदि माता चतुर्थके । पङ्चमे जाततनयः षष्थे गोत्रविनाशकः ॥ ४७॥ सप्तमे चोभयकुलं त्वष्टमे वंशनाशनम् । नवमे स्वशुरं हन्ति सर्व हन्ति दशांशके ॥ ४८॥ भौमवासरयोगेन ज्येष्ठाजा ज्येष्ठसोदरम् । भानुवासरयोगेन मूलजा स्वशुरं हरेत् ॥ ४९॥ ज्येष्ठाद्यपादेऽग्रजमाशु हन्याद् द्वितीयपादे यदि तत्कनिष्ठम् । तृतीयपादे पितरं निहन्ति स्वयं चतुर्थे मृतिमेति जातः ॥ ५०॥ अथ मूलफलानि । मूलाद्यपादे पितरं निहन्याद् द्वितीयके मातरमाशु हन्ति । तृतीयजो वित्तविनाशकः स्याच्चतुर्थपादे समुपैति सौख्यम् ॥ ५१॥ मूलर्क्षनिखिला नाड्यस्तिथिसङ्ख्याविभाजिताः । आद्ये पिता पितृभ्राता तृतीये भगिनीपतिः ॥ ५२॥ पितामहश्चतुर्थे तु माता नश्यति पङ्चमे । षष्ठे तु मातृभगिनी सप्तमे मातुलस्तथा ॥ ५३॥ अष्ठमांशे पिऋव्यस्त्री निखिलं तु नवांशके । दशमे पशुसंधतो भृत्यस्त्वेकादशांशके ॥ ५४॥ द्वादशे तु स्वयं जातस्तज्ज्येष्टस्तु त्रयोदशे । चतुर्दशे तद्भगिनी त्वन्ते मातामहस्तथा ॥ ५५॥ आश्लेषाद्ये न गण्डं स्याद्धनगण्डं द्वितीयके । तृतीये मातृगण्डम् तु पितृगण्डं चतुर्थके ॥ ५६॥ मूलामधाश्रिचरणे प्रथमे पितुश्च पौष्णेन्द्रयोश्च फणिनस्तु चतुर्थपादे । मातुः पितुः स्ववपुषोऽपि करोति नाशं जातो यथा निशि दिनेऽप्यथ सन्ध्ययोश्च ॥ ५७॥ दिवा जातस्तु पितरं रात्रिजो जननी तथा । आत्मानं संध्ययोर्हन्ति नास्ति गण्डे विपर्ययः ॥ ५८॥ ऋक्षस्यान्ते भवेद्रात्रावादौ यदि दिने तथा । संध्यासु ऋक्षसन्धौ तु तदेतद् गण्डलक्षणम् ॥ ५९॥ पूर्वाषाडे धनुर्लग्ने जातः पितृविनाशकः । पुष्ये कर्कटके लग्नेपितृमृत्युकरो भवेत् ॥ ६०॥ पूर्वाषाढे तु पुष्ये च पितरं मातरं सुतम् । मातुलं च शिशुर्हन्यात्प्रथमांशकतः क्रमात् ॥ ६१॥ उत्तराफाल्गुनीताराप्रथमे चरणे यदि । तिष्यनक्षत्रमध्यस्थपादयोरुभयोर्यदि ॥ ६२॥ पादे तृतीये चित्रायाः पूर्वार्द्धे यमभस्य च । तृतीयांशेऽर्कतारायश्चतुर्थाशेऽन्त्यभस्य च । जातस्तु पितरं हन्ति जाता चेन्मातरन्तथा ॥ ६३॥ अथ गण्डकालः । षोडशाब्दास्तुरङ्गाद्ये मघाद्ये चाष्टवत्सराः ॥ ६४॥ एकाब्दः शक्रतारायां चत्वारस्त्वाष्द्रमूलयोः । सार्पे वर्धद्वयं चैव रेवत्यामेकवत्सरः ॥ ६५॥ द्वौ मासौ चोत्तरादोषः पुष्यर्क्षे तु त्रिमासकम् । नवमे मासि पितरं पूर्वाषाढोद्भवं हरेत् ॥ ६६॥ हस्तर्क्षे यदि जातस्तु पितरं द्वादशाब्दके । अभुक्तमूलजः पुत्रः पितरं हन्ति तत्क्षणात् ॥ ६७॥ अभुक्तमूलजनितो यदि जीवति मानवः । निजवंशकरः श्रीमान् बहुसेनाधिपोऽथवा ॥ ६८॥ अथ तिथिदोषः । कृष्णपक्षे चतुर्दश्यां षडण्शे प्रथमे शुभम् । द्वितीये पितरं हन्ति तृतीये मातरं तथा ॥ ६९॥ चतुर्थे मातुलं हन्ति पङ्चमे भ्रातृनाशनम् । षष्ठे यदि शिशुं हन्ति गण्डदोष इतीरितः ॥ ७०॥ अमायां तु प्रजातानां गजानां वाजिनां तथा । गवां च महिषादीनां मनुष्यानां विशेषतः ॥ ७१॥ सिनीवालीप्रजातानां त्याग एव हि सर्वदा । विशेषाञ्च कुहूत्थानां शान्तिं कुर्याद्विधानतः । नारी विनाऽवशेषाणां परित्यागो विधीयते ॥ ७२॥ अथ योगदोषः । पितृजन्मर्क्षकर्मर्क्षजातः पितृविनाशकः ॥ ७३॥ जन्मर्क्षशकतक्कग्नजातः सद्यो मृतिप्रदः । मुसले मुद्गरे योगे जातः शोभननाशकृत् ॥ ७४॥ विष्टयां दरिद्रमाचष्टे गुलिकेऽङ्गविहीनवान् । रिक्ताय पिण्ढतां यानि पहुः स्याद्यमकण्टके ॥ ७५॥ ग्रहपीडितनक्षत्रे जातो रोगनिपीदितः । ग्रहमुक्ते कान्क्षितर्क्षे दत्तपुत्रो भवेत्सुतः ॥ ७६॥ व्यतीपातेऽङ्गहीनः स्यात् परिधे मृत्युमाप्नुयात् । धैधृतौ पितरं हन्ति विष्कम्भे चार्थहानिकृत् । शूले तु शूलरोगी स्याद् गण्डे गण्डमवाप्नुयात् ॥ ७७॥ अथ दन्तोद्रमफलम् । सदन्तजातः कुलनाशकरी द्वितीयमासादिचतुष्टयान्ते । दन्तोद्भवो मृत्युकरः पितुः स्यात् षष्ठे शिशोस्तत्परतः शुभं स्यात् ॥ ७८॥ अथ जन्मतारादयः । जन्मर्क्षमाद्यं दशमन्तु कर्म सांज्ञतिकं षोडशभं वदन्ति । अष्टादश स्यात् समुदायसंज्ञमाधानमेकोनितविंशतिः स्यात् ॥ ७९॥ त्रयोविंशतिनक्षत्रं वैनाशिकमिनि न्मृतम् । जातिदेशाभिकात्व्याः पङ्चविशादिनारकाः ॥ ८०॥ ज्न्मतारादयो यन्य विद्धः पापवियञ्चरैः । सद्यो मृत्युकरास्तस्य शुभैः शुभफलप्रदाः ॥ ८१॥ अथ गण्डदोषापवादः । वैशाखे श्रावणे माधे फाल्गुन्यां व्योमसम्भवम् । आषाढपुज्यसौम्येषु ज्योष्ठे मासि च मानुषम् ॥ ८२॥ अश्वयुक्चैत्रकार्तिक्यां भाद्रे च विलसम्भवम् । मर्त्ये मृत्युर्गण्डदोषः पाताले नास्ति पुष्करे ॥ ८३॥ जातमात्रे कुमारस्य सुखमालोकयेत्पिता । पितृईणात्स विभुच्येत पुत्रस्य मुखदर्शनात् ॥ ८४॥ अथ नक्षत्रफलम् । अश्विन्यामतिबुद्धिवित्तविनयप्रज्ञायशस्वी सुखी याम्यर्क्षे विकलोऽन्यदारनिरतः क्रूरः कृतघ्नो धनी । तजस्वी बहुलोद्भवः प्रभुसमोऽमुर्खश्च विद्याधनी रोहिण्यां पर्रन्ध्र्वित्कृशतनुर्वोधी परस्त्रीरतः ॥ ८५॥ चान्द्रे सौम्यमनोऽटनः कुटिलद्रक् कामातुरो रोगवान् आर्द्रायामधनश्चलोऽधिकबलः क्षुद्रक्रियाशीलवान् मूढात्मा च पुनर्व्सौ धनबलख्यातः कविः कामुक- स्तिष्ष्ये विप्रसुरप्रियः सधनधी राजप्रियो बन्धुमान् ॥ ८६॥ सार्पे मूढमतिः कृतघ्नवचनः कोपी दुराचारवान् गर्वी पुण्यरतः कलत्रवशगो मानी मघायां धनी । फल्गुन्यां चपलः कुकर्मचरितस्त्यागी द्रिढः कामुको भोगी चोत्तरफल्गुनीभजनितो मानी कृतज्ञः सुधीः ॥ ८७॥ हस्तर्क्षे यदि कामर्धमनिरतः प्राज्ञोपरर्ता धनी चित्रायामतिगुप्तशीलनिरतो मानी परस्त्रीरतः । स्वात्यां देवमहीसुरप्रियकरो भोगी धनी मन्दधी- र्गर्वी दारवशो जितारिरधिकक्रोधी विशाखोद्भवः ॥ ८८॥ मैत्रे सुप्रियवाग् धनी सुखरतः पूज्यो यशस्वी विभु- र्ज्येष्ठायामतिकोपवान् परवधूसक्तो विभुधार्मिकः । मूलर्क्षे पटुवाग्विधूतकुशलो धूर्तः कृतघ्नो धनी पूर्वापाढभवो विकारचरितो मानी सुखी शान्तधीः ॥ ८९॥ मान्यः शान्तगुणः सुखी च धनवान् विश्वर्क्षजः पण्डितः श्रोणायां द्विजदेवभक्तिनिरतो राजा धनी धर्मवान् । आशालुर्वसुमान् वसूडुजनितः पीनोरुकण्ठः सुखी कालज्ञः शाततारकोद्भवनरः शान्तोऽल्पभुक् साहसी ॥ ९०॥ पूर्वप्रोष्ठपदि प्रगल्भवचनो धूर्तो भयार्तो मृदु- श्चाहिर्बुघ्न्यजमानवो मृदुगुणस्त्यागी धनी पण्डितः । रेवत्यामुरुलाङ्छनोपगतनुः कामातुरः सुन्दरो मन्त्री पुत्रकलत्रमित्रसहितो जातः स्थिरः श्रीरतः ॥ ९१॥ अथ राशिफलम् । मेषस्थे यदि शीतगौ च लघुभुक् कामी महोत्थाघ्नजो दाता कान्तयशोधनोरुचरणः कन्याप्रजो गोगते । दिर्घयुः सुरतोपचारकुशलो हास्यप्रियो युग्मके कामासक्तमनोऽटनः सुवचनश्चन्द्रे कुलीरस्थिते ॥ ९२॥ सिंहस्थे पृथुलोचनः सुवदनो गम्भीरदृष्टिः सुखी कन्यास्थे विषयातुरो ललितवाग्विद्याधिको भोगवान् । तौलिस्थेऽम्रविप्रभक्तिनिरतो बन्धुप्रियो वित्तवान् कीटस्थे शशिनि प्रमत्तह्वदयो रोगी च लुब्धोऽटनः ॥ ९३॥ सौम्याङ्गो रुचिरेक्षणः कुलवरः शिल्पी धनुःस्थे विधौ गीतज्ञः पृथुमस्तको मृगगते शास्त्री परस्त्रीरतः । कुम्भस्थे गतशीलवान् बुधजनद्वेषी च विद्याधिको मीनस्थे मृगलाङ्छने वरतनुर्विद्वान् बहुस्त्रीपतिः ॥ ९४॥ अथ राश्यंशकफलम् । सेनानीर्घनवान् पिशङ्गनयनश्चोरश्च मेषांशके पीनस्कन्धमुखांसकोऽसितवपुर्जातो वृपांशे विधौ । चार्वङ्गः प्रभुसेवको लिपिकरो युग्मांशके पण्डितः श्यामाङ्गः पितृपुत्रसौख्यरहितश्चन्द्रे कुलीरांशके ॥ ९५॥ पीनाङ्गोन्नत्नासिको धनबलख्यातश्च सिंहांशके कन्यांशे मृदुभाषणः कृशतनुध्य तक्रियाकोविदः । कामी भूपतिसेवकः सुनयनश्चन्द्रे तुलांशे स्थिते कीतांशे विकलोऽधनः कृशतनुः सेवाऽटनो रोगवान् ॥ ९६॥ चापांशे कृशदीर्घबाहुद्दुतनुगस्त्यागी तपस्वी धनी लुब्धः कृष्णतनुः सदारतनयश्चन्द्रे मृगांशे यदि । मिध्यावादरतः स्वदारववशगः कुम्भांशगे शीतगौ मीनांशे मृदुवाग्दीनवचनस्तीर्थाटनः पुत्रवान् ॥ ९७॥ अथ योगफलम् । विष्कम्भे जितशत्रुरथपशुमान् प्रीतौ परस्त्रीवश- ज्वार्युष्मन्प्रभवश्रिरायुरगदः सौभाग्यजातः सुखी । भोगी शोभनयोगजो वधरुचिर्जातोऽतिगण्डे धनी धर्माचाररतः सुकर्मजनितो धृत्यां परस्त्रीधनः ॥ ९८॥ शूले कोपवशानुगः कलहकृद्गण्डे दुराचारवान् वृद्धौ पण्डितवाग् ध्रुवेऽसिधनवान् व्याधातजो घातकः । ज्ञानी इर्षणयोगजः पृईथुयशा विज्ञे धनी कामुकः सिद्धौ सर्वजनाश्रितः प्रभुसमो भायी व्यतीपातजः ॥ ९९॥ दुष्कामी च वरीयजस्तु परिधे विद्वेषको वित्तवान् शास्त्रज्ञः शिवयोगजश्च धनवान् शान्तोऽवनीशप्रियः । सिद्धे धर्मपरायणः क्रतुपरः साध्ये शुभाचारवान् चार्वङ्गः शुभयोगजश्च धनवान् कामातुरः श्लेष्ंअकः ॥ १००॥ शुक्ले धर्मरतः पटूत्ववचनः कोपी चलः पण्डितो मानी ब्रह्मभवोऽतिगुप्तधनिकस्त्यागी विवेकप्रभुः । ऐन्द्रे सर्वजनोपकारचरितः सर्वज्ञधीवित्तवान् मायावी परदूषकश्च बलवान् त्यागी धनी वैकृतौ ॥ १०१॥ अथ करणफलम् । भवकरणभवः त्याद्वालकृत्यः प्रतापी-विनयचरितवेषो बालवे राजपूज्यः । गजतुरगसमेतः कौलवे चारुकर्मा-मृदुपटुवचनः स्यात्तैतिले पुण्यशीलः ॥ १०२॥ गरजकरणजातो वीतशत्रुः प्रतापी-वणिजि निपुणवक्ता जारकान्ताविलोलः । निखिलजनविरोधी पापकर्माऽपवादी-परिजनपरिपूज्यो विष्टिजातः स्वतन्त्रः ॥ १०३॥ कालज्ञः शकुनीभवः स्थिरसुखी जातस्त्वनिष्टाकरः सर्वज्ञश्च चतुष्पदे तु ललितप्रज्ञायशोवित्तवान् । तेजस्वी वसुमानतीव बलवान् वाचालको नागके किंस्तुध्रेपरकार्यकृच्चपलधीर्हास्यप्रियो जायते ॥ १०४॥ अथ लग्नफलम् । बन्धुद्वेषकरोऽटनः कृशतनुः क्रोधी विवाद्प्रियो मानी दुर्बलजानुरस्थिरधनः शूरश्च मेषोदये । गोमान् देवगुरुद्विजार्च्चनरतः स्वल्पात्मजः शान्तधी- विद्यावादरतोऽटनश्च सुभगो गोलग्नजः कामुकः ॥ १०५॥ भोगी बन्धुरतो दयालुरधिकः श्रीमान् गुणि तत्त्वविद् योगात्मा सुजनप्रियोऽतिसुभगो रोगी च युग्मोदये । मिष्टान्नाम्बरभूषणो ललितवाक्कापट्यधीर्धर्मवान् जातः स्थूलकलेवरोऽन्यभवनप्रीतः कुलीरोदये ॥ १०६॥ जातः सिंहविलग्नकेऽल्पतनयः सन्तुष्टधीहिंसकः यूरो राजवयीकरो जितरिपुः कामी विदेयं गतः । कन्शालग्नभवः क्रिशासुनिपुणः श्रीमान् सुधीः पण्डितः मेधावी वनिताविलासरसिको बन्धुप्रियः सात्त्विकः ॥ १०७॥ ललितवदननेत्रो राजपूज्यश्च विद्वान्-मदनरतिविलोलः स्त्रीधनक्षेत्रशाली । विरलदशनमुख्यः शान्तबुद्धिर्विषादी-चलमतिरतिभीरुर्जायते तौलिलग्ने ॥ १०८॥ मूर्खः क्रूरविलोचनोऽतिचपलो मानी चिरायुर्धनी विद्वान् वृश्चिकलग्नजश्च सुजनद्वेषी विवादप्रियः । प्राज्ञस्चापविलग्नजः कुलवरः श्रीमान् यशोवित्तवा- न्ना कुम्भीरसमुद्भवश्च रमणीलोलः शठो दीनवाक् ॥ १०९॥ अन्तःशठः परवधूरतिकेलिलोलः-कार्पण्यशीलधनवान् घटल ग्रजातः मीनोदयेऽल्परतिरिष्टजनानुकूल०स्तेजोबलप्रचुरधान्यधनश्च विद्वान् ॥ ११०॥ अथ होराफलम् । ओजे राशौ भानुहोराप्रजातः-क्रूरः कामी वित्तवान् राजपूज्यः वाग्मी दाता चारुदेहो दयालु-र्जारस्त्रीकश्चन्द्रहोरा यदि स्यात् ॥ १११॥ मार्तण्डहोराजनितः सभर्क्षे-मन्त्री कृतज्ञचपलोऽतिभीरुः । चन्द्रस्य होराप्रभवः प्रगल्भ-वाक्योऽलसः पुण्यवधूरतः स्यात् ॥ ११२॥ अथ द्रेष्काणफलम् । कण्ठीरवाजघटकीटमृगाननाद्या मीनालिसिंहवणिगन्त्यगता दृकाणाः । क्रूरा भवन्ति कटकस्य सरीसृपस्य-मध्यस्थितश्च बहुशः प्रवदन्ति सन्तः ॥ ११३॥ कुलीरमीनादिगतौ दृकाणौ-मीनाङ्गनामन्दिरमध्यगौ च । मोयुग्मयोरन्त्यगतत्रिभागौ-भवन्ति षट् तोयचरा दृकाणाः ॥ ११४॥ मेषास्विगोकुम्भगद्वितीय-स्तुलाधरस्त्रीयुगपूर्वभागः । चापाङ्गनातोयधरान्त्याता-दृकाण्संज्ञाः प्रभवन्ति सौम्याः ॥ ११५॥ मृगाजकर्क्यन्त्यगता दृकाणा-वृषस्य चापस्य च पूर्वयातौ । नृयुग्मतौलीहरिमध्यगास्ते/विमिश्रसंज्ञा इति संवदन्ति ॥ ११६॥ क्रूरद्रेष्काणजातः स्वलमतिरटनः पापकर्माऽपवादी दाता भोगी दयालुः कृषिसलिलधनस्तोयभागे विशीलः । सौम्यद्रेष्कणजो यः सुखधनतनयश्चारुरूपो दयालु- जार्तो मिश्रे कुशीलः परयुवतिरतः क्रुरदृष्टिश्चलात्मा ॥ ११७॥ अथ बवांशफलम् । मार्तण्डांशे खलात्मा बलसुतधनवान् पिङ्गाक्षश्च कामी चन्द्रांशे भोगशाली परयुवतिरतः पण्डितो गोधनाढ्यः । भौमांशे क्रूरकर्मा चलमतिरटनः पित्तरोगी च लुब्ध- स्त्यागी रोगी बुधांशे ललिततनुरतिख्यातविद्यायशस्वी ॥ ११८॥ जीवांशे यदि हेमकेशतनुगः श्रेष्ठः सुधी रूपवान् मन्त्री पण्डितवाक् प्रसन्नवदनो राजाधिराजप्रियः । शुक्रांशे परकामिनीजनरतस्त्यागी सुखी पण्डितो मन्दांशे यदि पापबुद्धिरधनः स्थूलदिजो रोगवान् ॥ ११९॥ अथ द्वादशांशफलम् । जाती मेषद्वादशांशे खलात्मा-चोरः पापाचारधर्मानुरक्तः । स्त्रीवित्ताढ्यो रोगवानुक्षभाम्शे-युग्मांशे तु द्यूतकृत्यः सुशीलः ॥ १२०॥ दुष्टाचारः क्र्कटांशे तपस्वी-सिंहे भागे राजकृत्यः सुशूरः । द्यूताचारः स्त्रीरतः कन्यकांशे-व्यापारी स्यात् तौलिभांशे धनाढ्यः ॥ १२१॥ कीतांशके धनरुचिर्विटचारनाथ-श्रापांशके पितृमहीसुरदेवभक्तः । सस्याधिपो मृगमुखांशभवः सभृत्यः-कुम्भे खलस्त्वनिमिषे धनिकश्च विद्वान् ॥ १२२॥ अथ त्रिंशांशफलम् । त्रिंशांशे धरणिसुतस्य चपलः काठिन्यवाक् क्रूरधी- र्मन्दस्याटनतत्परो मलिनधीर्जीवांशके वित्तवान् । सौम्यांशे गुरुदेवभाक्तिनिरतः साधुप्रियो बन्धुमान् कामी कान्तवपुः सुल्ही च भृगुजत्रिंशांशके जायते ॥ १२३॥ अथ वेलाफलम् । वाग्मी शिष्टाचारधर्मस्तपस्वी नित्योत्साही निर्मलो दानशीलः । तेजोविद्यारूपवान् सत्यवादी वीतारातिः सत्त्ववेलाप्रजातः ॥ १२४॥ रजोवेलाजातः सुखधनयशोरूपबलवान् जितारातिः कामातुरमतिरबन्धुप्रियमनाः । तमोवेलाजातः परधनवधूको गतसुखः शठस्वामी बन्धुद्विजगुरुविरोधी चपलधीः ॥ १२५॥ तमः सत्त्वरजोवेलास्तमः सत्त्वं रजस्तमः । भवन्त्यर्कदिनादीनामर्धयामैरनुक्रमात् ॥ १२६॥ अथ कालहोराफलम् । मन्त्रिमङ्गलमार्तण्डशुल्क्रज्ञेन्दुशनैश्चराः । आरभ्य वारतो होरा रात्रौ पङ्चमवारतः ॥ १२७॥ क्लेशायासः सम्पदः शोकरोगं विद्यावित्तं सर्वसम्पत् प्रभुत्वम् । जायासौख्यं वित्तनाशं दिनेशाज्जातस्यैतत्कालहोराफलं स्यात् ॥ १२८॥ मार्तण्डसूनुतनयाश्रयभावजानि संवत्सरायनमुखप्रभवाखिलानि । होरादिवर्गजनितानि फलानि यानि संकीर्तितानिर्विमुख्यवरप्रसादात् ॥ १२९॥ इति नवमोऽध्यायः ॥ ९॥
अथाष्टकवर्गाध्यायः ॥ १०॥ चक्रं विलिव्य मह लग्नदिवाकराद्यैः सूर्यादिलग्नभवनान्तवियच्चराणाम् । वाक्याष्टकोपगनवर्णनियोजिनाश्चेद्भिन्नाष्टवर्गजनिनाग्विलबिन्धवः स्युः ॥ १॥ देवो धवो धीगवशस्तमो रमा धूलिः क्रमाडुणकादिबिन्दवः । सालोलमंख्याः भमुदायांबन्दवः भवाष्टवर्ग गमुदायसंज्ञकः ॥ २॥ मेषादियद्गृहगता वसुसङ्ख्ययातास्तद्भावपुष्टिबलवृद्धिकरा भवन्ति । षद्पङ्चसप्तसंहितानि शुभ्रप्रदानि त्रिद्व्येकबिन्दुयुतभानि न शोभनानि ॥ ३॥ मिश्रं फलं भवति सागरबिन्दुयोगे रोगापवादभयदा यदि शून्यभावाः । एकादिबिन्दुयुतभानुमुखग्रहाणां भिन्नाष्टवर्गजनि सर्वफलं प्रवचिम् ॥ ४॥ करोति नानाविधरोगदुःखभयाटनादीनि च सैकबिन्दुः । द्विको मनस्तापनृपालचोरकुताण्वादाशननाशनानि ॥ ५॥ त्रिकस्त्वसङ्चारकृशावलम्बकतेञ्रव्यकुलमानसानि । सुखासुखार्थव्ययवित्तलाभफलदः सागरबिन्दुकः स्यात् ॥ ६॥ सद्वस्त्रलाभसुतलालनसाधुसङ्गविद्याधननि कुरुते च सपङ्चबिन्दुः । षड्बिन्दुकस्तु नवमोहनरूपशीलसङ्ग्रामजिद्धनयशोबलवाहनानि ॥ ७॥ ससप्नबिन्दुस्तुरगादियानसेनाधनप्राभवशोभनानि । बिन्द्वष्टकः सप्तगुणाभिरामराजप्रतापं प्रकटीकरोति ॥ ८॥ शरादिबिन्दुस्थितराशियातः स्वकीयवर्गे शुभदस्तु नित्यम् । अतोऽन्यथा चेदफलप्रदाता गोचारतः शुन्यफले प्रमादी ॥ ९॥ स्वोच्चमित्रादिवर्गस्थाः केन्द्रादिबलसंयुताः । अनिष्टफलदाः सर्वे स्वल्पबिन्दुयुता यदि ॥ १०॥ दुष्टस्थानस्थिता ये च ये च नीचारिभांशगाः । ते सर्वे शुभदा नित्यमधिबिन्दुयुता यदि ॥ ११॥ दिनेशमुख्यग्रहवर्गकेषु यदा शनिः शून्यगृहं प्रयातः । करोति पित्रादिकभावजानामतीव रोगारिभयाकुलानि ॥ १२॥ लग्नं गते दिनकरे रिपुनीचभागे जातः कृशानुयुगबिन्दुयुते च रोगी । वाणादिबिन्दुसहितोदगे दिनेशे स्वोच्चेऽथवा निजगृहे नृपतिश्चिरायुः ॥ १३॥ केन्द्रत्रिकोणोपगते दिनेशे षट्पङ्चसप्ताष्टकबिन्दुवर्गे । रुद्रामलानीचलाब्दकेषु जातस्य् वा तज्जनकस्य मृत्युः ॥ १४॥ शोध्यावशिष्टद्वयबिन्दुयाते केन्द्रस्थिते सेन्दुशनीन्दुसूनौ । भानौ दशाब्दात्परतः समृद्धां तातस्य राज्यश्रियमाहुरार्याः ॥ १५॥ अथ चन्द्रफलम् । शून्यागारं तरणिशशिनोरष्टवर्गे तदीयो मासो राशिः सकलशुभदे कर्मणि त्याज्य आहुः । यक्ष्मालस्यं शशिनि तनुगे सौकलोकाक्षिबिन्दौ सप्तत्रिंशच्छरदि मरणं वित्र्खेटान्विते च ॥ १६॥ केन्द्रत्रिकोणायगते शशाङ्के निचारिगे वृद्धिकलाविहीने । बिन्दुद्विके वा यदि सत्रिबिन्दौ तद्भावनाशं कथयन्ति तज्ज्ञाः ॥ १७॥ देवादिबिन्दुयुतकोणचतुष्टये वा लाभे विधौ बलयुते यदि भाववृद्धिः । बिन्दुद्वष्टके शशिनि केन्द्रगते तु जाता विद्यायशोधनबलप्रबला नरेन्द्राः ॥ १८॥ अथ भौमफलम् । स्वोच्चस्वके गुरुसुखोदयमानयाते बुन्द्वष्टके च यदि कोटिघनप्रभुः स्यात् । चापाजसिंहमृगकीटविलग्नसंस्थे भौमे चतुष्टयफलोपगते च राजा ॥ १९॥ बिन्द्वष्टके धरणिजेऽतिलघुक्षितीशो मानेऽथवा तनुगते च महीपतिः स्यात् । जातोऽवनीशकुलजो यदि देशनाथः स्वोच्चस्वराशिसहिते नृपचक्र्वर्ती ॥ २०॥ अथ बुधफलम् । केन्द्रत्रिकोणे वसुबिन्दुके ज्ञे जातीयविद्याधिकभोगशाली । स्वोच्चादिकैकद्वितयत्रिबिन्दौ तद्भाववृद्धिर्नच भावहानिः ॥ २१॥ बिन्द्वाधिक्यं यत्तदागारमासे विद्यारम्भः सर्वविद्याकरः स्यात् । गोचारेण ज्ञस्यं शुन्यालयस्थे मन्दे बन्धुज्ञातिसम्पद्विनाशः ॥ २२॥ अथ गुरुफलम् । जीवाष्टवर्गाधिकबिन्दुराशौ लग्ने निषेकं कुरुते सुतार्थी । तद्राशिदिग्भागगृहस्थितानि गोवित्तयानानि बहूनि च स्युः ॥ २३॥ जीवाष्टवर्गलघुबिन्दुगृहोपयाते भानौ कृताखिलशुभानि विनाशितानि । पङ्चादिबिन्दिन्करिपुव्ययरन्ध्रगेज्ये जातश्चिरायुरतिवित्तजितारिकः स्यात् ॥ २४॥ स्वोच्चेऽथवा निजगृहे वसुबन्धुयुक्ते केन्द्रस्थिते सुरगुरौ गुरुभावगे वा । नीचारिभावमपहाय विमूढराशौ जातः स्वकीययशसा पृथिवीपतिः स्यात् ॥ २५॥ यदा महीदेवकुलप्रजाता तदीययोगे नरपालतुल्याः । कृतानि पुण्यप्रभवप्रसिद्धबुद्धिप्रतापानि गुणाभिरामाः ॥ २६॥ ससप्तबिन्दौ सह लक्ष्मणेन जीवे बहुस्त्रीधनपुत्रवन्तः । षड्बिन्दुके वाहनवित्तवन्तः सपङ्चबिन्दौ जयशीलवन्तः ॥ २७॥ अथ शुक्रफलम् । साष्टबिन्दुफलकोणकेन्द्रगे भार्गवे तु बलवाहनाधिपः । आयुरन्तमविनाशभोगवान् वित्तरव्नविभुरद्रिबिन्दुके ॥ २८॥ नीचास्तरिष्फनिधनोपगते तु काव्ये पूर्वोदितक्षितिपयोगविनाशनं स्यात् । शुक्रोऽल्पबिन्दुयुतमन्दिरदिग्वभागे स्त्रीवश्यहेतुशयनीयगृहं प्रशस्तम् ॥ २९॥ अथ शनिफलम् । कोणस्य शून्यतरराशिगते तु मने जातस्य मृत्युफलमाशुधनक्षयो वा । एकद्विलोकयुगबिन्दुयुते च केन्द्रे मुक्ते स्वतुङ्गभवने रविजेऽल्पमायुः ॥ ३०॥ षट्पङ्चनिदुसहिते तनुगे बलाढ्ये जन्मादिदुःखबहुलं धननाशमेति । मन्दे शरादिफलनीचसपत्नभावे जातश्चिरायुरतिभनवर्गकेन्द्रौ ॥ ३१॥ मूढारिनीचगृहगे शरवेदबिन्दौ दास्युष्ट्रवित्तहितास्तनये तनुस्थे । सौरेऽष्टबिन्दुगणिते परमन्त्रतन्त्रग्नामाधिपास्तु गिरिबिन्दुगृहे धनाढ्यः ॥ ३२॥ अथ प्रस्तारकम् । आलिख्य चक्रं नवपूर्वरेखा याम्योत्तरस्था दश च त्रिरेखाः । प्रस्तारकं षण्ण्वतिप्रकोष्टं पङ्क्त्यष्टकं चाष्टकवर्गजं स्यात् ॥ ३३॥ होराशशीबोधनशुक्रसूर्यभौमामरेन्द्राचिंतभानुपुत्राः । याम्यादिपङ्क्त्यष्टकराशिनाथाः क्रमेण तद्विन्दुफलप्रदाः सुय्ः ॥ ३४॥ सबिन्दुगः सर्वफलप्रदः स्यादबिन्दुको यद्यफलप्रदः स्यात् । अरातिनीचास्त्गतो नभोगः सबिन्दुकोऽपि प्रविलोपकर्ता ॥ ३५॥ अथ त्रिकोणशोधनम् । पङ्च प्राचीरालिखे(स्वे)द्वाणरंख्यास्तिर्यघेखा वर्जितान्तश्चतुष्काः । प्रागादीशा द्वादश व्योमवासा ज्योतिश्चक्रस्वामिनस्तूबराद्याः ॥ ३६॥ अजहरितुरगाङ्गैरुक्षकन्यामृगस्थैर्युगधटघटरूपैः कर्किकीटावसानैः । दिनकरसुखवर्गे तत्त्रिकोणोपयाता लघुतरसमशून्या बिन्दवः शोधिताः स्युः ॥ ३७॥ त्रिकोणभावेषु यदल्पबिन्दवस्तदीयबिन्दु भवतस्तु तावुभौ । न बिन्दुको यस्तु न शोधितेतरौ समानसंख्या यदि सर्वमुस्सृजेत् ॥ ३८॥ अथैकाधिपत्यशोधनम् । कण्ठीरवं कटक्भं च विना कुजादिकावासराशियुगलोपगबिन्दुसङ्घ्याः ॥ तत्तुल्यशून्यविघमाग्नसहग्रहाद्यास्त्वेकाधिपत्यपरिशोधितशेषिताः स्युः ॥ ३९॥ राशिद्वयं सद्युचरं न शोधयेदेकं द्वयोः शून्यममप्यशोधयेत् । कलाधिके खेटयुते परं त्यजेत् तुल्यानभोगद्वितयं परित्यजेत् ॥ ४०॥ सखेचराखेचरबिन्दुसाम्ये विशोधयेदग्रहबिन्दुसङ्ख्याम् । विखेटराशिद्वयबिन्दवो ये न्यूनाधिका न्यूनसमा विधेयाः ॥ ४१॥ खेटोपयाते लघुबिन्दुराशौ तत्तुल्यमायान्ति तदन्यसंख्याः । पूर्वं त्रिकोणं परिशोध्य पश्चादेकाधिपत्यस्य ततः प्रकल्प्याः ॥ ४२॥ शोध्यावशिष्टानि गुणीकृतानि मेषादिमानैर्गुणकं हि भानाम् । सूर्यादिकास्ते गुणिताः स्वमानैरेषाम् ग्रहाणां गुणकं वदन्ति ॥ ४३॥ शैलाशावसुसागराम्बरशरैः शैलाहिगोसायकै- रीशद्वादशमिश्र राशिगुणकैर्मेषादिभानां क्रमात् । बाणैः पङ्चभिरष्ट्कैः शरनभःशैलेषुभिर्भिस्वरा- देवं व्योमतलाधिवासगुणकैरायुर्विधानोदितैः ॥ ४४॥ तद्राशिखेटगुणकैक्यफलानि हृत्वा त्रिशद्भिरब्दचयमासदिनादिकाः स्युः । तद्द्वादशाधिकसमा यदि राशिमानैराहृत्य तत्समतयाऽनुहरेत्तदायुः ॥ ४५॥ उच्चं गतस्य द्विगुणं तदीयं नीचं गतस्यास्तगतस्य चार्द्धम् । अतोऽन्तराले त्वनुपात्यमायुरारस्य वक्रे द्विगुणिकृतं स्यात् ॥ ४६॥ मूलत्रिकोणनिजमित्रगृहोपगानां तुङ्गादिवर्गशुभयोगनिरीक्षितानाम् । उक्तप्रकारगणितागममायुरेव पापारिवर्गसहितस्य विपादमायुः ॥ ४७॥ रविमुख्यनभोगदत्तसंख्याः परमायुः शरदस्तु मानवानाम् । सविलग्नसमाश्च केचिदाहुर्गुरुमूलात्समुपैति तुल्यमायुः ॥ ४८॥ केन्द्रादन्यगते चन्द्रे सखेटे चाष्टवर्गजम् । आयुरेव नभःस्थाने शुभपापयुतेऽथवा ॥ ४९॥ रव्यादिखेटस्थितराशियाताः स्वकीयवर्गोपगबिनुसंख्याः । वेधाष्टवर्गप्रभवायुरब्दा भवन्ति सर्वे हरणक्रियाश्च ॥ ५०॥ तत्तत्कारकभावबिन्दुगुणितं शोध्यावशिष्टं फलं विम्शत्या सह सप्तभिश्च विहृतं तच्च्जेषताराशनौ । तातस्तज्जननी सहोदरजनो बन्धुः सुतः स्त्रीस्वयं तत्तुल्या विलयं प्रयान्ति विपुलश्रीनाशहेतुश्च वा ॥ ५१॥ इति भिन्नाष्टवर्गः । अथ समुदायाष्टकवर्गः । ततः समालिख्य भगोलचक्रं समस्तबिन्दुस्थितराशिकोष्ठम् । रव्यादिकानामजपूर्वकाणां बिन्दूपगस्थानफ्लं वदामि ॥ ५२॥ आपङ्चविंशति फलान्यफलान्यसत्यमात्रिंशदक्षसहितानि समध्यमानि । त्रिंशत्पराणि सुखवित्तयशस्कराणि तद्भाववृद्धिफलदानि च सामुदाये ॥ ५३॥ ये तुङ्गराशिस्वसुहृद्गृहत्वा ये कोणकेन्द्रोपचयस्थितश्चः ये सौम्यवर्गादिबलोपयातास्ते नाशदाः लाघवबिन्दुकाश्चेत् ॥ ५४॥ ये मान्दिराशिपतिना सह बोधकाश्च ते सर्वमुख्यफलदास्त्वदिबिन्दुकाश्चेत् ॥ ५५॥ मानस्थिताल्लाभगृहे बहुत्वे लाभाल्लघुत्वे यदि रिष्फराशौ । रिष्फोपयातादधिके विलग्ने जातः सुखी वित्तयशोबलाढ्यः ॥ ५६॥ खण्डत्रयं शफरकर्कटकीटकाद्यं तत्तच्चतुष्टयगृहोपगबिन्दुयुक्तम् । आद्यं च मध्यमवसानभिति प्रयुक्तं केचिद्व्ययादिकमिति प्रवदन्ति लोके ॥ ५७॥ बिन्दुं स्यक्त्वा रिष्फरन्ध्रोपयातं शिष्टं खण्डं केचिदिच्छन्ति सन्तः । तुल्यवल्पाधिक्यबिन्दुक्रमेण मिश्रं दुःखं सम्पदः स्यूर्नराणाम् ॥ ५८॥ सौम्याक्रान्तं यदि सुखकरं मिश्रदं मिश्रयोगं । खण्डं पापद्युचरसहितं क्लेशयोगाकरं स्यात् । बिन्दुस्वल्पे यदि निजमनस्तापवान् पापवादी बिन्द्वाधिक्ये वयसि विपुलः श्रीसमेतः प्रजातः ॥ ५९॥ यावद्विन्दुर्लग्नगस्तावदीयसङ्ख्यातीते वत्सरे राजयानम् । वित्तं पुत्रं चातिविद्यामुपैति जातः सपद्योगशाली नरश्चेत् ॥ ६०॥ रिःफाधीशे मन्दगेहोदयस्थे होरारन्ध्रस्वामिनौ दुर्बलौ च । लग्ने यावदिबिन्दुसंख्यास्तदीया जातस्यायुर्वत्सराः सम्भवन्ति ॥ ६१॥ यानाधीशे लग्नगे वाहनस्थे लग्नाधीशे तद्ग्रहोपेतराश्योः । त्रिशत्संख्या बिन्दुवः सत्रयश्चेज्जाता राजश्रीनिदाना नरेशाः ॥ ६२॥ होराबन्धुप्राप्तिभावत्रयेषु त्रिंशन्मानाधिक्यबिन्दूपगेषु । जातस्तेजःश्रीबहुत्वं च राज्यं चत्वारिशद्वत्सरादूर्घ्वमेति ॥ ६३॥ यत्यङ्चविंशतिमुखास्त्रिदशान्तसंख्या बन्धुस्थिता नवमराशिकबिन्दवश्च । यद्यष्टकेन सह विशतिवत्सराणामन्ते परे शरदि वा नरवाहनाढ्यः ॥ ६४॥ देवाचार्ये वहनस्थे स्वतुङ्गे चत्वारिंशद्बिन्दुसङ्ख्यवत्सरेशे । मेषगते लग्नगे वासरेशे जातो राज लक्षसंख्याश्चनायः ॥ ६५॥ चत्वारिंशद्बिन्दुयुक्ते विलग्ने चापे जीवे भार्गवे मीनराशौ । स्वोच्चे भौमे कुम्भगे भानुपुत्रे जातः सर्वश्रीधरः सार्वभौमः ॥ ६६॥ क्रियादिराशित्रितयोपयाता भवन्ति पूर्वादिचतुर्दशश्च । फलाधिकं यदिशी तत्प्रदेशे धनादिवृद्धि समुपैति जातः ॥ ६७॥ लग्नादिशन्यन्तगतं तुरङ्गैः सङ्गुण्य ताराहृतलब्धयाते । रव्यादिपापे यदि कोणगे वा रोगादिपीडाविपुलं नराणाम् ॥ ६८॥ मन्दाइलग्नान्तफलं च तद्वल्लग्नान्तमारादुदयात्कुजान्तम् । शुभैक्यसंख्यागततारकायां शुभग्रहे सौख्यफलं वदन्ति ॥ ६९॥ शोध्यं राशिद्युचरणगुणकैः संगुणय्यैतदैक्यं हत्वा शैलैरुडुगणहृतं लब्धमब्दादिकं स्यात् । मानाधिक्ये विशतमशते तारकायुर्वराङ्गैः सगुण्याप्तं दिवसनिचयैमार्तुलैः शुद्धमायुः ॥ ७०॥ स्वल्पमध्यबहुमानव्त्सरा मण्डलोनयुतकर्मकल्पिताः । तुल्यकालमुपयान्ति सर्वतः सद्गुणोदयकटाक्षवीक्षणात् ॥ ७१॥ श्रीवैद्यनाथकृतजातकपारिजाते पराशरादिफलसाररसोपयाते । प्रस्तारभिन्नसमुदायकबिन्दुशीलः संकीर्तितस्तु सकलद्युचरप्रसादात् ॥ ७२॥ इति दशमोऽध्यायः ।
अथ प्रथमद्वितीयभावफलाध्यायः ॥ ११॥ होरलग्नात्मुख्यप्रभवशुभफलादीनि सर्वाणि पुंसां चत्तद्भावोद्भवानि ह्यचरबलवशाद्यार्न नानि प्रवचिम् । ये ये भावाः सितज्ञामर्गुरुपतिभिः संयुता वीक्षिता वा नान्यैर्दष्टा ज युक्ता यादि शुभफलदा मूर्तियावादिदेषु ॥ १॥ तन्वादिभावेषु शुभोदयेषु तद्भावनाथोपगतेक्षितेषु । तदुक्तभाबस्य समृद्धिरुक्ता नपापखेटेक्षितसंयुतेषु ॥ २॥ नीचस्थो रिपुराशिस्थः खेटो भावविनाशकः । मूलस्वतुङ्गमित्रस्थो भाववृद्धिकरो भवेत् ॥ ३॥ यद्भावनाथो रिपुरिष्फरन्ध्रे दुःस्थानपो तद्भवनस्थित॥। तद्भावनाशं कथयन्ति तज्ज्ञाः शुभग्रहेण ॥॥॥॥॥॥। ॥ ४॥ यद्भावपे केन्द्रगते विलग्नात्त्रिकोणगे वा यदि सौम्यदृष्टे । तुङ्गादिवर्गोपगते बलाढ्ये तद्भावपुष्टिं फलमाहुरार्याः ॥ ५॥ तत्तद्भावत्रिकोणे सुखमदनगृहे वाऽस्पदे सौम्ययुक्ते पापानां दृष्टेहीने भवनपसहिते पापखेटैरयुक्ते । भावानां पुष्टिमाहुः सकलशुभकरं चान्यथा चेत्प्रणाशं मिश्रं मिश्रग्रहेन्दैरखिलमापि तथा मूर्तिभावादिकानाम् ॥ ६॥ नाशस्थानगतो दिवाकरकरच्छग्रस्तु यद्राशिपो नीचारातिगतोऽथवा यदि शुभैः खेटैर्युक्तेक्षितः । तद्रावस्य विनाशनं मुनिगणाः शंसन्ति खेटैर्युतो यद्यत्रापि फलप्रदो नहि तथा मूत्यार्दीभानां क्रमात् ॥ ७॥ दुःस्थाने वारिगे मूढे दुर्बले भावनायके । भावस्य सम्पदं कर्तुं न शक्ता भावमाश्रिताः ॥ ८॥ दुष्टस्थितो वापि यदा नभोगः पापोऽरिनीचांशकसंयुतो यः । स्वतुङ्गमित्रांशकराइयुक्तः शुभेक्षितो वा यदि शोभनः स्यात् ॥ ९॥ भवेशाक्रन्तराशीशे दुःस्थे भावस्य दुर्बलम् । स्वोव्च्चमित्रस्वराशिस्थे भावपुष्टिं वदेद् बुधः ॥ १०॥ वद्भावलाभधनविक्रमराशियाता यद्भावनाथसुहृदश्च तदुच्चनाथाः । तद्रभावपुष्टिबलमम्बरचारिणस्ते कुर्वन्ति मूढरिपुनीचविवर्जिताश्चेत् ॥ ११॥ भाविंशतुल्यः स्वलु वर्तमानो भावोद्भवं पूर्णफलं विघत्ते । भावोनके चाप्यधिके च खेटे त्रैराशिकेनात्र फलं विचार्यम् ॥ १२॥ अथ तनुभावफलम् । शरीरवर्णाकृतिलक्षणानि यशोगुणस्थानसुखासुखानि । प्रवासतिजोबलदुर्बलानि फलानि लग्नस्य वदन्ति सन्तः ॥ १३॥ नरश्विरायुर्नृपपूजितः सुखी लग्ने भवेत्सौम्यगृहं यया तथा । लग्ने यदा स्वामिनिरीक्षिते धनी कुशाग्रबुद्धिः कुलकीर्तिंवर्द्धनः ॥ १४॥ लग्नांशपाद्वीर्ययुतग्रहाद्वा तनुस्वरूपाकृतिलक्षणानि । वर्ण वदेच्चान्द्रनवांशनाथाद्विलग्नभात्सर्वशुभाशुभानि ॥ १५॥ त्रिकोणकेन्द्रे यादि लग्ननाथे शुभान्विते शोभनवीक्षिते वा । शुभग्रहागारगते बलाढ्ये चतुःसमुद्रान्तयशः समेति ॥ १६॥ होराधिनाथे रिपुरन्ध्ररिष्फे पापान्विते पापनिरीक्षिते वा । पापग्रहाणां भवनोपयते जातोऽप्रकाशो भवतीह भर्त्यः ॥ १७॥ कीर्तिस्थानपतौ विलग्नभवने जातः स्वयं कीर्तिमान् । वित्तस्थे तु विशेषकीतिसहितः स्वोच्चादिवर्गान्विते । दुःस्थे चङ्चलयात्रया हततनुर्जातोऽथवा दुर्जनः केन्द्रे कोणगते शुभग्रहयुते यात्रासुखं जायते ॥ १८॥ होरास्वामिनि पङ्चमे यदि सुतस्थानेशयुक्तेऽथवा भाग्ये वा यादि भाग्यपेन सहिते लग्ने यशस्वी पिता । भ्रात्रृस्थानपतौ विलग्नगृहगे तत्कारकभ्रातृपा- वेकस्थौ कलशालिनौ च यदि वा तत्सोदरः कीर्तिसान् ॥ १९॥ विद्याधिपे वा यदि चन्द्रसूर्ना लग्ने सुखे लग्नपासंयुते वा । बलान्विते पापदृशा विहीने विद्यायशस्वी भवति प्रजातः ॥ २०॥ धर्मोदयेशौ नवमोदयस्थौ धर्मोदयेशौ तनुधर्मगौ वा । सुरेन्द्रवन्द्येक्षितसंयुतौ चेत् समेति जातश्चिरकालभाग्यम् ॥ २१॥ लग्नाधिपस्य व्ययगे तदुच्चमित्रे सुहृत्तङ्गस्वगेक्षिते वा । तद्राशिगे वा यदि मित्रखेटे तस्य स्थितिर्जन्मवसुन्धरायाम् ॥ २२॥ लग्नेशाद्व्ययपे विलग्नपरिपौ नीचेऽथवा दुर्बले जातो याति विदेशमिष्टदनुजाचार्येण दृष्टे यदि । तत्रैव स्थितिरन्त्यपे राविकरच्छन्ने विलग्नाधिपा- दल्पग्नामचरो बलिन्यापि धनप्रामाधिवासो भवेत् ॥ २३॥ होरेशाद्वययपे विलग्नभवनात् केन्द्रत्रिकोणस्थिते मित्रस्योषगृहोपगे शुभयुते पार्श्वद्वये मानवः । चेतोरम्यमहीचरो दिवचराचार्येन्दुशुक्रेक्षिते दिव्यक्षेत्रमुपैति जन्मधरणीवासस्तदर्थे रिपौ ॥ २४॥ विदेशभाग्यं चरभे विलग्ने चरे तदीशे चरखेटदृष्टे । स्थिते स्वदेशे बहुभाग्ययुक्तः स्थिरहैर्भूरिधनान्वितः स्यात् ॥ २५॥ होराधीशे पापस्वेटे रिपुस्थे पापक्षेत्रे भानुपुत्रेण युक्ते । शूद्रप्रायो राहुणा केतुना वा जातश्चाण्डालोऽथवा नीचतुल्यः ॥ २६॥ लग्नाधिपे शोभनराशियुक्ते बलोपयते तनुपुष्टिमेति । लग्नस्थखेटे रिपुणिचभागे दुःस्थानपे देहसुखं न याति ॥ २७॥ विलग्नदर्शी तनुपो विलग्नगस्त्रयोऽपि षष्ठाष्टमरिष्फराशिपाः । सपत्ननीचोपगताश्च दुर्बला यदि स्वपाके न फलं प्रकुर्युः ॥ २८॥ लग्ने जलर्क्षे शुभखेचरेन्दैर्युक्ते तनोः स्थौल्यमुदाहरन्ति । लग्नाधिपे तोयरव(स्व)गे बलाढ्ये सौम्यान्विते तत्तनुपुष्टिमाहुः ॥ २९॥ लग्नाधिपे नाशगते तु शुष्कराशौ तनोः कष्टमतीव कृच्छ्रम् । लग्नांशपस्थांशपराशिनाथः शुष्कग्रहः स्यात्तनुशुष्कमाहुः ॥ ३०॥ मध्यस्थे रिपुस्वेटयोस्तनुपतौ जातोऽरिभीतो भवेत् केतौ लग्नगतेऽथवा फणिपतौ दुःस्थे विलग्नाधिपे । तत्पाके तदरीशभुक्तिसमये वैकल्यमङ्गे वदेत् लग्ने शत्रुपतौ फाणिघ्वजयुते देहव्रणं देहिनाम् ॥ ३१॥ बलाइर्विहीने यदि लग्ननाथे केन्द्रत्रिकोणे सति लग्नभाक् स्यात् । लग्नेश्वराधिष्ठितराशिनाये दुःस्थानगे दुर्बलदेहवान् स्यात् ॥ ३२॥ सक्रूरो देहपोइ देहसौख्यहाऽन्त्यआरिरन्ध्रगः । सारीशे देहपे दुःस्थे लग्नस्थे वाऽथ रोगवान् ॥ ३३॥ लग्ने सपापे लग्नेशे बलहीनोऽपि रोगवान् । लग्नेशे दुर्बले कोपी निर्व्याधिः केन्द्रकोणगे ॥ ३४॥ देहेशस्थितराशीशे नाशगे दुर्बलो भवेत् । भावेशाक्रान्तराशईशैदुःस्थैर्भार्वाश्च दुर्बलाः ॥ ३५॥ सर्पारयोर्बृहद्वीजो योगो वा सर्पमन्दयोः । लग्ने कुजे नाभिगुल्फव्रणस्थौल्यं समादिशेत् ॥ ३६॥ लग्नेशे यदि रिष्फगे दिनकरस्थारातिनाथान्विते जायावान् बहुरोगवान् कृशतनुः संरक्तगौरद्युतिः । लग्नर्क्षादरिनाथपेन च युते जातोऽसिताङ्गो यदा साहौ लग्नपतौ तु वञ्चनविषाद्भीतिं समेति ध्रवम् ॥ ३७॥ लग्ने शुभे शोभनदृष्तेयुक्ते बाल्यात् सुखं तन्नहि पापयोगात् । दुःखी भवेत्पापबहुत्वयोगे लग्ने तु बाल्यान्मरणान्तमाहुः ॥ ३८॥ देवलोकांशके शुक्रे लग्नेशे गोपुरांशके । लग्ने शुभग्रहैर्दृष्टे मध्येऽन्ते सौख्यभाप्नुयात् ॥ ३९॥ लग्ने शुभे धने पापे केन्द्रे पापसमन्विते । लग्नेश्वरोत्तमांशस्थे चादौ दुःखमतः सुखम् ॥ ४०॥ लग्नेशे शुभराशिस्थे शुभग्रहनिरीक्षिते । गोपुरांशगते वापि षोडशाब्दात्परं सुखम् ॥ ४१॥ लग्नेशस्थानाथे तु केन्द्रकोणोच्चसंयुते । लाभे वा बलसंयुक्ते त्रिंशद्वर्षात्परं सुखम् ॥ ४२॥ लग्ने रव्यादिसंदृष्टे पादशः फलमुच्यते । राजसेवी पितृधनो जलपण्यो महाधनः ॥ ४३॥ धार्मिकः स्थूलशिश्नः स्याद्विद्याशिल्पयशोऽन्वितः । राजपूज्यो व्रतयुतो वेश्यासक्तो धनी सुखी ॥ ४४॥ मन्ददृष्टे विलग्ने तु वृद्धस्त्रीको मली खलः । केनाप्यदृष्टम् लग्नं चेद्राशिग्रहवशाद्वदेत् ॥ ४५॥ लग्ने स्वामीक्षिते राजा तात्प्रियो वा धनी सुखी । सौम्येक्षितेऽखिलं सौम्यं पापदृष्टे त्वशोभनम् ॥ ४६॥ सुखी लग्ने द्व्यादिदृष्टे सर्वदृष्टे नृपो भवेत् । लग्ने त्रयः शुभा राजा दुःखी पापग्रहत्रयम् ॥ ४७॥ लग्नाधिपोऽतिबलवानशुभैरदृष्टः केन्द्रस्थितः शुभकगौरवलोक्यमानः । मृत्युं विधूय विदघाति सुदीर्घमायुः सार्द्ध गुणैर्बहुभिरुजितया च लक्ष्म्या ॥ ४८॥ अथ द्वितीयभावफलम् । तत्रादौ धनाविचारः । वित्तं नेत्रं मुखं विद्या वाक्कुदुम्बाशनानि च । द्वितीयस्थानजन्यानि क्रमाज्ज्योतिविदो विदुः ॥ ४९॥ वित्तायेदयराशयः पातियुता वित्ताधिको जायते लाभस्थौ धनलाभपौ निजसुहृत्तुङ्गादिगौ चेत्तथा । तद्वन्ताभधनाधिपौ तनुगतावन्योन्यमिष्टग्रहौ लग्नेशे धनलाभराशिपयुते लग्ने बहुद्रव्यवान् ॥ ५०॥ धनोपयातः प्रथमोऽथ दर्शी ग्रहो द्वितीयो धनपत्तृतीयः । तत्पाकभुक्तौ धनलाभमेति क्रमेण तत्कारकवर्गमूलात् ॥ ५१॥ धनस्थे यदि लग्नेशे निधिमान् बलसंयुते । दुर्बले पापसंयुक्ते वङ्चनादिफलं वदेत् ॥ ५२॥ धनस्थितः पापदृशा समेतः सपत्ननीचार्ककराभितप्तः । तत्पाकभुक्तौ धननाशमाहुः स गोचरे दुष्टबलान्विते वा ॥ ५३॥ कुतुम्बभावे बहुखेटयुक्ते धनप्रदव्योमचरे बलाढये । स्वतुङ्गमित्रस्वगृहोपगे वा धनं समेत्यामरणन्तमाहुः ॥ ५४॥ वित्ताधीशे सोदरेशेन युक्ते लग्नस्थे च भ्रातृवित्तं समेति । मातृस्थानस्वामिना मातृवित्तं यद्भावेशेनान्वितस्तद्भनं स्यात् ॥ ५५॥ वित्ताधीशे लग्नगे लग्ननाथे वित्तस्थानेऽयत्नतो वित्तमेव । यद्भावस्थौ लग्नवित्तेश्वरौ चेत्तन्मूला तु द्रव्यवृत्तिर्नरणाम् ॥ ५६॥ चन्द्रः कुटुम्बभवने शुक्रेण निरीक्षितः प्रदाता च । सौम्ये शुभसंदृष्टे स एव धनवान् सदा ज्ञेयः ॥ ५७॥ अर्थाधीशो यत्र संस्थो नराणां तस्मिन् काले तत्र वृद्धिर्विशेषात् । तद्भागे च द्रव्यलाभं करोति वक्रोऽसौ चेदृभु सर्धार्थसिद्धिः ॥ ५८॥ धनेशे लाभसंयुक्ते लाभेशे धनलाभगे । तावुभौ केन्द्रगौ वापि धनवान् ख्यातिभान् भवेत् ॥ ५९॥ धनेशे व्ययषष्ठस्थे व्ययेशे वित्तगेऽथवा । लाभेशे रिपुरन्ध्रस्थे व्यये वा धननाशनम् ॥ ६०॥ व्ययभावगते जीवे वित्तेशे बलवर्जिते । शुभैरनीक्षिते लग्ने वित्तनाशं वदेद् बुधः ॥ ६१॥ लग्नेशे धनराशिस्थे धनेशे लाभराशिगे । लाभेशे वा विलग्नस्थे निध्यादिधनमाप्नुयात् ॥ ६२॥ लग्नायधनभाग्येशाः परमोच्चांशसंयुताः । वैशेषिकांशगा वापि तदा कोटीश्वरो भवेत् ॥ ६३॥ दिनेश्वरकरच्छन्ने धनेशे नीचराशिगे । पापषष्थ्यंशसंयुक्ते शुणग्नस्ते भवेन्नरः ॥ ६४॥ अथ नेत्रविचारः । शुक्रेन्दुनयनाधिशैरिकस्थैस्तु निशान्धकः । सूर्युअशुक्रविलग्नेशैरदृश्यैर्मध्यलोचनः ॥ ६५॥ विलग्नवित्तास्ततपः सुतेशा रिपुव्ययच्छिद्रगृहोपयाताः । विलग्नसम्बन्धकरः सितश्वेद्विलोचनाभावमुपैति जातः ॥ ६६॥ सितः सुतारीशयुतो विलग्ने निरेशकोपान्नयनप्रमादः । धनेशभौमौ यदि लग्नयातौ कर्णस्य रोगं कथयन्ति तज्ज्ञाः ॥ ६७॥ शन्यारयोगे गुलिकेन युक्ते नेत्रेश्वरे तत्र तु नेत्ररोगः । नेत्र् यदा पापबहुत्वयोगे यमेन दृष्टे सति रुग्णनेत्रः ॥ ६८॥ नेत्रेश्वरे शुभयुते शुभदृष्टियुतेऽथवा । शुभांशकस्थिते वाऽपि शुभदृक स नरो भवेत् ॥ ६९॥ अथ मुखविचारः जातोऽसौ सुमुखः शुभे धनगते तुङ्गदिवर्गन्विते तद्भावे यदि सौम्यवर्गसहिते वाल्सिद्धिमेति ध्रुवम् । आज्यस्पर्शमुपैति वित्तगृहगे भौमे च पापेक्षिते जातः किद्रवमुख्यभुग् धनगते रहौ च पापेक्षिते ॥ ७०॥ लग्नास्तार्थाष्टमस्थेऽर्के भौमे वाऽन्यतरेक्षिते । आव्यस्पर्शोऽग्निभीतिर्षा सम्भवन्ति मसूरिकाः ॥ ७१॥ पापैर्युते मुखस्थाने दुर्मुखः पापवीक्षिते । कोधाननो नरः पापी तदीशे गुलिकान्विते ॥ ७२॥ प्रफुल्लवदनः श्रीमान् केन्द्रे मुखपतौ यदा । स्वोच्चस्वमित्रवर्गस्थे सुमुखः शुभवीक्षिते ॥ ७३॥ वाग्भावेशे राहुयुक्ते च दुःस्थे राहुक्रान्तस्थाननाथान्विते च । पाके भुक्तौ तस्य दन्ताभयः स्याद् जिह्वारोगं तारकामूनुभुक्तौ ॥ ७४॥ राहुद्वितीयगृहपौ सहजेशयुक्तौ जातः समेति गलरोगमतीव कष्टं । दारिद्रयदौ शशिरवी धनराशियातौ भौमार्कजौ सकलरोगकरौ भवेताम् ॥ ७५॥ अथ विद्या-वग्विचारः । वाग्भावेशे गुरुयुते नाशस्ये मूकता भवेत् । देषकृन्नतु सर्वत्र स्वोच्चस्वर्क्षगतो ग्रहः ॥ ७६॥ वागीशबुधजीवेषु निर्विद्यो नाशगेषु च । केन्द्रेषु ते त्रिकोणे वा स्वर्क्षे वा विद्ययाऽन्वितः ॥ ७७॥ द्वितीये दुर्बले सौम्ये द्वन्द्वयुद्धहतो भवेत् । जीवार्थेशौ दुर्बलौ वा पवनव्याधिभान्नरः ॥ ७८॥ वाक्स्थानपे देवपुरोहितेन युक्ते यदा नाशगते तु मूकः । वाक्स्थानपे सौम्ययुते त्रिकोणे केन्द्रस्थिते वा शुभदे च वाग्मी ॥ ७९॥ वागीशस्थांशपे औम्ये स्वोच्चे वा शुभवीक्षिते । पारावतांशके वाऽपि वाग्मी पटुतरो भवेत् ॥ ८०॥ केन्द्रत्रिकोणगे जीवे शुक्रे स्वोच्चं गते यदि । वाग्भावपेन्दुपुत्रे वा गणितज्ञो भवेन्नरः ॥ ८१॥ गणितज्ञो भवेज्जातो वाग्भावे भूमिनन्दने । ससौम्ये बुधसन्दृष्टे केन्द्रे वा सोमनन्दने ॥ ८२॥ वाग्भवपे रवौ भौमे गुरुशुक्रानिरीक्षिते । पारावतांशके वापि तर्कयुक्तिपरायणः ॥ ८३॥ सम्पूर्णबलसंयुक्ते गुरौ तद्भवनेश्वरे । दिनेशभृगुसन्दृष्टे शाब्दिकोऽयं भवेश्वरः ॥ ८४॥ वेदान्तपरीशीली स्यात्केन्द्रकोणे गुरौ यदि । बुधेन भृगुणा दृष्टे शनौ पारावतांशके ॥ ८५॥ षट्शास्त्रवल्लभः केद्न्रे जीवे दानवपूजिते । सिंहासने गोपुराम्शे वाग्भावस्यांशपे बुधे ॥ ८६॥ अथ कुटुम्बविचारः । उपजीव्य नरं सर्वे तदीशे गोपुरांशके । वर्द्धन्ते मुदितास्तस्य भृगौ पातावतांशके ॥ ८७॥ जायाकुटिम्बगृहपौ सितपापयुक्तौ दुःस्थौ च तत्समकलत्रहरौ भवेतम् । वित्ताधिपे बलवति स्मरराशिपे वा तुङ्गादिगे यदि समेति कलत्रमेकम् ॥ ८८॥ अथ पात्राशनयोविंचारः । भिक्तिस्थानपतौ सितेन्दुसहिते लग्नादिकेन्द्रस्थिते रौप्यं पात्रमुपैति कालश्चनमयं जीवेन्दुशुक्रान्विते । भुक्तिस्थानपदेहपौ शनियुतौ लोहादिपात्रं वदेद् भौमे पापनिरीक्षिते धनगते जातः कदग्नादिभुक् ॥ ८९॥ वह्नाशनो भुक्तिपतौ सपापे दावाग्निदण्डायुधकालभागे । नीचांशके पापनिरीक्षिते च शुभैर्न दोषः सहितेक्षिते वा ॥ ९०॥ भुक्तिस्थाने शुभयुते तदीशे शुभसंयुक्ते । शुभग्रहेण सन्दृष्टे सुखभुक् स नरो भवेत् । पराग्नभुक् तदीशेऽपि नीचशत्रुसमन्विते । नीचखेचरसन्दृष्टे तद्दूषणपरायणः ॥ ९२॥ कालोचिताशनो भुक्तिनाथे लग्नेशवीक्षिते । पापग्रहेण सन्दृष्टे नीचांशादियुते न तु ॥ ९३॥ स्वल्पाशी रुचिकामः स्याद् भुक्तिनाथे शुभे गृहे । स्वोच्चे शुभेन सन्दृष्टे मृद्वंशादिसमविते ॥ ९४॥ भुक्तिस्थानाधिपे मन्दे तदीशे वाऽर्किसंयुते । नीचेऽर्कसूनुना दृष्टे श्राद्धभुक् सततं नरः ॥ ९५॥ इति जातकपारिजाते एकादशे तनु-धनभावफलाध्याये विभला हिन्दी टिका समाप्ता ॥ ११॥
अथ तृतीयचतुर्थभावफलाध्यायः ॥ १२॥ तत्र तृतियभावफलम् । ज्योष्ठानुजस्थितिपराक्रमसाहसानि कण्ठ्खरज़्रुतिवराभरणांज़ुकानि । धैर्य च वीर्यबलमूलफलाज़नानि वक्ष्ये तृतीयभवनात् क्रमज़ोऽखिलानि ॥ १॥ अथ भ्रातृविचार । भ्रातृस्थानं तृतीयं च नवैकदशसप्तमम् । तत्तदीशादशायां च भ्रतृलाभो भवेन्नृणाम् ॥ २॥ भ्रातृस्थानेशतद्राशितद्भावस्थद्युचारिणाम् । मध्ये बलसमेतस्य दशा सोदरकृद्धिदा ॥ ३॥ भौमो बलविहीनश्चेदीर्घायुर्भ्रातृगो भवेत् । विलग्नगो बली यस्य कारकः स प्रभुः त्मृतः ॥ ४॥ जन्मकाले गुणी प्राणी कारको यः समृदकृत् । क्षयकारी विपर्याते भावपो विपकोऽहिकः ॥ ५॥ सोदरेशेकुजौ नाशं गतौ चेत्मोदरक्षयः पापर्क्षगौ सपापौ वा भ्रातृनुत्पाद्य नाशदौ ॥ ६॥ नीचास्तगौ सोदरनायकाख्यौ(सोदरनायकारव्यौ)नीचंशगौ पापसमगतौ वा । क्रूरादिषष्टर्यंशगतौ तदानीं भ्रातृन्समुत्पाद्य विनाशहेतुः ॥ ७॥ अतिक्रूरसमायुक्ते भावे वा कारकेऽपि वा । तद्भावनायके वाऽपि बल्ये सोदरनाशनम् ॥ ८॥ धनेश्वरे नग्शगते बलाढ्ये पापान्विते सोदरकारकाख्ये । तन्मातृकारमहसंयुते च सापत्नमातुः सहजा वदन्ति ॥ ९॥ भ्रातृस्थाने यदि शुभयुते सोदराणं चिरायुः पापाक्रन्ते सहजभवने पापदृष्टे विनाशम् । ज्येष्टं हन्ति द्युमणिरनुजस्थानगः पापदृष्टः सौरस्तस्यानुजमवनिजो हन्ति सर्वन् कनिष्टान् ॥ १०॥ त्रिकोणकेन्द्रे यदि पापखेटे तृतीयभावादनुजस्य नाशम् । शुभोपयाते सहजाभिवृधिः शुभाशुभं मिश्रफलं वदन्ति ॥ ११॥ दुःस्थे चन्द्रे सोदरस्वायुक्ते जातस्यान्यस्तन्यपानं वदन्ति । मातृभ्रातृस्थानपौ बन्धुयातौ नास्ति भ्रातृस्थानवृद्धिर्नराणां ॥ १२॥ भौमान्वितौ सोदरदौ भवेतामन्यैः समेतौ यदि नानुजः स्यात् । सौरस्तृतीयेऽनुजनाशकर्ता विधुन्तुदः सोदरवृद्धिकृत्स्यात् ॥ १३॥ अदृश्यराशौ यदि वा सपापे वधूगृहस्थे सहजाधिनाथे । जातानुजस्योपरि नानुजः स्यात् पुंवर्गगे दृश्यगते तथैव ॥ १४॥ भ्रातृस्थानपतौ तु पुंभवनगे तस्यानुजो जायते युग्मर्क्षे यदि भार्गवेण शशिना युक्तेऽथवा वीक्षिते । सौम्यर्क्षे शुभखेचरेक्षितयुते केन्द्रत्रिकोणस्थिते पश्चाज्जातसहोदरिश्वरसुखी दीर्घायुरारोग्यभाक् ॥ १५॥ सहोदरस्थानपतौ तनुस्थे सलग्नपे सोदरनायके वा । गर्भोऽभयोऽनन्तरमस्य मातुस्तृतीयराशौ सपतौ तथैव ॥ १६॥ अथ सोदरसङ्ख्याशानम् । लाभावसानभवनोपगतग्रहेन्द्रसङ्ख्यास्तदग्रजजनाः सहजा भवन्ति । लग्नात्तृतीयधनयातवियच्चरेन्द्रैः संख्याजनाः स्युरनुजाः कथयन्ति तज्ज्ञाः ॥ १७॥ भ्राटृस्थानपकारकेक्षितयुता वीर्याधिका यद्यदा तद्युक्तप्रहसंख्ययाऽनुजजनिं जातः समेति ध्रवम् ॥ चत्वारो यदि नीचमुढरिपुगा निघ्नन्ति जातानुजां स्ते कुर्वन्ति चिरायुरिष्टबलिनः सर्वानुजानां ग्रहाः ॥ १८॥ भ्रात्रृस्थानपमुख्यखेचरगणे द्वौ वीर्यवन्तौ यदा नाशानाशफलप्रदौ समतया वीर्याधिकाश्चेत्त्रयः । खेटः स्त्रल्पसहोदरक्षयकरा दुःस्थानगाः स्त्रीग्रहाः यद्यल्पानुजवृद्धिदास्तदनुजस्वाम्यंशसंख्यानुजाः ॥ १९॥ भूमिजे सहजस्थाने यवतां विद्यते बलम् । शत्रुनीचग्रहं स्यक्त्वा तावन्तः सहजाः स्मृताः ॥ २०॥ भ्रात्रीदौ खीग्रहर्क्षस्थौ भ्रातृदौ पुंग्रहर्क्षगौ । सोदरेशकुजौ स्यातां भ्रातृभ्रात्रिसुखप्रदौ ॥ २१॥ स्वीहोरया वा युवतिग्रहेण युक्ते यदि भ्रातृहे विलग्नात् । सहोदरीलाभमुपैति जातः सहोदरं तत्परतोऽन्यथा चेत् ॥ २२॥ कारकः सहजाधिशस्तदृर्शे(तद्दर्शे)तत्र संस्थितः । इष्टानिष्टकरास्तेषां स्वदशान्तर्दशासु च ॥ २३॥ कारकादिचतुःखेटफुटयोगांशकानुजाः । वर्ज्या नीचारिमूढांशाः स्वोच्चांशा द्वीगुणिकृताः ॥ २४॥ तृतीयात्सप्तमर्क्षेण भ्रातृभार्याफलं वदेत् । लग्नेशकुजसोत्थेशा भ्रात्रनिष्टशुभप्रदाः ॥ २५॥ अन्योन्यामिष्टविपुलं तु सहोदराणां लग्नाधिपेन साहिते यदि सोदरेशे । अन्योन्यामिष्टस्वचरां यदि तौ बलाढ्यौ लग्नेऽथवा सहजभे न विभागमाहुः ॥ २६॥ अथभ्रात्ररिष्टम् । लग्नेशानुजनायकौ विबलिनावन्योन्यशत्रुग्रहौ दुश्चिक्यस्थितकारकौ च यदि वा दुःस्थानगौ दुर्बलौ । तत्पाके सहजप्रमादकलहं तन्नाशभर्थक्षयं तत् खेटोपगकोपहेतुकलहस्नेहादि सर्वं वदेत् ॥ २७॥ गुरुदृष्टेऽनुजे शुक्रे भ्रातृरक्षणतत्परः । रविदृष्टे बुधे सोत्थे सुहृन्नाशकरो भवेत् ॥ २८॥ भ्रातृस्थातन्नायककारकाणां नीचरिदुःस्थानसमन्वितानाम् । भुक्तौ दशायां भनसत्त्वनाशं पराजयं भ्रातृविनाशमाहः ॥ २९॥ लग्नेशस्फुटतो विशोध्य सहजस्थानाधिपस्य स्फुटम् तन्वक्षत्रगते शनौ तु मरणं तस्मोदराणां वदेत् । तस्माद्धि स्फुटतस्तु मानगृहपे भौमे च संशोधिते राशौ भानुसुते तथैव च चतुर्थोगस्फुतांशेऽथवा ॥ ३०॥ चतुःस्फुटाक्रान्तदृकाणराशिं गते गुरौ सोदरनाशमाहुः । तत्तारकानाथदशाऽनुजानामतीव सम्पत्सुखदायिनी स्यान् ॥ ३१॥ भूसूनुस्फुटतो विशोध्य फणिनं शेषत्रिकोणे गुरौ जातस्यानुजनाशनं क्षितिसुतं राहुस्फुटाच्छोधयेत् । तद्राशिस्थनवांशकेऽमरगुरौ तज्ज्येष्ठनाशं वदेद् जन्माधानपकर्मपस्फुटगृहे जीवेऽनुजो जायते ॥ ३२॥ पराक्रमविचारः विक्रमाधिपतौ स्वोच्चे नाशस्थे पापसंयुते । चरराशौ चरांशस्थे युद्धात्पूर्व दृढो भवेत् ॥ ३३॥ कारके बलहीने वा क्रूरषष्टयंशसंयुते । शुभदृग्योगसम्बन्धे विजयी विक्रमेश्वरे ॥ ३४॥ सौम्यार्धिपे भानुयुतेऽत्र वीरश्वन्द्रान्विते भानस्तधैर्यजातः । दुष्टो जहो भौमयुते प्रकोपी सौम्यन्विते सात्त्विकषुद्धियुक्तः ॥ ३५॥ जीवान्वते धीरगुणाभिरामः समस्तशास्त्रार्थविशारदः स्यात् । कामातुरः शुक्रसमन्विते तु तन्मूलकोपत् कलहप्रवीणः ॥ ३६॥ जडो भवेद्वासरनाथस्तूनुयुक्तेऽतिभीतो फाणिसंयुते स्यात् । बाहिर्गदो हृद्रदजाड्ययुक्तः केत्वन्विते मान्दियुते तथैव ॥ ३७॥ लग्ने गुरौ विक्रमनाथयुक्ते चतुष्पदानां प्रवदन्ति भीतिम् । गवां भयं जलराशिलग्ने जलप्रमादं समुपैति जातः ॥ ३८॥ कुजेन युक्ते स्वचरे विलष्ठे सत्त्वं बलं गानौखं समेति । कुजानुजस्यानुजराइनाथास्त्रयो बलीष्ठा रणरङ्गशूराः ॥ ३९॥ तेषां त्रयाणामपहारकाले पाकेऽथवा मूलफलार्दसौख्यम् । श्रोत्रद्वयं भूषणसत्कथादिसम्पत्करं भ्रातृसुतादिलामम् ॥ ४०॥ सात्त्विको भवति सोदराधिपे सौम्यवर्गसहिते बलान्विते । नीचमूढरिपुपापराशिगे पापखेचरयुते तु साहसी ॥ ४१॥ अथ कण्ठविचारः शौर्याधिपे राहुसमेतराशिनाथान्विते राहुयुते विलग्ने । सर्पाद्भयं विक्रमराशिनाथे बुधेन युक्ते गलरोगभाक् स्यात् ॥ ४२॥ पापे तृतीये गलरोगमत्र वदन्ति मान्द्यादियुते विशेषात् । भौमान्विते भानुसुते बलाढ्ये तृतीयराशौ यदि कण्तुरोगम् ॥ ४३॥ विक्रमेशगुरू लग्नं गतौ गोभीतिसूचकौ । राहुणा वा फणिक्रान्तराशिपेन युतौ यदि ॥ ४४॥ सुबुधो विक्रमपतिर्गलरोगकरो भवेत् । सोत्थेऽरिनीचगे पापे सोत्थाभावो विषादिभुक् ॥ ४५ बुधेन जीवेन युतेक्षिते वा तृतीयराशौ बलसंयुते च । तत्क्न्द्रगे मन्त्रिणि बोधने वा कण्ठस्वरं चारुतरं समेति ॥ ४६ ॥ अथ श्रुतिभूषाणाविचारः तृतीये सौम्यसंयुते सौम्यखेचरवीक्षिते । तदिशे शुभसंयुक्ते कर्णयोर्भूषणं वदेत् ॥ ४७॥ शुक्रे तृतीये यदि मौक्तिकं तु जीवे तुलस्याभरणं वदन्ति । सरक्तमानीलमयं दिनेशे चन्द्रे बहु त्वाभरणं बलाढ्ये ॥ ४८॥ सौम्ये श्यामं कुजक्षेत्रे विचित्राभरणं वदेत् । तत्पतौ स्वोच्चवर्गस्थे दिव्यभाभरणं ॥ ४९॥ अथ वस्त्रविचारः मानस्थे गुरगेऽथवाऽनुजपतौ सौम्यर्क्षगे तद्यते दिव्यं वस्त्रमपूर्वमेति सहजे सौम्ये सुवस्त्रं लभेत् । वीर्याथौ बहुवस्त्रभूषणक्रौ शुक्रानुजस्थानपौ स्यातां धर्मकथारसश्रवणदौ जीवज्ञायुक्तेक्षितौ ॥ ५०॥ अथ धैर्यविचारः । धैर्यान्वितो विक्रमेशे सौम्यग्रहनवांशके । शुभेक्षिते शुभयुते वैशेषिकसमन्विते ॥ ५१॥ धैर्याधिपे पातयुतेक्षिते वा दुःस्थानगे धैर्यविनाशमेति । केन्द्रत्रिकोणे शुभखेटयुक्ते शुभेक्षिते वा यदि धैर्यशाली ॥ ५२॥ अथ बलविचारः वीर्याधिपे भूमुसुतेन युक्ते पापर्क्षगे वीर्याविनाशहेतुः । केन्द्रत्रिकोणे ससिते बलाढ्ये वीर्याधिको भोगगुणप्रकाशः ॥ ५३॥ अथ अशनंविचारः शुक्रं निशाकरं स्यात्वा लग्नात्सोदरभे शुभे । शुभराश्यांशगे जातः समेति सुखभोजनम् ॥ ५४॥ जीवस्य राशिनवभाग़ाडॄख़नाषाम्स्थे वीर्याधिपे यदि सुराचिंतवीक्षिते वा । तत्केन्द्रकोणगृहगेऽवनिजे बलाढ्ये जातस्तु कन्दफलमूलरसप्रियः स्यात् ॥ ५५॥ सोदरारातिगः शुक्रः शोकरोगभयप्रदः । तत्रैव शुभकारी स्यात्पुरतो यदि भारकरात् ॥ ५६॥ गुरुशुक्रयुते भुक्तौ नाथे सौम्ययुतेक्षिते । बलवच्छुभदृष्टे वा त्वन्नदाता भवेन्नरः ॥ ५७॥ सौम्ये स्वोच्चं गते भुक्तौ सौम्यग्रहनिरीक्षिते । नाथे वैशेषिकांश वा सुखभुक्तिप्रदो भवेत् ॥ ५८॥ इति तृतीयभावफलानि । अथ चतुर्थभावफलम् । वदन्ति विद्याजननीसुखानि सुगन्धगोबन्धुमनोगुणानि । महीपयानक्षितिमन्दिराणि चतुर्थभावप्रभवानि तज्ज्ञाः ॥ ५९॥ अथ विद्याधिचारः । विद्याराशौ निजपतियुते सौम्ययुक्तेक्षिते वा जातो विद्याविनयचतुरश्चन्द्रसूनौ बलिष्ठे । दुःस्थे पापद्युचरसहिते पापदृष्टे तदीशे विद्याहीनो भवति मनुजः पापराशिस्थिते वा ॥ ६०॥ विद्यास्थानपजीवचन्द्रत्नयाः षट्त्रिव्ययायुःस्तिता विद्याबुद्धिविवेकहीनफलदा नीचारिगा वा यदि । स्वोच्चस्वर्क्षगतास्त्रिकोणगृहगाः केन्द्रस्थिता वा यदि शीविद्याविनयादियुक्तिनिपुणो राजाधिराजप्रियः ॥ ६१॥ अथ मातृविचारः । शुक्रे बलिष्ठे यदि वा शशाङ्के सौम्येक्षिते शोभनभागयुक्ते । चतुष्टये मातृगृहे बलाढ्ये मातुश्विरायुष्टमुदाहरन्ति ॥ ६२॥ मातृस्थानाधिपे षष्ठे व्यये वा वलवर्जिते । लग्ने पापे पापदृष्टे मातृनाशं वदेद् बुधः ॥ ६३॥ क्षीणे चन्द्रेऽष्टभे षष्ठे व्यये वा पापसंयुते । पाताले पापसंयुक्ते मातृहानिर्न संशयः ॥ ६४॥ मातृस्थानगते मन्दे पापग्रहनिरीक्षिते । रन्ध्रनाथेऽरिनीचस्थे मातृनाशं विनिर्दिशेत् ॥ ६५॥ भ्रातृपुत्रगते पापे पातालेशेऽरिनीचगे । चन्द्रे पापसमायुक्ते मातृरोगं विनिर्दिशेत् ॥ ६६॥ षष्ठेश्वरेण सहितः सुखराशिनाथो धर्मस्थितो जनकमत्र विटं करोति । भाग्यधिपेन सहितो यदि मातृनाथः सौख्यस्थितो जन्कमत्र विटं करोति ॥ ६७॥ षण्मातृपौ पितृस्थने पितुश्व व्यभिचारदौ । मातृतातारिदेहेशैरेकस्थैः परजातकः ॥ ६८॥ पापेक्षिते पापशुते शशाङ्के दिवाकरे वा यदि केन्द्रराशौ । क्रूरे सुखे वा यदि पापदृष्टे जातो नरः स्याद्यदि मातृगमी ॥ ६९॥ चन्द्रे भृगौ वा केन्द्रस्थे पापदृईष्टेऽथवा द्वयोः । क्रूरे सुखे मातृगामी यदि वा गुरुदारभाक् ॥ ७०॥ सुखस्थे सारषष्थेशे चन्द्रे माताऽन्यमैथुनी । व्यभिचरप्रदो मातुः सरादुदिननायकः ॥ ७१॥ शीतांशौ राहुकेतुभ्यां युक्ते नीचेन सङ्गमः । मन्दयुक्ते च शूद्रेण वैश्येन बुधयोगतः ॥ ७२॥ रवियुक्ते क्षेत्रियेन्ण मन्त्रिभ्यां द्विजसङ्गमः । एवं चन्द्रः कुजारीशयुक्तस्तत्फलदो भवेत् ॥ ७३॥ चन्द्रोऽनिष्टस्थानगः सानुजेशो जातस्यास्तन्यपानं करोति । दुःस्थानस्थौ मातृपितृईक्षनाथौ पित्रोर्मृत्युर्लग्ननाथे बलाढ्ये ॥ ७४॥ पितृकर्माधिपे दुःस्थे लग्नेशे बलसंयुते । पित्रोरनिष्टकारी स्यात् सीमन्तरहितोऽथवा ॥ ७५॥ मातृस्थानेशलग्नेशौ तत्र कोणगतौ यदि । तदीशो लग्नगो माता पित्रा सह मृता भवेत् ॥ ७६॥ मातृलग्नेशपितृपाः केन्द्रकोणस्थिता यदि । तदृशान्तर्दशकाले जन्न्यास्त्वनुमृत्युदाः ॥ ७७॥ रवीन्दू पितृमातृस्थौ यदि तावनुमृत्युदौ । तदीशोक्षितयुक्ता वा रविसम्बन्धिनस्तथा ॥ ७८॥ ये मातृभावमतिकारकतत्समेता-स्तन्मातृराशिगतवीक्षितखेचरेन्द्राः । तेषामनिष्टकरखेटदशापहारे-जातस्य मातृमरणं प्रवदन्ति सन्तः ॥ ७९॥ मार्तण्डस्फुटतो विशोध्य शशिणं तच्छेषराश्यंशके जीवे भानुसुते च मातृमरणं तत्कोनगे वा नृणाम् । संशोध्यं यमकरुटकं हिमकराद्रन्ध्राधिपस्य स्फुटं तद्राशौ रविनन्दने मृतिमुपैत्यम्बा तदंशे रवौ ॥ ८०॥ अथ सुखविचारः । गोपुराद्यंशके जीवे सुखस्थानगतेऽपि वा । धनायवृद्धिभावेषु खेटेषु च सुखी भवेत् ॥ ८१॥ बुधदृष्टियुते सौख्ये सौम्यमध्यगतेऽथवा । जीवराश्यंशके वाऽपि पुण्यकर्मरतः सदा ॥ ८२॥ सुखस्थितः शोभनराशिगो बली विलग्नसम्बन्धगुणाधिको यदि । तज्जातिवर्गेण सुखं तदीयधातुश्रियमेति मानवः ॥ ८३॥ चतुर्थगो नीचसपलयातस्त्वनिष्टभावाधिपतिर्विलग्नात् । लग्नेशशत्रुर्यदि तत्प्रकोपान् शरीरसौख्यादिविनाशमाहुः ॥ ८४॥ चतुर्थभावस्थितदर्शिकारका बलान्विता यद्यतिसौख्यद्रेतुकाः । अनिष्टदा नीचसपत्नमुढगाः सुखं शुभेनाशुभमन्यखेचरैः ॥ ८५॥ चतुर्थगे भाग्शपतौ सयुक्रे बलाधिके स्याच्चिरकालभोगी । शुभान्विते रन्ध्ररिपुव्ययस्थे जातोऽल्पकालं समुपैति सौख्यम् ॥ ८६॥ अथ सुखादिविचारनिर्णयः । सुखाचिन्ता गृहेज्याभ्याण् मातृचिन्ता सुखेन्दुतः । सुगन्धं गृहशुक्राभ्यां वस्त्रवहानभूषणम् ॥ ८७॥ अथ सुगन्धविचारः । सुखेश्वरे शोभनराशियुक्ते शुक्रेण दृष्टे सति संयुते वा । अरातिनीचग्रहदृष्तिहीने सुगन्धमाल्यादिसुखं समेति ॥ ८८॥ अथ वस्त्रविचारः । वीर्यान्विते शीतकरे सुवस्त्रं साहिध्वजे जीर्णतरं समेति । कौशेयकं जीवयुते च रत्नचित्रं सशुक्रे सशनौ तु कृष्णं ॥ ८९॥ शुक्रेन्दुवर्गसहिते सुखराशिनाथे शुक्रेण शीतरुचिना सहितेक्षिते या । नीचारिपापगगनाटनडृष्टिमुक्ते पङ्चादिवित्तमखिलं लभते मनुष्यः ॥ ९०॥ अथ बन्धुविचारः । बन्धुस्थानेश्वरे सौम्ये सौम्यग्रहनिरीक्षिते । कारके बलसम्पूर्णे बन्धुपूज्यो भवेन्नरः ॥ ९१॥ बन्धूपकर्ता तन्नाथे केन्द्रकोणायसंयुते । वैशेषिकांशसंयुक्ते पापदृईग्योगवर्जिते ॥ ९२॥ बन्धुद्वेषी भवेन्नित्यं पापाक्रान्ते रसातले । नीचास्तखेटसंयुक्ते शुभदृग्योगवर्जिते ॥ ९३॥ अथ यनोविचारः । सपापे रन्ध्रपे सौख्ये कपटी पापसंयुते । स्वोच्चमित्रस्वर्गस्थे निष्कानव्यं शुभेक्षिते ॥ ९४॥ विशुद्धह्वदयः शान्तो हृदयंशे बलान्विते । गोपुराद्यंशके वाऽपि मृद्वंशादिसमन्विते ॥ ९५॥ अथ वाहनविचारः । वाहनेशे बलयुते यानराशौ बलान्विते । शुभग्रहेण संदृष्ते वाहनादि फलं वदेत् ॥ ९६॥ वाहनेशे वाहनस्थे सेन्दुजे शुभवीक्षिते । शुभखेचरराश्यंशे वाहनादि फलं वदेत् ॥ ९७॥ चन्द्रो विलग्नसम्बन्धी वाहनेशसमन्वितः ॥ तुरङ्गवाहनं तस्य वदन्ति मुनिपुङ्गवाः ॥ ९८॥ द्वितीये वा चतुर्थे वा चन्द्रे शोभनराशिगे । शुभखेचरसंयुक्ते समुपैत्यश्ववाहनम् ॥ ९९॥ सेन्दौ चतुर्थाधिपतौ विलग्नेलग्नेश्वरेणापि युतेऽश्वलाभम् । शुक्रेण युक्ते यदि वाहनेशे देहान्यते वा नरवाहनं स्यात् ॥ १००॥ आन्दोलिकाभरणदौ सितपूर्णचन्द्रौ केन्द्रत्रिकोणगृहगौ बलिनौ भवेतां । रक्ताम्बराभरणदः सुरपूजितर्क्षे चन्द्रे सुरेन्द्रसचिवेक्षितसंयुते वा ॥ १०१॥ आन्दोलिकातुरगलाभभुपैति जातः शुक्रेन्दुयानपतयस्तनुनाथयुक्ताः । एकत्र देवगुरुयानपचन्द्रशुक्राः केन्द्रत्रिकोणगृहगाश्वतुरङ्गयानं ॥ १०२॥ वाहनेशे गुरुयुते चतुरङ्गाख्यवाहनम् । यानेशे सशुभे माने चामरच्छत्रसंयुतः ॥ १०३॥ सुखेश्वरे केन्द्रगते तदीशे लग्नस्थिते वाहनयोगवन्तः । कर्मेश्वरे लाभगते तदीशे कर्मस्थिते भूषणयानवन्तः ॥ १०४॥ अथ राज्यविचारः । यानेशे लाभराशिस्थे सुखे वा लाभगे कुजे । अथवा भौमराशिस्थे राज्यप्राप्तिर्न संशयः ॥ १०५॥ लग्नाद्वाहनराशिगस्तदधिपस्तद्वीक्षकश्च त्रयः स्वोच्चस्वर्क्षसुहृद्गृहेषु बलिनः केन्द्रत्रिकोणायगाः । दीर्घायुः शायनासनाम्वरबबन्धुक्षेत्राणी सन्मन्दिरं बन्धुस्नेहमनोज्ञवाहनयशह्सौख्यानि कुर्वन्ति ते ॥ १०६॥ स्वोच्चराशिगतश्चान्द्रिः केन्द्रकोणसमन्वितः । विद्यावाहनसम्पतिं करोति विपुलं धनम् ॥ १०७॥ लग्नेशात्सुखनाथतद्भवनगौ भाग्येशभाग्यस्थितौ चत्वार्ः शुभवर्गगाः सुबलिनस्ते लग्नसम्बन्धिनः । अन्योन्याश्रितवीक्षिता यदि महीपालिश्वरायुः सुखी तेजस्वी चतुरङ्गयानविपुलश्रीराजचिहाङ्कितः ॥ १०८॥ ग्रहत्रयं स्थानबलाधिकं चेद्विचित्रत्नाभरणादि यानम् । खेटद्वये वीर्ययुते विलग्ने रदीयपाके समुपैति सौख्यम् ॥ १०९॥ उक्तस्थानत्र्येष्वेको बली वाहनराशिपः । लग्नलग्नेशसम्बन्धी तद्दशा वाहनप्रदा ॥ ११०॥ चतुर्थधर्मायधनाधिनाथा विलग्नसम्बन्धिबलाधिकाश्वेत् । तदीयपाके समुपैति राश्ज्यं क्रमेण भाग्यं धनलाभमर्थम् ॥ १११॥ ते चत्वारोऽधिकबलयुता देहसम्बन्धिनश्चे- देतत्सर्वं भवति विपुलं दुर्बला दुःखदाः स्युः । मिश्रं मिश्रैस्तनुपरिभवः कारको भावनाथो भावाक्रान्तो विगतबलिनश्वेदतिक्लेशदास्ते ॥। ११२॥ वाहनेशेऽरिनीचस्थे दुःस्थे धर्माधिपेक्षिते । सुदुर्वाहनसम्प्राप्तिश्वलवाहनताऽपि वा ॥ ११३॥ धर्मकर्मविलग्नस्थास्तुङ्गोपगशुभग्रहाः । लग्नाधिपेन संदृष्ता यानान्ते दुःखमाप्नुयात् ॥ ११४॥ जीवे वा सुखपे शुभग्रहयुते लग्नात्तपःस्थानगे सौम्यर्क्षे नरवहानं चिरतरं राजप्रतापान्वितम् । दुःस्ते पापयुतेऽस्तनीचरिपुगे यानादिभाग्यं नहि स्वर्क्षे सर्वबलाधिके चिरसुखं चान्दोलिकारोहणम् ॥ ११५॥ बन्धुकर्मगृहाधीशौ लाभस्थानगतेक्षकौ । बलवन्तौ यदि स्यातां सर्वभाग्यफलग्नदौ ॥ ११६॥ लाभस्थौ सुखभाग्येशौ पश्यन्तौ वा सुखस्थलम् । वाहिनीसर्वभाग्याढ्यो राजप्रीतिकरो भवेत् ॥ ११७॥ धर्मवाहनराशीशौ लग्नसम्बान्धुनौ यदि । जीवदृष्तियुतौ तस्य राजवश्यादिभूषणं ॥ ११८॥ शुभवाहनराशीशौ शुभखेचरसंयुतौ । बहुसेनाधिपः श्रीमान् बलिनौ यदि जायते ॥ ११९॥ भाग्यस्थिते वाहनराशिनाथे सशुक्रजीवे शुभखेटराशौ । भाग्याधिपे कोणचतुष्टये बहुत्वदेशाभरणार्थयानम् ॥ १२०॥ कामारियानसहजतपोलग्नव्ययेश्वराः । सुखाधिपेन संयुक्तारत्वसंख्याकरदेशभाक् ॥ १२१॥ सुखाधिपो देवगुरुः सितो वा बली विलग्नान्नवमोपयातः । त्रिकोणकेन्द्रेपगतः शुभेशः समेति जातो बहुवाहनानि ॥ १२२॥ सशुक्रजीवो गेहेशो भाग्यस्थो भाग्यपे सुखे । केन्द्रत्रिकोणयोर्वाऽपि बहुवाहनदेशभाक् ॥ १२३॥ अथ राजयोगाः । लग्नकेन्द्रस्थिते सौम्ये धर्मे तुङ्गगृहाश्रिते । धनेशे केन्द्रभावस्थे योगः सिंहासनप्रदः ॥ १२४॥ भाग्ये शुभेक्षिते केन्द्रे शुभैः सह धनाधिपे । उच्चग्रहे द्वितीयस्थे जन्म सिम्हासनप्रदम् ॥ १२५॥ लग्नवाहनभाग्येशाः कर्मस्थाः कर्मपस्तनौ । लग्नं पश्यति वा खेटः सिंहासनफलप्रदः ॥ १२६॥ कर्मलग्नसुखाधीशाः कर्मस्थानगता यदि । कर्मपो लग्नसम्बन्धी सिंहासनपतिर्भवेत् ॥ १२७॥ गुरुशुक्रशुभाधीशाः केन्द्रकोणयगा यदि । अनेकयानसम्पन्नो मण्डलाधिपतिर्भवेत् ॥ १२८॥ थानेशकर्मोपगतौ बलिष्टौ धर्मेशदृष्टौ यदि तद्युतौ वा । परस्परक्षेत्रसमागतौ वा सिंहासनप्राप्तिकरौ भवेताम् ॥ १२९॥ तद्दशान्तर्द्दशाकाले तद्राशिपदशागमे । तदीशभुक्तिसम्प्रासौ सिंहासनपतिर्भवेत् ॥ १३०॥ अथ भाग्यविचारः । शुभोदयेशौ सुखरावातौ सुखाधिपो लग्नगतः शुभर्क्षे । अतीव सौख्यं समुपैति नित्यं सपत्नयातू यदि शत्रुभाग्यम् ॥ १३१॥ सपत्नभावाधिपतौ तपःस्थे शुभैरदृष्टे बलसंयुते वा । स्वकीयभाग्यादिकमल्पकालं ददाति शत्रौ उखनाथदाये ॥ १३२॥ सुखाधिपे शोभनखेटयुक्ते तदीयपाकान्तमरातिगं तत् । पापान्विते तस्य दशावसाने पुनः स्वभाग्यं समुपैति सर्वम् ॥ १३३॥ अथ क्षेत्रविचारः । चेत्रस्थाने शुभक्षेत्रे तदीशे शुभसंयुते । तत्कारके तथा प्राप्ते बहुक्षेत्रधनान्वितः ॥ १३४॥ क्षेत्रेश्वरे नीचसम्पन्नभागे कालाग्निशूलान्तकषष्टिभागे । पापान्विते पापमीक्षिते वा क्षेत्रादिनाशं कथयन्ति तज्ज्ञाः ॥ १३५॥ लग्नाधिपस्य गृहपो शत्रुखेटस्तत्पाकभुक्तिसमये गृहभूमिनाशम् । यनेशभुक्तिसमये निजबन्धुहानिः शान्यारमान्दियुतभुक्तिरनर्थहेतुः ॥ १३६॥ वित्तेशः ससुखाधिपो नवमगः सौम्यान्वितः सौम्यभे निक्षेपं समुपैति लाभवनपौ पापालराशिस्थितौ । तन्नाथः शुभराशिगः शुभयुतो निक्षेपसिद्धिर्भवे- लत्वाभेशः सुखराशिगः शुभयुतो निक्षेपवित्तप्रदः ॥ १३७॥ अथ गृहविचारः । अर्थव्ययगृहाधीशा नाशगाः पापसंयुताः । यावाद्भिरशुभैर्युक्तास्तावद्गेहालसत्वदाः ॥ १३८॥ पापेऽरौ वा पाप्दृष्टे सुखे गेहसुखार्तिभाक् । नीचेऽरातौ वा पापदृष्टे सुखे स्याद्गृहो नरः ॥ १३९॥ नीचेऽस्तगे वा गेहस्थे दुःखाम्भोधौ पतिष्यति । सुखे पापे पापभाक् स्यात् सुखे मन्दे सुखक्षयः ॥ १४०॥ गृहेशे व्ययगे लग्नादेन्यगेहेऽन्यदेसगः । रन्ध्रे गृहाद्यभावो वा षष्ठे ज्ञात्यदिसंग्रहः ॥ १४१ ॥ अयत्नतो मन्दिरलाभदः स्यत् चतुर्थपस्तत्र बलाधिको वा । दुःस्थानगो दुष्टबलान्वितश्चेदालस्यगेहं ग्रहपीडितं वा ॥ १४२॥ घट्त्रिव्ययाष्टमोपेता व्ययवित्तगृहाधिपाः । यावत्पापसमोपेतास्तावद्गृहविनाशदाः ॥ १४३॥ लग्नत्रिकोनकेन्द्रस्था यावद्बलसमन्विताः । तावत्संख्य्कगेहानां सामीचीन्यं वदेद् बुधः ॥ १४४॥ चतुर्थभावाधिपतौ विलग्नाद्वययस्थिते जिर्णगृहं समेति । त्रिकोणकेन्द्रेपगते बलाढ्ये विचित्रगेहं रुचिरं तदाहुः ॥ १४५॥ तृतीये सौम्यसम्युक्ते गेहेशे बलसंयुते । गोपुराद्यांशगे वाऽपि समेति दृढमन्दिरम् ॥ १४६॥ आज्ञाक्रियाक्षेत्रविनाशमाहुराज्ञेश्वरे गेहगते सपापे । क्रूरांशके मृत्युकरादिभाग् रन्ध्रेश्वरेणापि युते तथैव ॥ १४७॥ तृतीये सय्म्यसंयुक्ते ग्षेशे स्वबलान्विते । लग्नेशे बलसम्पूर्णे हम्ये प्राकाररसंयुतम् ॥ १४८॥ पारावतांशके गेहनाथे गुविन्दुवीक्षिते । गोपुराद्यंशके वाऽपि दैविकं गृहमादिशेत् ॥ १४९॥ इति श्रीनवग्रहकृपया वैद्यनाथविरचिते जातकपारिजात द्वादशोऽध्यायः ॥ १२॥
अथ पङ्चमषष्ठभावफलाध्यायः ॥ १३॥ अथ पङ्चमभावफलम् पुत्रादेवमहीपपुत्रपितृधीपुण्यानि सज्चिन्तये- द्यात्रामस्तौतखर्कमभवनैर्दूराटनं रिष्फतः । लग्नाद्वन्धुदिनेशतः पितृसुखं जीवात्मजस्थानतः पुत्रप्राप्तिरङ्गवित्तपसितैः स्त्रीसम्पदश्चिन्तयेत् ॥ १॥ अथ देवताविचारः । लग्नादात्मनि पुंग्रहेक्षितयुते पुंदेवताराधनं युग्मे शुक्रेनिशाकरेक्षितयुते स्त्रीदेवतामिच्छति । भानौ भास्करमुख्यमिन्दुसितयोगौरी कुमारं कुजे विष्णुं चन्द्रसुते गुरौ शशिघरं रान्यादियोगे परान् ॥ २॥ लग्नाधिपस्यात्मपतौ सपत्ने तद्देवभक्तिः सुतनाशहेतुः । समानता साम्यतरे सुहृत्त्वे तद्देवताऽपारकृपामुपैति ॥ ३॥ अथ राज्यविचारः । राजस्थाने गुरुबुधसितैरीक्षिते संयुते वा तद्राशीशे बलवति नृपप्रीतिसम्पतिमेति । पापाक्रान्ते विगतबलिनि स्वामिनि क्रूरभागे जातो विद्याविनयगुणधीराजसन्मानहीनः ॥ ४॥ अथ जन्मविचारः लग्न यानपतौ सुखे तनुपतौ दृष्टेऽथवा खेचरैः संयुक्ते तु चतुष्पदस्य जननं राहुध्वजाभ्यामजः । गोजन्मार्यसितेन्दुभिश्च महिषी मन्देन दृष्टे युते जातः पादपुरःसरं तनुपतिमनि तनौ भोगिराट् ॥ ५॥ वित्तास्तगौ पङ्चमयाननाथौ पापेक्षितौ पापसमन्वितौ वा । पुंसस्त्रिभागे पुरुषग्रहेन्द्रे जाताः कपिक्रोडबिडालकाद्याः ॥ ६॥ तस्मिन्दबुधेक्षिते तु जननं पिण्डाकृतिर्वाक्पतिः । साहिर्दुर्बलवीक्षितो यदि महीदेवान्वयो नीचकृत् । एकस्था गुरुराहुभानुतनयाः शुक्रेन्दुपुत्रेक्षिताः शूद्रोऽपि द्विजतौल्यमेति निखिलां विद्यामुपैति द्विजः ॥ ७॥ अथ पुत्रविचारः । लग्नात्पुत्रकलत्रभे शुभपतिप्राप्तेऽथवाऽलोकिते चन्द्राद्वा यदि सम्पदस्ति हि तयोर्ज्ञेयोऽन्यथा।सम्भवः । पाथोनोदयगे रवौ रविसुते मीनस्थिते दारहा पुत्रस्थानगतश्व पुत्रमरणं पुत्रोऽवनेर्यच्छति ॥ ८॥ पुत्रस्यानपतौ तु वा नवमपे लग्नात्कलत्रेऽथवा युग्मक्षिरे शशिशुक्रवीक्षितयुते पुत्रीजनो जायते । पुंवर्गे पुरुषग्रहेक्षितयुते जातस्तु पुत्राधिको जीवात्पङ्चमराशितश्व तनयप्राप्तिं वदेद् दैरिकः ॥ ९॥ शुक्रेन्दुवर्गे सुतभे विलग्नाच्चुक्रेण चन्द्रेण युतेऽथ दृष्टे । पापैरयुक्ते बहुपुत्रशाली शान्यारदृष्टे सति पुत्रहीनः ॥ १०॥ पौत्रप्राप्तिरङ्गभे सुतगृहात्सौम्यस्य राश्यंशके तन्नाथे शुभखेटवीक्षितयुते केन्द्रत्रिकोणेऽथवा । स्वक्षेत्रोपगते तु पुत्रगृहपे जातोऽल्पपुत्रो भवेत् पुत्रेशांशपतिः स्वभाम्शकगतो यद्येकपुत्रं वदेत् ॥ ११॥ केन्द्रत्रिकोणगृहगः सुतपः शुभर्क्षे सौम्यान्वितो यदि सुतं समुपैति बाल्ये । भोगीशयुक्तसुतराशिपभुक्तिजातः स्वल्पायुरति फणिभुक्तिभवश्विरायुः ॥ १४॥ पुत्रस्थानपवित्तपौ ग्तबलौ पापेक्षिते पुत्रभे जातोऽनेककलत्रवानपि सुताभावं समेति ध्रुवम् । तज्जाया यदि पुत्रयोगजनिता सौम्येन वा पङ्चमात् षष्ठेशेन निरीक्षिते सुतवती जारेण सञ्ज्ञायते ॥ १५॥ पुत्रस्थाने तदीशे वा गुरौ वा शुभवीक्षिते । शुभग्रहेण संयुक्ते पुत्रप्राप्तिर्न संशयः ॥ १६॥ लग्नेशे पुत्रभावस्थे पुत्रेशे बलसंयुते । परिपूर्णबले जीवे पुत्रप्राप्तिर्न संशयः ॥ १७॥ पुत्रस्थानगते जीवे परिपूर्णबलान्विते । लग्नाधिपेन संदृष्टे पुत्रप्राप्तिर्न संशयः ॥ १८॥ वैशेषिकांशके जीवे पुत्रेशे च तथास्थिते । शुभनाथेन संदृष्टे पुत्रे तत्प्राप्तिमादिशेत् ॥ १९॥ दशमे शीतगुर्द्युने भृगुजः पापिनः सुखे । तस्य सन्ततिविच्छेदो भवेष्यति न संशयः ॥ २०॥ षष्ठाष्टमस्थो लग्नेशः पापयुक्तः सुताधिपः । दृष्टो वा शत्रुनीचस्थैः पुत्रहानि वदेद् बुधः ॥ २१॥ लग्नसप्तमधर्मान्त्यराशिगाः पापखेचराः । सपत्नराशिवर्गस्था वंशविच्छेदकारिणः ॥ २२॥ बन्ध्या वृद्धा कृशा बाला रोगिणी पुष्पवर्जिता । कर्कशा स्थूलदेहा च नायोर्ऽष्टौ परिवर्जिताः ॥ २३॥ गुरुलग्नेशदारेशपुत्रस्थानाधिपेषु च । सर्वेषु बलहीनेषु वक्तव्या त्वनपत्यता ॥ २४॥ पुत्रस्थानं गते पापे तदीशे नीचराशिगे । शुभदृष्तिविहीने तु वक्तव्या त्वनपत्यता ॥ २५॥ गुरुलग्नहिमांशूनां पङ्चमस्थैरशोभनैः । शुभदृम्योगरहितैर्वक्तव्या त्वानपत्यता ॥ २६॥ पुत्रस्थानगते पापे तदीशे पापमध्यगे । सौम्यदृग्योगरहिते वक्तव्या त्वनपत्क्ता ॥ २७॥ पापमध्यगते जीवे पुत्रेशे बलवर्जिते । सौम्यदृम्योगरहिते वक्तव्यम् त्वनपत्कता ॥ २८॥ पुत्रस्थाने बुधक्षेत्रे मन्दक्षेत्रेऽथवा यदि । मान्दिमन्दयुते दृष्टे तदा दत्तादयः सुताः ॥ २९॥ मीनस्थोऽत्यल्पसन्तानश्वापस्थः कृच्छ्रसन्ततिः । असन्ततिः कुलीरस्थो जीवः कुम्भे न सन्तति॥ ३०॥ पुत्रस्थाने कुलिरे वा मीने कुम्भे शरसने । स्थितो यदि सुराचार्थस्तत्फलं कुरुते नृणाम् ॥ ३१॥ पापग्रहेन संदृष्टे देवशापत्सुतक्षयः । षष्टाधिपयुते दृष्टे विप्रशापत्मतक्षयः ॥ ३२॥ सुतेशे कुजसंयुक्ते रिपुनाधेन वीक्षिते । शुभदृष्टिविहीने च रिपुदोषत्सुतक्षयः ॥ ३३॥ नवमे पापसंयुक्ते मन्दयुक्ते सुतधिपे । त्रिकोणे मान्दिसंयुक्ते पितृदोषात्सुतक्षयः ॥ ३४॥ मातृस्थानगते पापे सुतेशे मन्दसंयुते । व्ययनाशगते पापे मातृदोशात्सुतक्षयः ॥ ३५॥ राहु केतुयुते दृष्टे पङ्चमे बलवर्जिते । तदीशे वा तथा प्राप्ते सर्पदोषात्सुतक्षयः ॥ ३६॥ गुरुपुत्रेशदारेशभूमिजाः संयुता यदि । दुर्देवपीडया पुत्रीपुत्रनाशं वदेद् बुधः ॥ ३७॥ पुत्रस्थानगतः कश्चित्परिपूर्णबलान्वितः । अदृष्टः पुत्रनाथेन तदा दत्तादयः सुताः ॥ ३८॥ पापक्षेत्रेगते चन्द्रे पुत्रेशे धर्मराशिगे । दत्तपुत्रस्य सम्प्राप्तिर्लग्नेशस्तु त्रिकोनगः ॥ ३९॥ युग्मोदये पुत्रनाथश्चतुर्थस्थानगोऽपि वा । मन्दाशकसमारूढो दत्तपुत्रो भविष्यति ॥ ४०॥ युग्मांशे भानुजांशे वा पुतेशोऽर्केन्दुजान्वितः । दत्तपुत्रस्य सम्प्राप्तिस्तस्मिन्योगे भविष्यति ॥ ४१॥ मन्दांशे पुत्रराशीशः स्वराशौ गुरुभार्गवौ । पूर्वं दत्तसुतप्राप्तिः पुनर्नार्याः पुनः सुतः ॥ ४२॥ मन्दांशकस्थिताः खेटाः शुक्लपक्षबलाधिकाः । गुरुर्यदि सुखस्थाने दत्तपुत्रेण सन्ततिः ॥ ४३॥ विलग्नस्थे धरासूनौ निधनस्थे दिवाकरे । सुखे वा शुभसंदृष्टे पुत्र कालान्तरे भवेत् ॥ ४४॥ लग्ने दिनेशतनये रन्ध्रस्थानगते गुरौ । पङ्चमे दुर्बले रिष्फे भौमे कालान्तरे सुतः ॥ ४५॥ पुत्रान् पङ्चमभातृतीयभवनाद् भ्रातृन् कलत्रात् स्नियो दासीश्च क्षितिराशितः स्वभवनाद्दसांअश्च मित्राणि च । यातांश्चैव नवांशकाज्ञ्च्छुभदृशा हत्वा तथा रोपयेद् । व्योमव्योमकरैर्विभज्य तु भृताश्व पुत्रादयः ॥ ४६॥ पुत्रं सोदरभं कलत्रमुदयं यानं च राशि विना तल्लिप्ताः शुभखेटदृग्बलहताः षष्ट्या विभक्ताः क्रमात् । व्योमाकाशकराप्तपुत्रसहजस्त्रीदासदासीउहृत्- सङ्ख्याः पापनभोगदृग्बलभवाः पुत्रादिनाशप्रदाः ॥ ४७॥ पुत्रस्थानपलग्नपस्फुटयुते राश्यंशकोणे गुरौ पुत्रातिः सचिवेन्द्रनस्फुटयुते राश्यंशसंख्याः सुताः । धीधर्मावनिनायकस्फुटचयप्राप्रांशसंख्याऽथवः धीर्घमक्षितिगस्फुटैक्यभवने यातांशतुल्याः नुताः ॥ ४८॥ जीवाच्चन्द्रमसो विलग्नभवनात्पुत्रप्रदं पश्चमं तस्माद्धर्मगृहं च तत्पतिदशाभुक्तौ मुताप्तिं वदेत् । पुत्रस्थानपकामपस्फुटयुते यत्तारका तद्दशा तत्खेटान्वितविक्षकग्रहदशाभुक्तिश्च पुत्रप्रदा ॥ ४९॥ पुत्रस्थानपकारकेक्षकयुता दुःस्थानपा दुर्बला दुःस्थास्तत्परिपालभूक्तिसमये पुत्रस्य नाशं वदेत् । चत्वारो बलशालिनो यदि शुभास्तत्पाकभ्क्त्यन्तरे पुत्राप्तिं सुतसम्पदः प्रभुजनप्रीतिं च कुर्वन्ति ते ॥ ५०॥ पुत्रेशकारकयुतेक्षकखेचराणां तत्कालजस्फुटयुतांशकराशियातौ । वागीशभानुतनयौ यदि गोचरेण जातस्य पुत्रजनिमृत्युकरौ भवेताम् ॥ ५१॥ अथ पितृविचारः । पितृस्थानेश्वरे सौम्ये कारके शुभसंयुते । भावे वा शुभसंयुक्ते पितृसौख्यं विनिर्दिशेत् ॥ ५२॥ पारावतादौ तन्नाथे कारके च तथा स्थिते । स्वोच्चमित्रांशके वाऽपि पितृदीर्घयुरादिशेत् ॥ ५३॥ क्रूरनीचांशकस्थे वा भावनाथे च कारके । मन्दमान्द्यगुसंयुक्ते पितृदुःखं विनिर्दिशेत् ॥ ५४॥ सौम्ये तदीश्वरे वाऽपि नीचमूढारिराशिगे । क्रूरषष्ट्यंशके वाऽपि पितृदुःखं विनिर्दिशेत् ॥ ५५॥ पित्रिकर्मगृहे जातः पितृतुल्यगुणान्वितः । पितृजन्मतृतीयर्क्षे जातः पितृवशानुगः ॥ ५६॥ पितृषष्ठाष्टमे जातः पितृशत्रुर्भविश्यति । तद्भावपे विलग्नस्थे पितृश्रेष्ठो भवेत्सुतः ॥ ५७॥ लग्नादायतपःस्थनाः शनिमहीपुत्रागवो मृत्युदा- स्तातस्यार्कजभूसुतौ निधनदौ बलस्य रन्ध्रास्थगौ । माने वा यदि पञ्चमे कुजरविच्छायाकुमारेन्दवः सद्यो मातुलतातबालजननीनाशं प्रकुर्वन्ति ते ॥ ५८॥ सबले पितृभावेशे लग्नेशेन्दुचतुर्थपाः । दुर्बला यदि तन्मार्गर्भतो मरणं विदुः ॥ ५९॥ नवमादष्टमाधीशो नवमात्खरपोऽथवा । शनिर्वेधेषु यः क्रूरः संभवेत् पितृमृत्युदः ॥ ६०॥ दिनेशस्थितराश्यंशप्राणितः कोणगे रवौ । पितृमृत्युर्मातृमृत्युरिन्दुस्थांशर्क्षयोर्बलाट् ॥ ६१॥ भानुस्थितांशपारूढनवांशद्वादशांशभम् । गते चन्द्रे भवेन्मृत्युर्मातापित्रोर्यथाक्रमम् ॥ ६२॥ दुष्टस्थानगते भानौ सिंहान्त्यद्वादशांशके । जातश्वेज्जननात्पूर्वं पितृमृत्युं प्रयच्छति ॥ ६३॥ मार्तण्डे गुलिकस्फुटादपहृते राशित्रिकोणे शनौ रागं तज्जनकस्य देवसचिवे मृत्युस्तदंशोपगे । आदित्ये यमकण्टकस्फुटयुते तद्राशिकोणे गुरौ रागं तद्भावनांशकेऽमरगुरौ तातस्य नाशं वदेत् ॥ ६४॥ केन्द्रे चरेऽर्के चन्द्रे वा पितरौ न दहेत्सुतः । केन्द्रे द्विदेहगौ तौ चेन्मृत्युदाहौ द्विकालगौ ॥ ६५॥ अदृश्ययातौ पितृमातृनाथौ पित्रोर्मुखादर्शनदौ भवेताम् । पुत्राधिपोऽडृशुअगृहोपगस्चेत्पुत्राननादर्शनदोऽन्त्यकाले ॥ ६६॥ अथ बुद्धिविचारः । दुःस्थे बुद्धिस्थानपेऽदृश्यगे वा जातो मन्दप्रायबुद्धि समेति । केन्द्रे कोणे सौम्यवागिशयुक्ते वीर्योपेते बुद्धिमानिङ्गितज्ञः ॥ ६७॥ त्रिकालज्ञो भवेज्जीवे स्वाम्शे मृद्वंशसंयुते । गोपुराद्यंशके वाऽपि शुभंशे शुभवीक्षिते ॥ ६८॥ हृद्रोगी पङ्चमे पापे सपपे च रसातले । क्रूरषष्त्यंशसंयुक्ते शुभदृग्योगवर्जिते ॥ ६९॥ अथ पुण्यविचारः । अन्नदानपरो नित्यं पङ्चमेशे शुभांशके । शुभखेचरसंयुक्ते भूमिजे केन्द्रमाश्रिते ॥ ७०॥ इति पङ्चमभावफलानि । अथ षष्थभावफलम् । तत्रादौ रोगविचारः । रोगारिव्यसनक्षतानि वसुधापुत्रारितश्चिन्तये- दुक्तं रोगकरं तदेव रिपुगे जीवे जितारिभवेत् । धण्ढोऽरीशबुधौ विधुन्तुदयुतौ लग्नेशसम्बधिनौ लिङ्गस्यामयकृद् व्रणेन रुधिरः षष्ठे सलग्नाधिपः ॥ ७१॥ पत्नी षण्ढत्त्रमेति क्षतभवन्गते कामपे सासुरेज्ये भौमे मन्देन दृष्टे रिपिभवनगते शत्रुभार्यमुपैति । सौम्यैर्दृष्टे युते वा न भयमरिजनाच्छत्रुभे जन्मलग्नात् पापैः शत्रुक्षतादिव्रणभयविपुलं जायते लाङ्छनं वा ॥ ७२॥ षष्थे भास्वति लग्ननायकरिपौ नीचारिगे दुर्बले जातस्तन्पितृवर्गशसहितो लग्नेशामित्रग्रहे । इष्टस्थानगते निजोच्चसुहृदां वर्गोपयाते सति ज्ञातीनां बहुलं वदन्ति मुनयः शत्रुव्रणाभावभाक् ॥ ७३॥ शत्रस्थानगतोऽरिनीचगृहगो वक्रं गतो वाऽस्तगो।- अनेकारातिजनो बहुक्षततदुः षष्थाधिपो वा तथा । षष्ठस्थानगतेषु भात्करमुखध्योमातनेषु क्रमात् तत्तकारकखेटवर्गरिपुणा सम्पीढितः सन्ततम् ॥ ७४॥ पापव्योमचरास्त्रयोऽरिपतितत्प्राप्तेक्षका दुर्बला- गोवित्तक्षयमामयं रिपुभयं कुर्वन्ति जन्मादितः । ते सर्वे बलशालिने यदि शुभा गोवित्तमश्वदिकं राजान्नं सकलोपदंशसहितं रोगारिनाशं वदेत् ॥ ७५॥ तेषामम्बरचारिणामतिशुभौ केन्द्रत्रिकोणायगौ द्वावेतौ बलशालिनौ यदि लघुव्याध्यादिनाशं नृणाम् । एकोऽपि प्रबलो यदि व्रणरिपुक्लेशादि किङ्चित् फलं यत्तत्कारकवर्गमूलमखिलं भोदं प्रमादं तु वा ॥ ७६॥ पापे लग्नगते सपत्नपयुते देहव्रणं देहिनां पुत्रस्थे पितृपुत्रयोः सुखगते मातुः कलत्रे स्नियाः । धर्मस्थे सति मातुलस्य सहजे तस्यानुजस्य व्रणं लाभस्थे तु तदग्रजस्य निधने जातो गुदार्तो भवेत् ॥ ७७॥ भानुर्मूध्रि शशी मुखेऽवनिसुतः कण्ठे तु नाभेरध- श्चन्द्रः सूरिरनामयं प्रकुरुते नेत्राभयं भार्गवः । मन्दो वातम्हिश्च केतुरुदरव्याधि बुधक्षेत्रगो लग्नेशः शशिजेन वीक्षितयुतो गुह्यव्रणं यच्छति ॥ ७८॥ लग्नाइयद्राशिगते फणीशे शुक्रेक्षिते तत्तनुचिह्नमेति । मन्दाहियुक्ते रिपुराशिनाथे तुरङ्गपश्वादिभयं वदन्ति ॥ ७९॥ पापग्रहेण संदृष्टे बलहीनेऽरिनायके । पापान्तरगते वाऽपि शत्रुपीडा भविष्यति । शत्रुस्थानाधिपे दुःस्थे नीचमूढारिराशिगे । लग्नेशे बलसंयुक्ते शत्रुनाशं व्देद्बुधः ॥ ८०॥ षष्ठेशे गोपुरांशादौ दिवाकरनिरीक्षिते । लग्नेशे बलसम्पूर्णे ज्ञातीनामुपकारकृत् । इति श्रीनवग्रहपवा वैद्यनाथविरचिते जातकपारिजाते त्रयोदशोऽध्यायः ॥ १३॥
अथ सप्तमाष्टमनवमभावफलध्यायः ॥ १४॥ तत्र सप्तमभावफलम् । यात्रापुत्रकलत्रसौख्यमखिलं सङ्चिन्तयेत्सप्तमा- दुक्तं पुत्रसुखासुखागमफलं सर्वं च यत्तद्वदेत् ॥ १/२॥ जारः कामगते सिते मदनपे साहिध्वजे वा तवा कामे जीवय्गीक्षिते शुभगृहे जातो न जारो भवेत् ॥ १॥ दुःस्थे कामपतौ तु पापगृहगे पापेक्षिते तद्युते तज्जायाभवनस्य मध्यफलं सर्व शुभं चान्यथा । कामस्थानपतौ सितेन सहिते पापर्क्षगे कामधीः सौम्यर्क्षे शुभखेटवीक्षितयुते जातः सितच्छत्रवान् ॥ २॥ वित्तास्तारिपभार्गवास्तनुगताः पापान्विताः कामुकः पापव्योमचरान्वितौ तनुरिपुस्थानधिपौ चेत्तथा । कामस्थे रिपुवित्तलग्नपयुते पापे परस्त्रीरतः पापारातिकलत्रपा नवमगाः कामातुरो जायते ॥ ३॥ जारः कर्मधनास्तपा दशमगाः पुत्रादिकारग्रहा- दुःस्था धीगुरुकामपाः सुतगृहे पापेक्षितेऽनात्मजः जीवज्ञौ यदिवा निशाकरसितौ कामे बहुस्त्रीरतः शुक्रे मन्मथराशिगे बलवति स्त्रीणां बहुनां पतिः ॥ ४॥ शुक्रारौ मदगौ कलत्ररहितो धर्मात्मजस्थौ तथा शत्रुस्थानगतौ निशाकरसितौ यद्येकपुत्रो भवेत् । लग्नास्तव्ययगेषु पापखेचरेष्विन्दौ सुते दुर्बले वन्ध्यास्त्रीपतिरेव जातमनुजो जायविहीनोऽथवा ॥ ५॥ बन्ध्यापतिः सितरवी मदनोदयस्थौ चन्द्रेदये समगृहे लल्लनाकृतिः स्यात् । पुंराशिगे पुरुषभावयुतं कलत्रं स्त्रीपुंग्रहेक्षितयुते सति मिश्ररूपम् ॥ ६॥ भौमांशे वा भौमराशौ विलग्नात् कामस्थाने जन्मभे वा वधूनाम् । जाया दासी नीचमूढग्रहांशे दुष्टा वा स्याद्यैवने भर्तृहीना ॥ ७॥ शुभाम्शराशौ यदि सद्गुणाढ्या शुभेक्षिते चारुतरं कलत्रम् । चन्द्रांशके दुर्बलचन्द्रराशौ जाता पतिग्नी सबले तु साध्वी ॥ ८॥ अर्काशे कुलटा निजोच्चगृहगे साध्वी शुभालोकिते लग्ने शीतकरेऽथवा मदनभे नीचारिमूढान्विते । पापव्यालविहङ्गपाशनिगलद्रेक्काणभागान्विते सन्ध्यंशे विगतब्रता च विधवा जातस्य जाया भवेत् ॥ ९॥ कामस्थे तनुपे शुभग्रहयुते सद्वंशजामिच्छति क्रूरर्क्षे मदगे विलग्नरमणे दुर्वशजाताङ्गनाम् । वर्णं रूपगुणाकृतिं च सकलं यतद्गृहोक्तं वदेत् दुङ्यार्पारकरग्रहाकृतिनरप्रीतिं प्रयात्यङ्गना ॥ १०॥ पापाप्रकाशसंयुक्ते कलत्रे दुष्टचारिणी । रवौ बन्ध्या तु शीतांशौ क्षीणे तु व्यभिचारिणी ॥ ११॥ कुजे तु भ्रियते मन्दे दुर्भगाराहुसंयुते । परदारोऽरतिः स्वीयां निषेकाभावकोऽसुतः ॥ १२॥ धूमे विवाहहीनः स्यान्भ्रयते कार्मुके सति । परिवेषे तु दुःशीला केतौ बन्ध्या सती भवेत् ॥ १३॥ काले विदारः पापे तु गर्भस्त्रावेण संयुता । सुशीला स्त्री प्रसूता च पूर्यमाणे सुधाकरे ॥ १४॥ बुधे सुपुत्रा वागीशे गुणयुक्ता सुपुत्रिणी । शुक्रे सौभाग्यसंयुक्ता श्रीमती च बलान्विते ॥ १५॥ स्त्रीपुत्रपे बलिनिशोभनखेटदृष्टे षष्ठाधिपेन सहिते सति विक्षिते वा । जारेण पुत्रनिलाभमुपैति जाया तस्या धवो वहुकलत्रयुतोऽप्यपुत्रः ॥ १६॥ नीचे गुरौ मदनगे सति नष्ट्दारो मीने कलत्रभवने रविजे तथैव । मन्दारराशिनवभागगते सुरेज्ये जारो भवेदिनसुतारसमन्विते वा ॥ १७॥ सुवंशजातं प्रथमं कलत्रं लग्नेश्वरो दारपसंयुतश्चेत् । दिनेशकान्त्याभिहतस्तदानी स्वरूपहीनां सुतरां वदन्ति ॥ १९॥ वित्ते पापबहुत्वे च कलत्रेशे तथास्थिते । अशत्रुस्वानगते केतौ कलत्रत्रयभाग्भवेत् ॥ २०॥ केन्द्रत्रिकोणे दारेशे स्वोच्चमित्रस्ववर्गगे । कर्माधिपेन वा दृष्टे बहुस्त्रीसहितो भवेत् ॥ २१॥ कलत्राधिपतौ केन्द्रे शुभग्रहनिरीक्षिते । शुभाम्शे सुभराशौ वा पत्नी व्रतपरायणा ॥ २२॥ दाराधिपे सोमसुते सपापे नीचारिवर्गे रिपुनाशभावे । पापान्तरे पापदृशा समेते जाया पतिघ्नी कुलनाशिनी स्यात् ॥ २३॥ शुभांशे शुभ्संदृष्टे नाथे जाया सुवंशजा । पापारूढे पापवर्गे तस्य जाया कुवंशजा ॥ २४॥ कामस्थाने सखेटे सितयुतस्वचरैर्दरसंस्व्यां - वदन्ति स्वोच्चस्वङ्षोमवासो न भवति गणने शुक्रयुक्तग्रहैर्वा । जायाधीशे सितर्क्षे सति धनभवने शुक्रसंयुक्तसंख्या शुक्रानङ्गेशयुक्तद्युचरनववधूवल्लभो जायते वा ॥ २५॥ दारेशेन कुटुम्बपेन सहिता यावद्ग्रहा दुर्बला- स्तत्संख्याककलत्रनाशनकरा दुःस्थानाथा यदि । यावन्तो बलशालिनः शुभकरास्तत्तुल्यजायासुखं कुर्वन्त्येकवियच्चरो बलयुतो यद्येकदारो भवेत् ॥ २६॥ अथ विवाहकाज्ञः । लग्नानङ्गपतिस्फुटैव्यगृहगे जीवे विवाहं वदे- च्चन्द्राधिष्ठिततारकावधुपयोरैक्यांशके वा तथा ॥ जीवे मित्रनवांशके बलयुते यद्येकदारान्वितः स्वांशे द्वित्रिकलत्रवान् बहुवधुनाथः स्वतुङ्गांशके ॥ २७॥ कलत्रनाथस्थितभांशकेशयोः सितक्षपानायकयोर्बलीयसः । दशागमे द्यूनयुक्तभांशकत्रिकोणगे देवगुरौ करग्रहः ॥ २८॥ शुक्रोपेतकलत्रराशिपदशामुक्तोविवाहप्रदा लग्नाद्वित्तपतिस्थराशिपदशाभुक्तौ च पाणिग्रहः । कर्मायुर्भवनाधिनायकदशाभुक्तौ विवाहः क्रमात् कामेशेन यूतः कलत्रगृहगस्तत्पाकमुक्तौ तु वा ॥ २९॥ सौम्यवुओमचरः स्थितः शुभगृहे चादौ ददाति श्रियं पापर्क्षे शुभखेचरो यदि दशामध्ये विवाहादिकम् । क्रूरः पापगृहोपगो यदि फलं पाकावसाने तथा सौम्य्र्क्षे यदि सर्वकालफलदः सौम्यान्वितः शोभनः ॥ ३०॥ लग्नेश्वरस्थितनवांशपतिः स्वराशौ चन्द्रे पुरन्दरगुरौ च कलत्रलाभम् । कामेशसुक्रगृहगेऽमरमन्त्रिणिन्दौ केन्द्रेऽथवा गुरुयुते सति गोचरेण ॥ ३१॥ यसंख्याकमजादि कामभवनं तद्वत्सरे वा नृणां साष्टाब्दे कृतभौङ्जिकर्मपरतः कन्यानकालो भवेत् । लग्नादस्तविलग्ननायकयुतक्षेत्रांशके सभवा या सा भर्तृमनःप्रसादकरणि भर्ता तथैव स्त्रियाः ॥ ३२॥ कामान्वितेक्षकवियणरराशिजाता चन्द्रादतीव सुभगा च पतिप्रिया स्यात् । स्त्रीजातके च पतिरिष्टकरो वधूनां दिग्देशजा भृगुसुतादबलाधिपय ॥ ३३॥ अथ वरवधूजातकसंयोगः । धनावसानस्मरयानरन्ध्रगो धरासुतो जन्मनि यस्य दारहा । तथिव कन्याजनजन्मलग्नपो यदि क्षमासूनुरनिष्टदः पतेः ॥ ३४॥ क्रूरव्योमचरः स्त्रीणामष्टमस्थो विलग्नतः । नीचारिपापवर्गेषु यदि मृत्युकरः पतेः ॥ ३५॥ द्यूनकुटुम्बगतौ यदि पापौ दारवियोगजदुस्वकरौ तौ । ताद्राशयोगजदारयुतश्चेज्जीवति पुत्रधनादियुतश्च ॥ ३६॥ कलत्रराशित्रितयेऽथवा स्यात्तदीशसंयुक्तभराशिकोणे । कलत्रराशिर्यदि पुत्रशाली तदान्यराशिर्यदि पुत्रहीनः ॥ ३७॥ अथ स्त्रियाः स्तनविचारः । काठिन्योरुकुचा मदे दिनकरे कामाधिपे केन्द्रगे जीवेन्दुज्ञसितान्विते गुरुकुचा शुष्कस्तना भूमिजे । लम्बापीनपयोधरा सगुलिकच्छायासुताहिग़्ह्वजे धूमादौ विषमाकृतिस्तनवती दुःस्थेऽथवा कामपे ॥ ३८॥ अथ गम्यस्त्रीविचारणम् । बन्ध्यासङ्गमिनेऽस्तगे समवधूकेलि निशानायके भूपुत्रे तु रजस्वलाजनरति बन्ध्यावधूमेति वा । वेश्यामिन्दुसुते तु विप्रवनितां जीवे सिते गर्भिणी नीचस्त्रीरतिमर्कजोरगशिस्विप्राप्तेऽथवा पुष्पनीम् ॥ ३९॥ अथ स्त्रीसङ्गमे स्थानविचारः । क्रीडागरमिने वनं सुखगते चारु स्वगेहं विधौ भूपुत्रे सति कुङ्यमिच्छति बुधे जातो विहारस्थलम् । जीवे देवगृअं सिते तु सलिलं मन्देऽथवा पत्नगे केतौ भाधवशक्करप्रियसुतस्थानं वधूसङ्गमे ॥ ४०॥ शुक्रांशे मदनस्थितेऽवनिसुते कामाधिपे पङ्चमे जायारिष्टमुपैति सप्तमगते भानौ कलत्रार्थवाण् । दुःस्थौ कामकुतुम्बपौ सभृगुजौ दुश्चिक्ययात् तु वा तस्मद्ख्याककलत्रहा बलयुतौ वित्तास्तपौ दारवाण् ॥ ४१॥ अथ भगचुम्बनयोगः । जातः समेति भगचुम्बनसन्तनाथे शुक्रेण वीक्षितयुते भृगुमन्दिरे वा । एवं कुतुम्बभववाधिपतौ तथा स्याद् दारर्क्षगे दशमपे ससिते तथैव ॥ ४२॥ अथ स्त्रिया भगविचारः । कामेश्वरे देवगुरुः सितो वा समं भगं चारुतरं तरुण्याः । हस्वं भगं सप्तमराशिनाथे शनीन्दुतारासुतमध्याते ॥ ४३॥ दीर्घ समेति भगमस्तपतौ जलर्क्षे तत्कारके जलगृहोपगते तथैव । सार्द्रं भगं मदनगे भृगुवीक्षितेऽब्जे गुह्यं त्वनार्द्रमुपयाति वधूः सपापे ॥ ४४॥ लग्नेशस्थनवांशनाथगृहगे जीवे समेति स्त्रियं नीचारातिनवांशके सति मृतस्त्रीको विदारेऽथवा । लग्ने कामपतिस्फुटादपह्वते राशित्रिकोणे गुरौ लग्ने सप्तमराशिपस्फुटह्वते जीवे मृतिं योषितः ॥ ४५॥ लग्नात्कामपकारकौ शुभकरौ वीर्याधिके सप्तमे पत्या साकमुपैति भृत्युमबला षापैर्युक्तेक्षिते । कामच्छिद्रदशापहारसमये शुक्राष्टवर्ग्र्दिते राशौ भानुसुते कलत्र करणं जीवे तदाम्शान्विते ॥ ४६॥ मदनभवननाथे परिजातादिवर्गे सुरगुरुयुतदृष्टे शोभनस्थानयाते । दधिमधुधृतसूपक्षीरपकोपदंशैः सह शुचि रुचिरात्नं चारुकान्तामुपैति ॥ ४७॥ इति सप्तमभावविचारः । अथाष्टमभावफलम् । आयुर्दायमनिष्टहेतुमुदयव्योमायुरीशार्कजै- रुक्तं तत्सकलं तथापि निधनप्राप्तिं प्रवक्ष्ये पुनः । चल्पायुर्व्ययगेऽथवा रिपुगते पापान्विते रन्ध्रपे लग्नेशेन युते तु तत्र विबले जातोऽल्पजीवी नरः ॥ ४८॥ स्वस्थे रन्ध्रपतौ चिरायुरुदयाच्छिद्राधिपौ षष्ठगौ रिष्फस्थौ यदि वा समेति मनुजो जातश्विरायुर्बलम् । ज्यापारोदयरन्ध्रराशिपतयः केन्द्रत्रिकोणायगा दीर्घायुविबलाः सभानुतनया यद्यल्पमायुर्वदेत् ॥ ४९॥ कर्मेशरन्ध्रतनुपा बलशालिनश्चेज्जातश्विरायु रिननन्दनयोगहीनाः । द्वावप्यतीव बलिनौ यदि मध्यमायुरेको बली तधुतरायुरनायुरन्यः ॥ ५०॥ रन्ध्राधिपे पापगृहोपयाते दुःस्थानगे पापयुतेऽल्पमायुः । शुभान्विते शोभनराशियुक्ते शुभेक्षिते रन्ध्रगते चिरायुः ॥ ५१॥ नाशस्थे तनुपेऽथवा निधनपे पापेन युक्तेक्षिते मूढेऽदृश्यगतेऽथवा रिपुगृहे जातो गतायुर्भवेत् । जीर्घायुर्निजतुङ्गगे शुभयुते केन्द्रत्रिकोणेऽथवा रन्ध्रे रन्ध्रपतौ चिरायुरुदयं यातो विलग्नाधिपे ॥ ५२॥ लग्नादन्त्यगृहाधिपे बलवति स्वर्क्षे चिरायुः सुखी लग्नेशो यदि रन्ध्रपश्च बलिनौ केन्द्रस्थितौ चेत्तथा । आधानोदयराशिऽष्ट्मगृहान्मेषुरणं जन्मभं शुक्रज्ञामरवन्दितेक्षितयुतं यद्यायुरारोग्यभाक् ॥ ५३॥ अथ मृत्युविचारः रन्ध्रेशे रिपुरन्ध्ररिष्फगृहगे तत्पाकभुक्तौ मृतिं मन्दाकान्तगृहेशपाकसमये रन्ध्रेशभुक्तौ तथा । पाके रन्ध्रगृहाधिपस्य तदनुक्रान्तस्य भुक्तौ तु वा खेटानां बलदुर्बलेन सकलं संचिन्त्य यत्तद्वदेत् ॥ ५४॥ लग्नेशे निधनारिरिष्फगृहगे साहौ सकेतौ तु वा होरारन्ध्रपसंयुतग्रहदशा जातस्य मृत्युप्रदा । तत्खेटान्वितराशिनायकदशा नाशप्रदा देहिनां खेटानां प्रथमागतस्य फणिनः पाकापहारे क्रमात् ॥ ५५॥ व्यापाररन्ध्रतनुनाथशनैश्चराणां मध्ये विधुन्तुदयुतो विबलग्रहो यः । तत्पाकभुक्तिसमये मरणं नराणां तद्युक्तवीक्षकनभोगदशान्तरे वा ॥ ५६॥ नाशे नाशपतौ तु तद्ग्रहदशाभुक्तौ समेत्यामयं लग्ने लग्नपतौ तु लग्नपदशाभुक्तौ शरीरातिभाक् । पश्चादामयनाशनं तनुसुखं मोदश्च सञ्जायते रन्ध्रेशे बलसंयुते तनुपतेर्दाये मृतिर्देहिनां ॥ ५७॥ जातस्य जन्मसमये विबले विलग्ने लग्नेशरन्ध्रपतिपाकलतिव कष्टम् । पश्चादतीव सुखमेति विलग्ननाथे वीर्यान्विते निधनपस्य मृतिं दशायाम् ॥ ५८॥ देहेशे च विनाशपे बलयुते केन्द्रत्रिकोणस्थिते तद्युक्तग्रहपाकभुक्तौसमये रोगापवादः फलम् । रन्ध्रेशस्तनुपश्च खेचरयुतौ केन्द्रत्रिकोणस्थितौ रन्ध्रस्थानगतस्य पाकसमये मृत्युं समेति ध्रुवम् ॥ ५९॥ नो चेदष्टमखेचरौ यदि तनुप्राप्तेन सङ्चिन्तये- न्मन्दे लग्नगतेऽथवाष्टभगते तत्पाकभुक्तौ मृतिः । रन्ध्रेशोदयनायकौ सखचरौ युक्तग्रहो दुर्बलो यस्तस्य द्युचरस्य पाकसमये भुक्तौ च मृत्युं वदेत् ॥ ६०॥ लग्नात्पङ्चमराशिपेन सहितव्योमाटनानां दशा- संख्याभानुह्वतावशेषगृहगे मृत्युं दनेशे सति । पुत्रेशो न वियच्चरेण सहितः स्वाब्देन सङ्चिन्तये- ल्लग्नेशेन युताब्दमङ्गविहृतः संक्रान्तिपूर्वं दिनम् ॥ ६१॥ त्रिकोणे केन्द्रे वा यदि पितृतनुक्षेत्रपतयो दशाभुक्तौ तेषामनुमरणमाहुर्मुनिगणाः । सभौमे मन्दाढ्ये फणियुजि तु वेन्दुअ निधनगे त्वपस्मारस्तस्मान्मरणमथवेन्दौ कृशतनौ ॥ ६२॥ चन्द्रे वित्तगतेऽथवा निधनगे जातो बहुस्वेदवाम् कर्मस्थानगते कुजे बुधयुते दुर्गन्धदेहो भवेत् । पापे रन्ध्रगते तु पापसहिते रोगप्रभादाकरः सौम्यव्योमगृहेऽतिशोभनयुते जातः समोदः सुखी ॥ ६३॥ शीर्षोदयेषु चरभादिषु वित्तपस्य लग्नाधिपस्य भुजगस्य दशापहारे । पृष्ठोदये सति तदीयदृगाणपस्य तद्वीक्षितादिसहितस्य मृतिं वदेद्वा ॥ ६४॥ इति अष्टमभावफलविचारः अथ नवमभावफलम् । भाग्यप्रमावगुरुधर्मतपःशुभानि संचिन्त्येन्नवमदेवपुरोहिताभ्याम् । भाग्येशदेवसचिवौ शुभवर्गयातौ भाग्ये शुभग्रहयुते समुपैति भाग्यम् ॥ ६५॥ पापारिनीचरविलुप्तकरा नभोगा भाग्यस्थिता यदि यशोधनधर्महीनाः । पापेऽपि तुङ्गजमित्रगृहोपगश्चेद्भाग्ये तु भाग्यफलदः सतत्ं नराणाम् ॥ ६६॥ सौम्यस्वामियुतेक्षितं नवमभं भाग्यप्रदं प्राणिनां तद्राशीशसमेतराशिरमणो भाग्यस्य कर्त्ता भवेत् । भाग्येशाः परिपाचको भवति तत्पुत्रेश्वरो बोधक स्तुङ्गस्वर्क्षगृहोपगो यदि चिरं भाग्ये प्रकुर्वन्ति ते ॥ ६७॥ भाग्यस्थे दशवर्गजोच्चभवनस्वांशस्थिते पङ्चके भाग्यं श्रीविपुलं समेति नृपतिस्तत्स्वामियुक्तेक्षिते । चत्वारे बलशालिनो नवमगा भाग्यं प्रयच्छन्ति ते तुङ्गस्वांशगताः स्वदेशविभवं त्वन्यत्र चान्याम्शगाः ॥ ६८॥ अथ नवमे गुरौ ग्रहदृष्टिफलानि । भाग्ये तत्पतोशोभनेक्षितयुते भाग्यं समेति ध्रुवं धर्मे पापयुते भृगौ शशिनि वा जातो गुरुस्त्रीरतः । दृष्टेऽर्केण गुरौ नृपः क्षितिभुवां मन्त्री बुधेनार्थवान् शुक्रेणाश्वपतिः सुखी तु शशिना मन्देन चोष्टादिभाख़् ॥ ६९॥ विद्वान् वारणगोतुङ्गधनवानिन्द्वर्कदृष्टे गुरौ सेनावाहनरत्नवान्नवमगे जीवेकुजार्केक्षिते । विद्यावादविनोदवित्तविपुलः सूर्येन्दुजालोकिते शुक्रादित्यनिरीक्षिते विनयवाग् जीवे तपःस्थानगे ॥ ७०॥ मन्ददित्यनिरीक्षिते गुणनिधिः प्राज्ञो बहुग्रामवान् जीवे चन्द्रकुजेक्षिते पृथुयशाः सेनासुखश्रीयुतः । तारेशेन्दुप्रविलोकिते गृहसुखश्रेष्ठार्थशय्यासनः शुक्रेन्दुप्रविलोकिते वितनयः शूरो धनी कर्मकृत् ॥ ७१॥ चन्द्रादित्यसुतेक्षिते तु गुणवान् वादी विदेशं गतो- जीवे शुक्रबुधेक्षिते नवमगे विद्याधिको जायते । सर्वव्योमचरेक्षिते नरवरो राजा बहुद्रव्यवान् सौभाग्याचरराज्यवित्तफलदाः सर्वे तपःस्थानगाः ॥ ७२॥ नवमे द्विग्रहयोगफलानि भाग्यस्थे शशिनि प्रभाकरसुतज्ञारेक्षिते भूपति- स्तुङ्गव्योमचरे तपःस्थलगते भूपः शुभालोकिते । सेन्दौ तिग्मकरे तु तत्र धनिको नेत्रामयार्त्तो भवेद् दुःखी वादरतः कुजेन सहिते भानौ नृपालप्रियः ॥ ७३॥ भानौ सेन्दुसुते सपत्नबद्दुलो दुःस्वी रुगार्तः सदा वागीशेन युते पितृप्रियकरो जातः स्वयं वित्तवान् । रोगी शुक्रयुते रवौ शनियुतेर्ग्णः पिता कुक्षिरुक् चन्द्रे सावनिनन्दने तु जननीहन्ता धनत्यागवान् ॥ ७४॥ वाग्मी शास्त्रकलापवान् नवमगे चन्द्रे सतारसुते सेन्दौ मन्त्रिणि धीरधीर्नरवरः श्रीमान् गुरुस्थानगे । तारेशे कुलतापतिः सभृगुजे सापत्नमातृप्रिय- श्चन्द्रे मन्दयुते विधर्मगुणवान् माता कुलप्रच्युता ॥ ७५॥ शास्त्री भोगसुखी कुजे बुधयुते सेव्ये धनी पूजितः शुक्रेण द्विवधूपतिः सहकुजे वादी विदेशं गतः । भौमे भानुसुतान्विते नवमगे पापी परास्त्रीरतः सौम्ये सामरवन्दिते पटुमतिविद्वान् धनी पण्डितः ॥ ७६॥ प्राज्ञो गीतरतिप्रियः सभृगुजे चन्द्रात्मजे पण्डितः सौम्ये मन्दयुते तु रोगितनुको वित्ताधिकोऽसत्यवाक् । जीवे शुक्रयुते चिरायुरधिकश्रीमान् समन्दे गुरौ रोगीरत्नधनः सितेऽसितयुते भूपालतुल्यो भवेत् ॥ ७७॥ अथ नवमे त्रिग्रहयोगफलानि । रवीन्दुभौमा नवमोपयाता यदि क्षताङ्गः पितृमातृईनः । हिंसी विकर्मा राविचन्द्रसौम्या रविन्दुजीवाः सुखवाहनाढ्यः ॥ ७८॥ चन्द्रार्कौससितौ वधूकलहकृद् राजप्रियो वित्तहा भाग्यस्थौ रविशीतगू शनियुतौ भृत्यो विरोधि सताम् । रव्यारौ सबुधौ तु तत्र सुभगः क्रुद्धो विवादप्रियः सेज्यौ देवपितृप्रियः सुतवधूवित्तान्वितो जायते ॥ ७९॥ सूर्यारौ ससितौ विवादनिरतः कोपी वधुदुषक- श्छायासूनुयुतौ विबन्धुरधनोसाधुः पितुमारकः । धर्मस्थौ रविचन्द्रजौ गुरुयुतौ राजप्रियो वित्तवान् साच्छ्यौ राजसम्ः सभानुतनयौ पापी परस्त्रीपतिः ॥ ८०॥ जीवार्कौ सितसंयुतौ परवधूसक्तो धनी पण्डितः । सार्की जीवदिवाकरौ यदि विटस्वामी तपःस्थानगौ । आदित्याप्तितभार्गवा नवमगा हीनो नृपैर्दण्डतो बाल्ये तप्तमनाः सुखी च परतश्चन्द्रारशीतांशुजाः ॥ ८१॥ देवाराधनतत्परो नवमगैश्चन्द्रारवागीश्वरै- र्जातो नष्टकलत्रवान् क्षततनुः शुक्रेन्दुभूनन्दनैः । क्षुद्रो मातृहरो महीपतिसमश्चन्द्रारसूर्याम्तजै- राचार्यो धनवान् विभुश्च रजनीनाथज्ञदेवाचिंचतैः ॥ ८२॥ मातुः सपत्नीजनको विभुः स्यात् चन्द्रज्ञशुक्रा नवमोपयाताः । पापी विवादप्रियबुद्धियुक्तो जातः सुधारशिमबुधार्कपुत्राः ॥ ८३॥ चन्द्रामरेज्यौ ससितौ महीपः सार्कात्मजौ सद्गुणकर्मशीलः । मन्दज्ञशुक्रा नरपालतुल्यः कृषिक्रियावित्तपरो गुरुत्थाः ॥ ८४॥ राजप्रियो माण्डलिकः सजीवीभावस्थितौ भुसुतचन्द्रपुत्रां । शास्त्री सशुक्रौ चपलश्च भीरुः सभनुजौ वाद समर्थः ॥ ८५॥ ख्यातो विद्वान् धर्मवान् जीवसौर्यौ धर्मस्थाने ॥। । विद्यावान्मी सासितौ धर्मरतो रा ॥॥॥॥॥॥॥॥॥। ॥ ८६॥ जातः साहसविक्रमार्जितधनः सूर्यरजीवार्कजैः शूरः सर्वगुणप्रप[न्चरसिकः युक्रारजीवेन्दुभिः । षट्पङ्चत्रिचतुर्विशच्चरयुते भाग्ये समेति य्रियं राजत्यं सबुधे विबोधनगुरौ जातः समेत्यश्रियम् ॥ ८७॥ जनयन्ति भाग्यसंस्था गुरुसौम्यविवर्जिता ग्रहा पुरुषम् । व्याधिप्रायमकान्तं जनहीनं बन्धनार्तमतिदीनम् ॥ ८८॥ भाग्याधिपे विनाशस्थे नीचसत्रुस्वगेक्षिते । क्रूरांशे नीचराश्यादौ भाग्यहीनो भवेन्नरः ॥ ८९॥ भाग्याधिपे शुभयुते शुभग्रहनिरिक्षिते । तद्भावे शुभसम्बन्धे तत्कीर्तिधनभाग्यवान् ॥ ९०॥ सिंहासनांशे तन्नाथे लग्नेशेन निरीक्षिते । कर्माधिपेन संदृष्टे ॥॥॥ऽकरो भवेत् ॥ ९१॥ जातः पुरोहितो ॥॥॥॥॥॥॥॥॥॥॥॥॥। । दानाध्यक्षोपकारी ॥। वर्णमेदविकल्पना ॥ ९२॥ गुरौ तद्भावसंयुक्ते नवांशाधिपतौ तथा । शुभग्रहेक्षिते वाऽपि गुरुभक्तियुतो भवेत् ॥ ९३॥ गुरुस्थाने सौम्ययुते गुरुवर्गसमन्विते । तदीशे गुरुभागस्थे गुरुभक्तिरतः सुखी ॥ ९४॥ गुरुशुक्रबुधांशस्थे धर्मनाथेन वीक्षिते । शुभग्रहाणां मध्यस्थे धर्मकृत्स नरो भवेत् ॥ ९५॥ धर्मे पापे पापभाक् स्यात् तदीशे पापसंयुते । क्रूरषष्ट्यंशके वाऽपि धर्महीनो भवेन्नरः ॥ ९६॥ बलवति शुभनाथे केन्द्रकोणोपयाते शुभशतमुपैआति स्वामिदृष्टे विलग्ने । सुरगुनवभागस्त्रीम्शदंशत्रिभागे दशमभवनपे वा वीतभोगस्तपस्वी ॥ ९७॥ सकलगगनवासाः स्वोच्चगा भाग्यराशौ धनकनकसमृद्धिं श्रेष्ठमुत्पादयन्ति । यदि शुभस्वचरेन्दैस्तत्र दृष्टा नभोगा विनिहातरिपुपक्षौ दिव्यदेहः सुकीर्तिः ॥ ९८॥ तातेशतत्कारकखेचरेन्द्रौ दुःस्थौ तयोः पुत्रमुखं न दृश्यम् । केन्द्रत्रिकोणे यदि तौ नभोगौ वदेतयोः पुत्रमुखं हि दृश्यम् ॥ ९९॥ इदनीं जातस्य पितुर्मरणं दिने रावौ स स्यादित्याह । पितुर्नशायां मरणं सुखेशशुक्रेन्दवः षष्ठगता बलाध्याः । नारीश्वरास्तन्भरणं तथैव चन्द्रेण हीनास्तु दिवा मृतः स्यात् ॥ १००॥ सौम्ये चराद्यभागस्थे भाग्येशे बलसंयुते । गुरुशुक्रयुते दृष्टे जपध्यानसमाधिमान् ॥ १०१॥ देवलोकदिभागस्थे कर्मेशे भाग्यपेऽपि वा । पारावतांशके सौम्ये ब्रह्मनिष्टापरो भवेत् ॥ १०२॥ पारावतादिभागस्थे धर्मेशे गुरुसंयुते । लग्नेशे गुरुसंदृष्टे महादाकरो भवेत् ॥ १०३॥ इति श्रीनवग्रहकृपया वैद्यनाथविरचिते जातकपारिजाते चतुर्दशोऽध्यायः ॥ १४॥
अथ दशमैकादशद्वादशभावफलाध्यायः ॥ १५॥ तत्र दशमभावफलम् । आज्ञामानविभूषणानि वसनव्यापारनिद्राकृषि- प्रव्रज्यागमकर्मजीवनयशो।विज्ञानविद्याः क्रमात् । लर्मस्वामिदिनेशबोधनगुरुच्छायासुतैश्विन्तये- दुक्तानि प्रविहाय पूर्वशुभे मानी विमानो भवेत् ॥ १॥ अथ कर्मविचारः । कर्मेशे बलवर्जिते चपलधीर्जतो दुराचारवान् जीवज्ञासितभानवो विबलिनो दुःस्था विकर्मप्रदाः । गङ्गात्नानफलं समेति दशमे राहौ दिनेशेऽथवा मीने कर्मणि चन्द्रजारसहिते जातः स भुक्तो भवेत् ॥ २॥ भानेश्वरे शुक्रयुते च केन्द्रे तुङ्गस्थिते ताद्दशतोयपूतः । व्यये बुधे तद्भवनाधिपे वा स्वोच्चान्विते ताद्दशपुण्यभाक् स्याट् ॥ ३॥ चन्द्रे कर्मणि जाह्नवीसलिलतः पूतो हि पूतद्युतौ पापो यच्छति कर्मगो विबलवान् द्युतक्रियासाहसम् । सौम्या दुर्बलशालिनो दशम्गाः सत्कर्मविघ्वंसकाः कर्मेशज्ञसुराचितैः क्रतुफलं सङ्चिन्त्य सम्यग्वदेत् ॥ ४॥ एकस्थौ तनुकर्मपौ यदि तयोरेकाधिपत्यं तु वा जातः स्वार्जितसद्भनेन कुरुते यज्ञादिकर्मोत्सषम् । सार्कौ शूद्रधनेन साहिशिखिनि क्षुद्रैः सजीवे नृप- स्तत्तत्कारकवित्ततो यदि युते रव्यादिभिः कर्मपे ॥ ५॥ बहुशुभयुजि नाने वाजपेयादिसिद्धिः सितवुधयुतराशिस्त्रामिनौ दुर्बलाध्यौ । यदि कृतसवनोऽपि प्राप्रकर्मप्रनष्टो भवति परमकर्मा दानवाचारशीलः ॥ ६॥ चन्द्रात् कर्मणि सोभने बलयुते तुङ्गादिवर्गस्थिते वागीशेन युतेक्षिते नरवरो यज्वा यशस्वी भवेत् । जीवज्ञासुरपूजितस्थितगृहाधीशा विनाशं गता जातः सत्फलकर्मवानपि कृतां कर्मश्रियं नाप्नुयात् ॥ ७॥ कर्मेशज्ञसुराचिंता बलयुत यज्ञादिसत्कर्मदाः सौम्यव्योमचरेण वीक्षितयुतास्ते वाजपेयादिभाक् । जीर्णोद्भारणसुख्यगोपुरतटाकारामपुण्यप्रदा यज्वा कर्मपतौ शुभे शशियुते माने विराहुव्यजे ॥ ८॥ उच्चस्थे ययिजेऽहिकेतुविशुते भाग्शोपशातेऽथवा कर्मस्वामिनि भाग्शगे च मनुजो शागादिसत्कर्मवान् । कर्मेये निजतुङ्गे बुधयुते तारासुते चास्तगे तुङ्गस्थानगते सति क्रतुफलं जातः समेति ध्रुवम् ॥ ९॥ कर्मस्थे शशिनिन्दने सवनकृत्साहिध्वजे कर्महा कर्मेशे रिपुरन्ध्ररिष्फगृहगे कर्मावरोधी भवेत् । कर्मेशस्य बुधस्य कर्मभवने राहौ मस्वध्वसक- स्तुङ्गस्थानगतोऽपि कर्मगृहपो दुःस्थानगः कर्महा ॥ १०॥ व्यापारधर्मभवते शुभखेटयुक्ते तन्नाथजीवतनुपा बलशालिनश्रेत् । आचारधर्मगुणकर्मविधिप्रयुक्तश्रद्धपरो भवति विप्रकुलाग्नगण्यः ॥ ११॥ ज्ञानव्योमाधिवासास्तनुगुरुदशमस्थानपाः षड्बलाढ्या जातः षट्शास्त्रवेत्ता निखिलनिगमविज्ज्ञानदीक्षामुपैति । धर्मव्यापारलग्नाधिपबुधाचार्यपाकापहारे सत्कर्माचारसर्वक्रतुफलनिगमज्ञानविद्याकरः स्यात् ॥ १३॥ चन्द्रे तृतीये जलराशियुक्ते करोति जीर्णोद्भरणादि पुण्यम् । तटाककूपादिकमत्र लग्नात् कर्मेश्वरे गोपुरभागयुक्ते ॥ १४॥ अथ प्रव्रज्यायोगः । जातः पङ्चचतुर्वियच्चरवरैः केन्द्रत्रिकोणस्थितै- रेकस्थैर्बलिभिः प्रधानबलवत्खेटास्रमस्थो भवेत् । आदित्यासितजीवशुक्रधरणीपुत्रेन्दुताराहुतै- र्वानप्रस्थविवासभिक्षुचरकाः शाक्त्यो गुरुर्जीवकः ॥ १५॥ वानप्रस्थस्तपस्वी वनगिरिनिलयो नग्नशिलो विवासा भिक्षुः स्यादेकदण्डी सततमुपनिषत्तत्त्वनिष्टो महात्मा । नानादेशप्रवासी च्रकपतिवरः शाक्ययोगी कुशीलो राजश्रीमान् यशस्वी गुरुरशनपरो जल्पको जीवकः स्यात् ॥ १६॥ कर्मस्था बलिनस्त्रयो गगनगाः खोच्चादिवर्गस्थिताः कर्मेशश्व बलाधिको यदि यतिस्तत्तल्यशीलोऽथवा । कर्मेशे बलवर्जिते गृहगृहप्राप्ते दुराचारवान् तद्योगप्रदमध्यगौ धनदस्थानाधिपौ कामधीः ॥ १७॥ तद्योगप्रदखेचरैरिनशनिक्षिओनीकुमारान्वितैः सन्यास समुपैति वित्ततनयस्त्रीवर्जितो मानवः । सौम्यांशोपगतः सहस्रकिरणस्तुङ्गातभागस्थितं खेटं पश्यति यौवने वयसि वा बाल्ये यतीशो भवेत् ॥ १८॥ शुक्रेन्दुप्रविलोकिते गतबले लग्नाधिपे निर्द्धनो भिक्षुः स्याद्यदि तुङ्गभांशकयुतस्तारापति पश्यति । एकर्स्थैरविलोकिते तु बहुभिर्लग्नेश्वरे दीक्षित- स्तद्योगप्रदभावकारकदशाभुक्तौ तदीयं फलम् ॥ १९॥ शीतांशुराशीशमिनात्मजो वा लग्नेश्वरः पश्यति दीक्षितः स्यात् । भौमर्क्षगे मन्ददृगाणभागे मन्देक्षिते शीतकरे यदिः स्यात् ॥ २०॥ जीवारमन्दलग्नेषु मन्ददृष्तियुतेषु च। लग्नाद्धर्मगते जीवे नृपयोगेऽपि तीर्थकृत् ॥ २१॥ नवमस्थानगे चन्द्रे नभोगैर्नावलोकिते । नृपयोगेऽपि सङ्जातो दीक्षितो नृपतिर्भवेत् ॥ २२॥ सुरगुरुशशिहोरास्वाकिदृष्टासु धर्मे गुरुरथ नृपतीनां योगजस्तीर्थकृत् । नवमभव्नसंख्ये मन्दगेऽन्यैरदृष्टे भवति नरपयोगे दीक्षितः पार्थिवेन्द्रः ॥ २३॥ सितार्कभौमार्कसुता महाबलाः सुरेज्यभूनन्दनभानुभानुजाः । कुजेन्दुवागीशशनैश्वरा इमे समं गताश्चेज्जनयन्ति तापसम् ॥ २४॥ ग्रहैश्चतुर्भिः सहिते तदीशे केन्द्रत्रिकोणोपगतैस्तु मुक्तः । चतुर्ग्रहः कर्मगतैः प्रव्रज्यां प्राप्नोति जातः कथितो मुनीन्द्रैः ॥ २५॥ कुजार्कसोमार्कजदेवव्न्दितैः कुजार्कचन्द्रार्मजमन्दभार्गवैः । रवीन्दुभौमासितदानवप्रियैर्भवन्ति जाता व्रतसंयुता नराः ॥ २६॥ सितारसूर्यात्मजजीवभास्करैः कुजेन्दुदेवेज्यबुधार्कनन्दनैः । सितेन्दुपुत्रार्किशशाङ्कभूमिजैर्भवेत्तपस्वी वनपर्वताश्रयः ॥ २७॥ चन्द्रेन्दुपुत्रारसुरेज्यभास्करैः शशाङ्कसूर्येन्दुजशुक्रभुमिजैः । एकर्क्षगैरेभिरिह प्रजाता भवन्ति विद्यामुनयोऽस्त्रदूषकाः ॥ २८॥ रवीन्दुभौमेन्दुजजीवभार्गवैः सुधाकराराकिंगुरुज्ञभास्करैः । कुजेन्दुसूर्यार्किसितेन्दुसम्भवैर्भवेदमीभिः सहितैर्व्रती नरः ॥ २९॥ सितेन्दिजीवार्कजभानुलोहितैः सितार्किजीवार्कभृगाक्कसोमजैः । एकत्र शातैर्गगनाटनैः सदा भवन्ति जाता मुनशस्तपस्वनिः ॥ ३०॥ कुहज्ञवागीशसितासितारुणैः सितार्किजीन्दुजचन्द्रभूमिजैः । बलप्रधानैर्गनाटनैय्दा यदि प्रजातः पुरुषस्त्पस्विनाम् ॥ ३१॥ स्वीन्दुवाशदिनेशपुत्रैः शनैश्चरेन्द्वर्कसितैरवश्यम् । रवीन्दुपुत्रक्षितिजामरेज्यैस्तपस्विनो मूलफलाशनाः स्युः ॥ ३२॥ वक्रार्कसोमात्मजदानवेज्या भौमेन्दुवागीशशशाङ्कपुत्रा । एकर्क्षगा ज्न्मनि यस्य जन्तोर्भवेद्यती वल्कलभूतिधारी ॥ ३३॥ शशीन्दुसुनुक्षितिजार्कपुत्रा बुधक्षमापुत्रसुरेज्यसौराः । एकत्रगा यस्य नरस्य जातं कुर्वन्ति ते तापसमेव शान्तम् ॥ ३४॥ चन्द्रार्कभार्गवशशाङ्कसुत बलिष्ठा भौमेन्दुपुत्रसितभास्करनन्दनाश्च । मन्देन्दुधाक्पतिसिता नियतं यतीनां कुर्वन्ति जन्म कृतवल्कफलाशनानाम् ॥ ३५॥ रविशशिकुजशुक्रैश्चन्द्रभौमड्यसुर्यैर्गुरुसितरविमन्दैः शुक्रमन्देन्दुजीवैः । कुजबुधसितचन्द्रैरेभिरेकर्क्षयातैर्भवति गिरिवनैकास्तापसः सर्वयन्द्यः ॥ ३६॥ सितशशिकुजगुरुमन्दैश्चन्द्रेन्दुजभौमगुरुशुक्रैः । रविकुजशनिबुधजीवैर्भवति यती दुःखितो दीनः ॥ ३७॥ कुजार्किदे ज्यसितेन्दुपुत्रैः शनीनसोमात्मजचन्द्रभौमैः । नभश्चरैरेकगृहोपयातैर्जटाधरा वल्कलधारिणः स्युः ॥ ३८॥ भान्विन्दुजेन्दुकुजजीवसुरारिपूज्यैः सूरेन्दुभौमगुरुशुक्रदिनेशपुत्रैः । प्राप्नोत्यवश्यमिह तापसरूपमेभिरेकर्क्षगैर्गगनचारिभिरायताक्षः ॥ ३९॥ न वीक्षितश्चेदितरग्रहेन्दैर्लग्नाधिपः पश्यति भानुपुत्रम् । लग्नाधिपं वा यदि भानुपुत्रः संन्यासयोगो हि बलेन हीनम् ॥ ४०॥ चन्द्रे भानुसुतेक्षिते रविसुतद्रेक्कणयाते तथा भिक्षुर्मन्दनिरीक्षिते रविसुतक्षोणिसुतांशे विधौ । सन्यासप्रदखेचरः सगुलिकः साहिघ्वजो वा यदि क्रूराम्शोपगतः करोति विगताचारं यतीनां ध्रुवम् ॥ ४१॥ रविलुप्तकरैरदीक्षिता बलिभिस्तद्गतभक्तयो नराः । अभियाचितमात्रदीक्षिता निहतैरन्यनिरीक्षितैरपि ॥ ४२॥ अथ जीविकायोगाः । अर्थाप्तिः पितृजननीसपत्नमित्रभ्रातृतकजनाहिवाकराद्यैः । होरेन्द्वोर्दशमगतैविकल्पनीया भेन्द्वर्कास्पदपतिगांशनाथवृत्त्या ॥ ४३॥ अर्थाप्तिं कथयेद्विलग्नशशिनोर्मध्ये बली यस्ततः । कर्मेशस्थनवांशराशिपवशाद् वृत्तिं जगुस्तद्विदः ॥ ४३ १/२॥ अथ ग्रहाणां वृत्तयः । भैषज्योर्णतृणाम्बुधान्यकनकव्यापारमुक्तादिकै- रन्योन्यागमदूतवृत्तिभिरिनस्यांशो तु जीवत्यसौ ॥ ४४॥ जलोद्भवानां क्रयविक्रेण कृषेश्व मृद्वाद्यार्वनोदमार्गात् । राजाङ्गनासंश्रयवित्तरूपान्निशाकरांशे वसनक्रयाद्वा ॥ ४५॥ धातोविवादेन रणप्रकारात् स्तब्धाग्निवादात् कलहप्रवृत्त्या । जीवस्यसौ साहसमार्गरूपाद् धरासुतांशे यदि चौरवृत्त्या ॥ ४६॥ शिल्पादिकाव्यागमशास्त्रमार्गाज्ज्योतिर्गणज्ञानवशाद् बुधांशे । परार्थवेदाध्ययनाज्जपाच्च पुरोहिताद्याज्यवशात् प्रवृत्तिः ॥ ४७॥ जीवांशके भृसुरद्वतानामुपासनाध्यापकरूपमार्गात् । पुराणशास्त्रागमनीतिमार्गाद्धर्मोपदेशैरकुसीदमाहुः ॥ ४८॥ सुवर्णमाणिक्यगजाश्वमूलाद् गवां क्रयाज्जीवनमाहुरार्याः । गुडौदनक्षारदधिक्रयेण स्त्रियाः प्रलोभेन भृगोः सुतांशे ॥ ४॥ शन्याम्शके कुत्सितमार्गवृत्त्या शिल्पादिभिर्दारुमयैर्वधाद्यैः । विन्यस्तभाराज्जनविप्रलम्भादन्योन्यवैरागममार्गमूलात् ॥ ५०॥ सौम्यैश्चतुष्केन्द्रगृहोपयातैः कुलोत्तमा वंशकरा नृपालाः । सर्वज्ञधीवित्तयशोगुणाढ्या नरा नृपप्रीतिकराश्च वा स्युः ॥ ५१॥ कर्मकर्माशगाः सौम्या जातः पुण्यरतः सदा । पापिनः पापकर्मात्मा चन्द्राद्वा यदि जायते ॥ ५२॥ कर्मराश्यंशपो यत्र तदीशः पापखेचरः । भूमादिग्रहसम्बन्धी यदि पापरतो भवेत् ॥ ५३॥ सिद्धारम्भः कर्मगे चन्द्रलग्नाद्भानौ भौमे साहसी पापबुद्धिः । विद्वान् सौम्ये वाक्पतौ राजतुल्यः शुक्रे भोगी भानुजे शोकतप्नः ॥ ५४॥ चन्द्रात्कर्मगते रवौ सरुधिरे मत्तः परस्त्रीरतो- ज्योतिर्विञ्च सचन्द्रजे जलधनस्त्रीपूषणादिप्रियः । सिद्धार्थो नृपसंमतश्च सगुरौ शुक्रेण युक्ते नृप- प्रीतिस्त्रीधनवृद्धिभाक् शनियुते दीनो दरिद्रो भवेत् ॥ ५५॥ चन्द्रात्कर्मणि भूसुते बुधयुते शाश्त्रोपजीवी भवेत् सेज्ये नीचजनाधिपः सभृगुजे वैदेशिकः स्याद्वणिक् । सार्कौ साहसिकोऽसुतश्च शशिनः कर्मस्थिते बोधने सेज्ये षण्डतनुश्च दीनवष्टनः ख्यातो नृपाल्प्रियः ॥ ५६॥ मान्दे चन्द्रमओ बुधे सभृगुजे विड्यावधूवित्तवान् सार्कौ पुस्तफलैस्वकश्च विषमाचारप्रवृत्तोऽधवा । जीवे शुक्रयुते तु विप्रजनपो भूपप्रियः पण्डितः सार्कौ सर्वजनोपतापचतुरो जातः स्थिरारम्भधीः ॥ ५७॥ सुगन्धनीलचूर्णादिचित्रकारो भिषग्वणिक् । कर्मस्थानगते मन्दे सासुरेज्ये निशाकरात् ॥ ५८॥ अथ आज्ञविचारः । आज्ञास्थानाधिपे सौम्ये शुभयुक्तेक्षितेऽपि वा । शोभनांशगते वाऽपि जातस्त्वाज्ञधरो भवेत् ॥ ५९॥ आज्ञाधिपे मन्दयुते रन्ध्रनाथेन वीक्षिते । क्रूरांशे केन्द्रराशौ वा क्रराज्ञां प्रकरोति सः ॥ ६०॥ अथ किर्तिं-मान-कृषि-व्यापार-निद्राविचारः । कर्कटस्थे निशानाथे गुरुशुक्रनिरीक्षिते । पारावतादिभागस्थे सत्कीर्तिधनवान् भवेत् ॥ ६१॥ मानेशे शुभसंयुक्ते शुभमध्यगतेऽपि वा । शुभग्रहांशके वाऽपि कीर्तिमानभिमानवान् ॥ ६२॥ पापेक्षिते कर्मणि पापयुक्ते मानाधिपे हीनबलोपयाते । जातोऽपवदी विगताभिमानः स्वकर्मतेजोबलकीर्तिहीनः ॥ ६३॥ कर्मेशतग्नवांशेसौ सनिसम्बन्धसंयुतौ । षष्ठाधिपयुतौ दृष्तौ बहुदारान्वितो भवेत् ॥ ६४॥ भूसूनुक्षिदिटिराशिपौ च बलिनौ केन्द्रत्रिकोणायगौ कर्मेशे भृउचन्द्रविक्षितयुते कृष्यादिगोवित्तवान् । सम्बन्धी यदि कर्मणीः शशिसुतो वाणिज्यशीलः सदा सौम्यासौम्ययुते तु सात्त्विकतमोनिद्री विमिश्रेऽन्यथा ॥ ६५॥ अथ लाभभावफलम् । लाभस्थनेन लग्नादस्वि(खि)लधनचयङप्तिमिच्छन्ति सर्वे लाभस्थानोपयातः सकलबलयुतः खेचरो वित्तदः स्यात् । भानुश्चेज्ज्ञातिवर्गादतिघनमुडुपो मातृवर्गेण भौमः स्वोत्थाच्चान्द्रिर्यर्दीष्टप्रभुविबुधसुहृन्मातुलैर्वित्तमेति ॥ ६६॥ जीवो यच्छति वेदशास्त्रयजनाचारादिपुत्रैर्द्धनं शुक्रः स्त्रीजनकाच्यनाटककलासङ्गितविद्यादिभिः । दासीदासकृयाजितधनं धन्यं समृद्धि शनि- र्विग्नादिद्युचरेण वीक्षितयुते विप्रादयो वित्तदाः ॥ ६७॥ आयस्थः शुभखेचरः शुभधनं पापस्तु पापार्जितं मित्रैश्रमिश्रधनं समेति भनुजस्तज्जातकोक्तं वदेत् । लाभस्थानगतः समस्तगुणवानिष्टाधिकश्चेद्बली जातो यानविभूषणाम्बरवधूभोगादिविद्याधिकः ॥ ६८॥ वित्तेशायगृहाधिपौ तनुपतेरिष्टग्रहौ चेद्धनं सत्कर्मामराविप्रपुण्यविषये दानादियोग्यं वदेत् । आयस्थो विबलः परार्जतबलो नीचारिदुःस्थानपो रेकायोगकरो यदि प्रतिदिनं कुर्वीत भिक्षाटनम् ॥ ६९॥ लाभेशे दिनपेऽथवा शशधरे भूपालतुल्याश्रयाद् भौमे मन्त्रिजनग्रजानुककृषिद्वारैर्धनं लभ्यते । विद्याबन्धुसुतैः सुधाकरसुते जीवे निजाचारतः शुक्रे रत्नवधूगजादिपशुभिर्मन्दे कुवृत्त्या श्रियम् ॥ ७०॥ लाभस्थानपतौ विलग्नभवनात् केन्द्रत्रिकोणस्थिते लाभे पापसमन्विते तु धनवान् तुङ्गादिराश्यंशके । तत्तत्कारकवर्गतो बलवशाद् योगानुसारं वदेत् तत्तत्खेटदशापहारामये वित्तं वदेत्तद्दिशि ॥ ७१॥ इति लाभभावविचारः । अथ व्ययभवाफलम् । क्रूरग्रहे बलवति व्ययगेऽरिनाशस्थानाधिपे कृषिधनस्थितिनाशकः स्यात् । रिष्फे चतुर्द्विपदभे सह तत्पदेन खेटेन सर्वपशुंभृत्यविनाशमेति ॥ ७५॥ विप्रादिखेचरयुते सति विप्रमुख्यैः स्त्रीवर्गतस्तु तरुणिस्वचरेण युक्ते । रिष्फे नरग्रहयुते रिपुणा सुहृद्भे जातः सुहृज्जनवशाद्भननाशमेति ॥ ७६॥ अथ दानविचारः । त्यागी शुभग्रहयुते कृषकश्च धर्मी पापेऽवसानगृहगे तु विवादशीलः । नेत्रामयः पवनकृच्चपलोऽटनः स्यादुच्चस्वमित्रभवने तु परोपकारी ॥ ७७॥ भानुर्वा कृशशीतगुर्व्ययगतो वित्तस्य नाशं नृपै- र्भौमो नाशयतीन्दुजेक्षितयुतो नानाप्रकारिर्द्धनम् । वागीशेन्दुसिता यदि व्ययगता वित्तस्य संरक्षकाः सौम्यः शुक्रयुतेक्षितो यदि नृणां शव्यासुखं जायते ॥ ७८॥ अथ शयनविचारः । व्ययेशे स्वोच्चराशिस्थे शुभवर्गसमन्विते । शुभखेचरसंदृष्टे पर्यङ्कशयनं वदेत् ॥ ७९॥ विचिन्नमज़्न्चे शयनं व्ययेशे परमोच्चगे । भाग्यनाथेन वा दृष्टे मणिरत्नविभूषितम् ॥ ८०॥ शुक्रे वा रविनन्दने हिमकरे रन्ध्रत्रिकोणस्थिते तद्गेहे शिथिलीभवेन्नृपतनं जातस्य केत्वन्विते ॥ ८१॥ अथ गतिधिचारः । मन्दाहिघ्वजसंयुते तु निघनस्थानाधिपेनान्विते रिष्फे दुर्गतिमेति षष्ठपतिना दृष्टेऽथवा मानवः । जातो याति परं पदं सुरगुरौ लग्ने भृगौ कामगे कन्यस्थे रजनीकरे यदि धनुर्लग्ने च मेषांशके ॥ ८२॥ दुस्थे दुष्तगृहाधिपे बलयुते तद्भावपुष्टीं वदे- दायुःस्यानपतौ तु यत्र विषले तद्भावनाशं तथा । लग्नेषः शुभखेटवीक्षितयुतो यद्भावयातो वल्ली तद्भावस्य शुभं करोति विपुलं नीचारिगस्त्वन्यथां ॥ ८३॥ इति श्रिनवग्रहकृपवा वैद्यनाथविरचिते जातकपारिजातेपञ्चदशो।आध्यायः ॥ १५॥
अथ स्त्रीजातकाध्यायः ॥ १६॥ स्त्रीबलारोग्यसन्तानविद्याकीतिविवर्द्धनम् । तिथिमग्रहसंयुक्तं जातकं ब्रमहे वयम् ॥ १॥ अर्थार्जने सहायः पुरुषाणमापदर्णवे पोतः । यात्राकाले मन्त्री जातकमपहाय नास्यपरः ॥ २॥ श्रीमज्जातलपत्रिका परहितं व्योमाधिवासस्फुटैः पङ्चाङ्गद्युचराष्टवर्गसहितस्थानादिषड्वीर्यजैः । आयुर्गोचरयोगभावजफलैः सार्द्धं दशाचक्रज्ञै- र्दीर्घायुःसुतभर्तृसौख्यविपुलश्रीकीर्तिदा लिख्यते ॥ ३॥ स्त्रीणां जन्मफलं नृयोगमुदितं यत्तत्पतौ योजयेत्- तासां देहशुभाशुभं हिमकराल्लग्नाच्च वीर्याधिकात् । भर्तृईणामगुणं गुणं मदगृहाच्छिद्राच्च तेषां मृतिम् सौम्यासौम्यबलाबलेन सकलं सङ्चिन्त्य सर्वं वदेत् ॥ ४॥ स्त्रीणां जन्मनि लग्नशीतकरयोर्मध्ये बली यस्ततः सम्पद्रूपबलानि तन्नवमतः पुत्रायवृद्धिं वदेत् । सौमङ्गल्यप्रनिष्टमष्टमगृहाद् भर्तृश्रियं सप्तमात् केचिद्भर्तृशुभाशुभं शुभगृहादिच्छन्ति होराविदः ॥ ५॥ वैधव्यं निधनेन लग्नभवनात्तेजो यशः सम्पदः पुत्रं पङ्चमभावतः पतिसुखं कामेन केचिद्विदुः । प्रव्रज्यामपि योषितामतिसुखं धर्मोपयातग्रहैः शेषं भावजयोगजन्यमखिलं नारीनराणां समम् ॥ ६॥ यमे लग्ननिशाकरौ यदि वरस्त्री रूपशिलान्विता सौम्यालोकितसंयुतौ गुणवती साध्वी च सम्पद्युता । ओजर्क्षे पुरुषाकृतिश्च चपला पुंश्चेष्टित पापिनी पापव्योमचरेण वीक्षितयुतौ जाता दुराचारिणी ॥ ७॥ लग्नेन्दू विपमर्क्षगौ शुभयुतौ सौम्यग्रहालोकितौ नारी मिश्रगुणाकृतिः स्थितिगतिप्रक्षावती जायते । युग्मागारगतौ तु पापसहितौ पापेक्षितौ वा तथा तद्राशीशयुतेक्षकग्रहबलादाहुः समस्तं विदः ॥ ८॥ ओजे विलग्ने पुरुषैर्बलिष्ठैर्बलान्वितैश्चन्द्रबुधासुरेज्यैः । सामान्यशक्तौ सति सूर्यपुत्रे जाता हि तस्था बहवो धवाः स्युः ॥ ९॥ युग्मे विलग्ने कुजसौम्यजीवशुक्रैर्बकिष्ठैः खलु जातकन्या । विख्यातनाम्नी सकलार्थतत्त्वबुद्धिप्रसिद्धा भवतीह साध्वी ॥ १०॥ सौरे मध्यबले बलेन अहितैः शीतांशुशुक्रेन्दुजैः शेषैर्वीर्यसमन्वितैः पुरुषीणी यद्योजराश्युद्रमे । जीवारास्फुजिदैन्दवेषु बलिषु प्राग्लग्नराशौ समे विख्याताखिलशास्त्रयुक्तिकुशला स्त्री ब्रह्मवादिन्यपि ॥ ११॥ अथ त्रिंशामशफलम् । लग्ने भौमगृहं गते शशिनि वा वीर्याधिके भूसुते त्रिंशांशप्रभवाऽबला यदि दुराचारप्रयुक्ता भवेत् । प्रेष्या भानुसुतांशके गुणवती साध्वी च जीवांशके सौम्यांशे मलिना सितांशजवधूर्जारव्रताचारिणी ॥ १२॥ लग्ने भार्गवराशिगे कलहकृद् दुष्टा कुजस्यांशके साध्वी पुत्रवती पुरन्दरगुरोरंशे पुनर्भूः शनेः । सौम्यस्यांशसमुद्भवाऽखिलकलासङ्गीतवाद्यप्रिया शुक्रांशे बुधवल्लभा च सुभगा लोकप्रिया जायते ॥ १३॥ त्रिंशांशेऽवनिजस्य बोधनगृहे लग्ने तु पुत्रान्विता मन्दांशे विधवाऽथवा मृतसुता क्लीबाकृतिस्थाऽसनी । जैवे भर्तृपरा बुधस्य तरुणी विख्याततेजस्विनी शौक्रे चारुतराम्बराभरणगोवित्तप्रसिद्धा भवेत् ॥ १४॥ लग्ने चन्द्रगृहं गते बलवति क्षोणिसुतस्यांशके जाता जारविनोदशीलरसिका पापेक्षिते शीतगौ । विश्वस्ता रवीजस्य निर्जजरगुरोरल्पायुरल्पात्मजा बौधे शिल्पकलावती भृगुसुतत्रिंशांशके कामुकी ॥ १५॥ भानुक्षेत्रगते तनौ शशिनि वा भूनन्दनस्यांशके नारी पुम्प्रकृतिस्थिता च कुलटा मन्दांशके दुःखिता । जीवांशे नृपवल्लभा गुणवती सौम्यस्य पुंश्चेष्टिता दुष्टा चासुरवन्दितस्य कुपतिस्नेहान्विता रोगिणी ॥ १६॥ वागीशस्य गृहोदये वसुमतीपुत्रस्य भागोद्भवा विख्याता परिवारिणी रविसुतस्यांशे दरिद्रा भवेत् । जीवांशे धनवस्त्रभूषणवती सौम्यस्य सम्पूजिता साध्वी दानवमन्त्रिणः सुतवती सद्वस्त्रभूषान्विता ॥ १७॥ लग्ने मन्दगृहे बलिन्यवनिजत्रिंशांशके शोकिनी मन्दांशे सति दुर्भगा निजकुलाचारानुरक्ता गुरोः । सर्वज्ञा कुलटा बुधांशजनिता शुक्रस्य बन्ध्या सती लग्नेन्दुस्फुटयोगतस्तु सकलत्रिंशांशजं वा वदेत् ॥ १८॥ आग्नेयैर्विधवाऽस्तराशिसहितैर्मिश्रैः पुनर्भूर्भवेत् क्रूरे हीनबलेऽस्तगे स्वपतिना सौम्येक्षिते प्रोज्भिता । अन्योन्यांशकयोः सितावनिजयोरन्यप्रसक्ताङ्गना द्यूने वा यदि शीतरश्मिसहिते भर्तुस्तदाऽनुज्ञया ॥ १९॥ स्वैरिणी चा पति स्यक्त्वा सर्वणं कामतः श्रयेत् । अक्षतं च प्रजाद्वारं पुनर्भूः संस्कृता पुनः ॥ २०॥ सौरार्क्षे लग्नगे सेन्दुशुक्रे मात्रा सार्द्धं पुंश्चली पापदृष्टे । कौजे स्वांशे सौरिणा व्याधियोनिश्चारुश्रोणी वल्लभा सद्ग्रहांशे ॥ २१॥ बलहीनेऽस्तगे पापे सौम्यग्रहनिरीक्षिते । पत्या विसृजते नारी नीचारिस्थे च वैरिणी ॥ २२॥ उत्सृष्टा मदनस्थिते दिनकरे शत्रुग्रहालोकिते। अविश्वस्ताऽवनिजे वधूरमणयोरन्योन्यवैरं तु वा । सौम्यासौम्ययुते कलत्रभवने जाता पुनर्भूः शनौ कामस्थे रिपुवीक्षिते त्वविधवा जाता जरां गच्छति ॥ २३॥ पापर्क्षे मदनस्थिते शनियुते वैधव्यमेत्यङ्गना जारासक्तविलासिनी सितकुजावन्योन्यराश्यंशगौ । चन्द्रे कामगृहं गते तु पतिना सार्द्धं दुराचारिणी मन्दारर्क्षविलग्नौ शशिसितौ बन्ध्या सुतस्थे खले ॥ २४॥ कलत्रराश्यांशगते महीजे मन्देक्षिते दुर्भगमेति कन्या । कलत्रांशके सौम्यदृशा समेते कलत्रराशौ पतिवल्लभा स्यात् ॥ २५॥ भौमागारविलग्नगौ शशिसितौ नारी पतिद्वेषिणी चन्द्रज्ञौ परतत्त्ववादचतुरा भौमेन्दुजौ भोगिनी । चन्द्रज्ञासुरवन्दिता यदि सुखद्रव्यान्विता लग्नगा वागीशो यदि लग्नगः सुतनया प्रज्ञाविभूषान्विता ॥ २६॥ तुङ्गथा गगनाटनाः शुभकरा रन्ध्रे सपापे वधू- र्वैधव्यं समुपैति पापभवने पापग्रहालोकिते । रन्ध्रेशांशपतौ खले च विधवा निसंशयो भामिनी सौम्यै रन्ध्रगतैः समेति तरुणी प्रागेव मृत्यु पतेः ॥ २७॥ भग्यास्थाः शुभखेचराः स्मरगते पापेऽष्टमस्थेऽथवा भर्तृश्रीबहुपुत्रसौख्यविभवैः सार्द्ध चिरं जीवति । क्रूरैर्बन्धुगृहोपगैर्बहुसुतप्राप्ता भवत्यङ्गना चापे वा कटकोदये पतिसुतप्राप्ता दरिद्रान्विता ॥ २८॥ गोसिंहालिवधूदये सुतगते चन्द्रेऽल्पपुत्रान्विता पापिरस्तशुभोदयाष्टमगतैर्दारिद्रयशोकाकुला । सौम्यासौम्ययुतैश्च मिश्रफलिनी सौम्यैः शुभश्रीयुता पुत्रेशेऽरिगते लग्नौ रिपुपतौ शस्त्रेण मृत्युर्भवेत् ॥ २९॥ करग्रहैरस्तगतैः समस्तैर्विलग्नराशेर्विधवा भवेत्सा । मिश्रैः पुनर्भूरिह जातकन्या पत्युज्भिता हीनबलैरसद्भिः ॥ ३०॥ स्त्रीजन्मलग्नान्मदगे शशाङ्के शुक्रारयुक्ते यदि जातकन्या । सा पत्यनुज्ञापरगामिनी स्यात्सौरारभांशोपगते तथैव ॥ ३१॥ सौरारभांशोपगतग्रहेषु शुक्रेन्दुयुक्तेश्वशुभेक्षितेषु । जाता कुलाचारगुणैर्विहीना मात्रा च साकं व्यभिचारिणी स्यात् ॥ ३२॥ क्षितितनयनवांशे लग्नतः सप्तमस्थे दिनकरबुधदृईष्टे व्याधियोनिः प्रजाता । शुभकरनवभागे सप्तमस्थानसंस्थे सुभगसुतवती सा चान्यथा दुर्भगा स्यात् ॥ ३३॥ कामासक्तमनस्विनी च विधवा पापद्वये सप्तमे पश्चार्खामिवधं करोति कुलटा पापत्रये चास्तगे । राजामात्यवराङ्गना यदि शुभे कामं गते कन्यका मारस्थे तु शुभत्रये गुणवती राज्ञी भवेद् भूपतेः ॥ ३४॥ अन्योन्यांशगतौ सितार्कतनयावन्योन्यदृईष्टौ तु वा कुम्भे चाष्टमभागजातवनिता कामाग्नितप्ता भवेत् । वैधव्यं समुपैति चन्द्रभवनात् क्रूरे मदस्थानगे चन्द्रादस्तगृहोपगः शुभकरो राज्यापदं यच्छति ॥ ३५॥ स्त्रीजन्मलग्ने शशिशुक्रयुक्ते कोपान्विता सा सुखभागिनी स्यात् । सर्वत्र चन्द्रे सति तत्र जाता सुखान्विता वीतरतिप्रिया स्यात् ॥ ३६॥ शुक्रेन्दुभे रूपगुणाभिरामा कलावती जीवबुधोदये तु । लग्नस्थिता जीवबुधासुरेज्या जाताङ्गना सर्वगुणप्रसिद्धा ॥ ३७॥ वाचस्पतौ नवमपङ्चमकेन्द्रसंस्थे तुङ्गादिके भवति शीलसमन्विता च । साध्वी सुपुत्रजननी सुखिनी गुणाढ्यां नूनं कुलद्वययशत्करिणी भवेत्सा ॥ ३८॥ यदि शुभकरदृष्टा शिल्पिनी शुद्धचित्ता सततमिह सलज्जा चारुमूतिः सुपुत्रा । बहुधनशुभयुक्ता वल्लभे व्रजति शुभशतानां भाजनत्वं च होरा ॥ ३९॥ चन्द्रे कर्कटकोदये च बलिभिः शुक्रज्ञजीवेन्दुभि- र्नानाशास्त्रकलारसज्ञचतुरा विख्याततेजखिनी । कामस्थैरथवा विलग्नभवनाद्धर्मस्थितैः खेचरैः प्रव्रज्याभुपयाति जन्मसमये पाणिग्रहे चिन्तयेत् ॥ ४०॥ पापेऽस्ते नवमगतग्रहस्य तुल्यां प्रव्रज्यां युवतिरुपैत्यसंशयेन । उद्वाहे वरणविधौ प्रदानकाले चिन्तायामपि सकलं विधेयमेतन् ॥ ४१॥ जन्मन्युद्धाहकाले च चिन्तायां वरणे तथा । स्त्रीणां चिन्ता बुधेनोक्ता घटते तत्पतिष्वपि ॥ ४२॥ क्रूरेऽष्टमे विधवता निधनेश्वरांशे यस्य स्थिते वयसि तस्य समे प्रदिष्टा । सत्स्वर्थगेषु मरणं स्वयमेव तस्याः कन्यालिगोहरिषु चाल्पसुतत्वमिन्दौ ॥ ४३॥ रन्ध्रे मिश्रबले शुभाशुभखगैरालोकिते वा युते दम्पत्यो समकालमृत्युमखिलज्योतिर्विदः संविदुः । एकस्थौ मदलग्नपौ यदि वा लग्नस्थिते कामपे कामस्थे तनुपे शुभग्रहयुते मृत्युस्तयेस्तुल्यतः ॥ ४४॥ सत्स्वर्थगेषु स्वयमेव सा स्त्री विपद्यते तत्परिपाककाले । रन्ध्रस्थतन्नाथतदंशपानां दशापहारे मृतिमाहुरार्याः ॥ ४५॥ सहजभवननाथे पुङ्ग्रहे पुङ्ग्रहर्क्षे पुरुषस्वचरयुक्ते पुङ्ग्रहालोकिते वा । नय्नभवनकेन्द्रे कोणगे वा बलिष्टे बहुधनसुखवन्तं सोद्रं याति जाता ॥ ४६॥ सहोदरस्थानपलाभनाथौ विलग्नतः पङ्चमराशियातौ । नृपालतेजोगुणरूपवन्तं सहोदरं जातवधूः समेति ॥ ४७॥ अथ् पतिलक्षणम् । यस्या मन्मथमन्दिरे गतबले शून्ये खलालोकिते सौम्यव्योमनिवासदृष्टिरहिते भर्ता नरः को भवेत् । क्लीबः स्यान् पतिरस्तगे शशिसुते सार्कात्मजे दुर्भगा बन्ध्या वा तरुणी चरे मदगृहे नित्यं प्रवासान्वितः ॥ ४८॥ स्वांशे भास्वति कामगे मृदुरतिक्रीडाविनोदी पति- श्चन्द्रे सौख्यमुपैति भूमितनये जारे वधूतत्परः । विद्वान् चन्द्रसुते जितेन्द्रियवरो जीवे मदस्थानगे शुक्रे कान्तवपुः सुखी च रविजे वृद्धोऽतिमूर्खो भवेत् ॥ ४९॥ स्थान्मार्दवाङ्गो गुणवान्प्रगल्भो जामित्रराश्य्ंशकजा तु थाऽस्याः । सौरेऽस्तगे स्वांशगृहोपयाते वृद्धोऽतिमूर्खः पतिरेव तस्याः ॥ ५०॥ दुःस्थौ धर्मगृहेशदेशदेसचिवौ भर्ता गतायुर्भवेद् दीर्घायुर्धनवांस्त्रिकोणगृहगौ केन्द्रस्थितौ वा यदि । विद्वान् बोधनवाहनेशसहितौ सारार्कजौ कर्षकः स्वर्भानुध्वजसंयुतौ यदि खलः सारीश्ररश्चोरराट् ॥ ५१॥ गौराङ्गः पतिरस्तगे दिनकरे कामी सरोषेक्षण- श्चन्द्रे रूपगुणान्वितः कृशतनुर्भोगी रुगार्तो भवेत् । नम्रः क्रूररसोऽलसः पटुवचाः संरक्तकान्तिः कुजे विद्यावित्तगुणप्रपङ्चरैकः सौम्ये मदस्थानगे ॥ ५२॥ दीर्घायुर्नृपतुल्यवित्तविभवः कामी च बाल्ये गुरौ कान्तो नित्यविनोदकेलिचतुरः काव्ये कविः श्मापतिः । मन्दे वृद्धकलेवरोऽस्थिरतनुः पापी पतिः कामगे राहौ वा शिखिनि स्थिते मलिनधीर्नीचोऽथवा तत्समः ॥ ५३॥ दिग्देशस्थितिधर्मकर्मजगुणाः पङ्चातके योषितां ये नारीजनजातके निजपतौ संयोजितास्तत्वतः । द्युणांशोपगतग्रहेषु बलवत्खेटांशतुल्याः सुताः केन्द्रे कामपतिः करोति विपुलं कल्याणकालोत्सवम् ॥ ५४॥ इति श्रीनवग्रहकृपया वैद्यनाथविरचिते जातकपारिजाते षोडशोऽध्यायः ॥ १६॥
अथ कालचक्रदशाध्यायः ॥ १७॥ प्रणम्य परमात्मानं शिवं परमकारणम् । खेचरं चक्रमध्यस्थं चतुःषष्टिकलात्मकम् ॥ १॥ पप्रच्छ देवदेवेशमीश्चरं सर्वमङ्गला । कालचक्रगतिं सर्वां विस्तराद्वद मे प्रभो ॥ २॥ इश्वर उवाच । अहमादित्यरूपोऽस्मि चन्द्रमास्त्वं प्रचक्षसे । संयोगेन वियोगेन जगत्स्थावरजङ्गमम् ॥ ३॥ पङ्च प्राचीरालिखेद्वाणसङ्गयास्तिर्यग्नेखा वर्जतान्तश्चतुष्काः । प्रागादीशा द्वादश व्योमवासा ज्योतिश्चक्रस्वामिनस्तूबराद्याः ॥ ४॥ धराजशुक्रज्ञशशीनसौम्यसितारजीवार्कजमन्दजीवाः । क्रमेण मेषादिकराशिनाथास्तदंशपाश्चेति वदन्ति सन्तः ॥ ५॥ भूतैकविंशद्रिरयो नवदिक्षोडशाब्धयः । सूर्यादीनां क्रमादब्दा राशीनां स्वामिनो वशात् ॥ ६॥ अश्वीपुनर्वसूहस्तमूलप्रोष्ठपदादिषु । अंशकान् गणयेन्मेषात्प्रादक्षिण्यक्रमं वदेत् ॥ ७॥ रोहिणीमघवैशाखवैष्णवादिषु भेषु च । अंशकान् वृश्चिकादीनां गणयेदपसव्यतः ॥ ८॥ दक्षिणाभिकनक्षत्रं द्वादशांशकराशिषु । चक्रं प्रदक्षिणिकृत्य मीनान्ते विन्यसेत्पुनः ॥ ९॥ उत्तरात्रयनक्षत्रं वृश्चिकाद्यप्रदक्षिणम् । कृत्वा चापान्तकेऽन्यस्मिज्ज्ञातव्ये दक्षिणोत्तरे ॥ १०॥ सव्यापसव्यमार्गेण चाश्च्विन्यादि त्रिकं त्रिकम् । देहादि गणयेत्सव्ये वामे जीवादि गण्यते ॥ ११॥ मेषगोयमकुलीरमन्दीरेष्वंशकेषु परमायुच्यते । ज्ञानकं मदगजास्तदा क्रमात्तत्र कोणभवनेषु तद्वदेत् ॥ १२॥ एवमायुः परिज्ञानं देहजीवौ प्रकल्प्य च । सव्ये तु प्रथमांशस्तु देह इत्यभिधीयते ॥ १३॥ जीवः सर्वेष्वन्त्यपादौ विलोममपसव्यके । देहजीवे यदा राहुः केतुभौमो रविः स्थितः ॥ १४॥ तदा तस्मिन्भवेन्मृत्यु रोगः प्रवर्तते । देहजीवगृहं यातः सौम्यो जीवश्च भार्गवः ॥ १५॥ सुखसम्पत्करं सर्वं शोकरोगविनाशनम् । मिश्रखेचरसंयुक्ते मिश्रं फलमवाप्नुयात् ॥ १६॥ सिंहावलोकसमये मण्डुकगतिसम्भवे । अपमृत्युभयं तस्मिन् प्रायश्चित्ताद्विमुच्यते ॥ १७॥ मीनात्त वृश्चिके यते ज्वरं भवति देहिनाम् । पाथोनात्कर्कटे याते मातृबन्धुवधूमृतिः ॥ १८॥ कर्कटात्तु हरौ याते व्रणरोगं वदेद् बुधः । सिंहात्तु मिथुनं याते स्वस्त्रीव्याधिर्मृतिर्भवेत् ॥ १९॥ पुत्रबन्धुमृं विद्याच्चापान्मेषं गते पुनः । शुभग्रहेऽस्त्मिन्नभयं पापग्रहयुते भयम् ॥ २०॥ कन्यायाः कर्कटे याते पूर्वभागे महान्भवेत् । उत्तरां दिशमाश्रित्य शुभयात्रां गमिष्यति ॥ २१॥ सिंहात्तु मिथुनं याते पूर्वभागं विवर्जयेत् । कार्यारम्भे तु नैर्कृत्यां सुखयात्रां गमिष्यति ॥ २२॥ कर्कटादक्षिणे सिंहे कार्यहानिश्च रोगकृत् । दक्षिणां दिशमाश्रित्य पञ्चदागमनं भवेत् ॥ २३॥ मीनास्तुवृश्चिके क्रान्ते उदग्गच्छति सङ्कटम् । चापान्मेषे भयं यात्रा व्याधिर्बन्धुमृतिर्भवेत् ॥ २४॥ तत्र सम्पद्विवाहादि शुभं भवति पश्चिमे । शुभारूढे नृपप्रीतिं सर्वसम्पत्करं नृणाम् ॥ २५॥ देहो मेषश्चापसिंहाजभानां जीवश्चापी गोवधूनक्रमानाम् । आकोकेरो देहसंज्ञो नृयुग्मम् जीवः सव्ये चापसव्ये विलोमात् ॥ २६॥ उक्षा देहो युग्मकोणं गतानां जीवं युग्मागारमाहुर्मुनीन्द्राः । मीनो जीवः कर्कटो देहराशिः सव्ये चक्रे कर्किकीतान्त्यभानाम् ॥ २७॥ देहजीवसमायुक्तैर्भौमार्किरविभोगिभिः । एकैकयोगे मरणं बहुयोगे न संशयः ॥ २८॥ देहयुक्ते महारोगं जीवयुक्ते महद्भयम् । द्वाम्यां संयोगमात्रेण इन्यते नात्र संशयः ॥ २९॥ अदिरोगो भवेद् द्वाम्यामपमृत्युस्त्रिभिर्भवेत् । चतुर्भिमृतिरापन्ना देहजीवे भवेद्यदि ॥ ३०॥ युगपदेहजीवौ तु पापग्रहयुतौ तथा । राजचोरादिभीतिश्च द्वाभ्यां मृत्युर्न संशयः ॥ ३१॥ अग्निबाघां रवौ विद्याच्चन्द्रे ज्वलनबाघनम् भौमे शस्त्रकृता पीडा वायुबाधाकरं बुधे ॥ ३२॥ गुरौ चोदरबाघा स्यात् शुक्रेऽग्निभयमाप्नुयात् । शनौ गुल्मेन बाधा स्याद् राहौ विषकृतां रुजम् ॥ ३३॥ भ्रातृस्थानगतो जीवो दारस्थानगतः कुजः । तथा जन्मगतो मन्दो राहुर्नवमराशिगः ॥ ३४॥ चन्द्रोऽष्टमगृहं यातः सूर्यो रिष्फगृहं गतः । बुधः सप्तमभावस्थो भार्गवः शत्रुराशिगः ॥ ३५॥ इत्येवं मरणस्थानं तस्मिन्पापयुतेऽथवा । पापदृष्टेऽरिनीचस्थे दुर्बले दुःखमाप्नुयात् ॥ ३६॥ अथ देहजीवफलम् । भानुः करोति विविधापदमर्थनाशमातिज्वरारिजनभीतिपदच्युतिं च । पित्तारिगुल्मग्रहणीक्षयकर्णरोगं पश्चादिबन्धुमरणं सह्जादिनाशम् ॥ ३७॥ इति सूर्यफलम् । चन्द्रः स्वबन्धुनजसङ्गमकन्यकाप्तिमारोग्यभूषणसुखाम्बरराजपूज्यम् । दानक्रियादिसुरभूसुरपुण्यतीर्थस्नानार्चनं मृदुसुखान्नसुखं करोति ॥ ३८॥ इति चन्द्रफलम् । भौमः करोति तनुतापरुगग्निचोरभीतिं स्वबन्धुकलं सहजादिनाशम् । क्षेत्रार्थनाशपदविच्युतियुद्धनीतिं गुल्मार्शकुष्ठविषशत्रुभयं कुवृत्तिम् ॥ ३९॥ स्वरमासुरिकापैत्त्यं ग्रन्थिस्फोटं कुजस्य च । विषाग्निनशस्त्रचोरारिनृपभीतिं वदेद् बुधः ॥ ४०॥ इति भौमफलम् । सौम्यः करोति सुहृदाप्तमहत्प्रसादविज्ञानशीलनिगमागमशास्त्रबोघम् । स्त्रीपुत्रदारनृपभूषणगोगजाश्चलाभं विवेकधनबुद्धियशोऽभिवृद्धिम् ॥ ४१॥ इति बुधफलम् । जीवः विविधार्थसुखं महत्त्वं राज्याभिषेकमवनिप्रभुपूजनाद्यम् । स्त्रीपुत्रलाभसुखभूषणभोजनार्थमारोग्यकीर्तिविजयं च परोपकारम् ॥ ४२॥ इति गुरुफलम् । शुक्रः करोति रतिलाभसुखाङ्गनादिचित्राम्बरार्थपशुवाहनरत्नजालम् । गानक्रियानटनगोष्ठिमहत्प्रतापं सत्कीर्तिदानविभवं सुजनैः समाजम् ॥ ४३॥ इति शुक्रफलम् । मन्दः करोति कलहं तनुकृच्छ्नमृत्युबन्ध्वातिमग्निरिपुभूतभयं विघातिम् । मानार्थहानिमभिमानकलत्रपुत्रनाशं गृहार्थकृषिवाणिजगोविनाशम् ॥ ४४॥ इति शशिफलम् । राहौ देहेऽरिपीडाऽत्मबन्धुकष्टपरिभ्रमम् । पक्षाघातादिपीडां च राजभीतिं वदेन्नृणाम् ॥ ४५॥ इति राहुफलम् । केतौ चोराग्निपीडादिरक्तस्त्रावादिपीडनम् । दारिद्रयं बन्धुनाशं च स्थाननाशं धनक्षयम् ॥ ४६॥ इति केतुफलम् । अथ चक्रदशाफलम् । लग्नचक्रदशाकाले देहारोग्यं महत्सुखम् । कीतिभूषणराज्यार्थसुतदाराम्बरायतिम् ॥ ४७॥ शुभक्षेत्रे शुभं सर्वं पापर्क्षे फलमन्यथा । तद्वत्पापसमायुक्ते शुभयुक्ते शुभादिकम् ॥ ४८॥ स्वक्षेत्रतुङ्गमित्रस्थखेचरेण सम्न्विते । विलग्नचक्रपाके तु राज्यार्थनृपपूजनम् ॥ ४९॥ नीचमूढारिराशिस्थखेचरेण समन्विते । पुत्रदारादिनाशं च मिश्रे मिश्रफलं वदेत् ॥ ५०॥ इति लग्नफलम् । द्वितीयराशिचक्रे तु धनधान्यविवर्धनम् । भोजनं सुतदाराप्तिं क्षेत्रगोनृपपूजनम् ॥ ५१॥ विद्याप्तिं वक्पटुत्वं च सद्गोष्ठया कालयापनम् । शुभर्क्षे फलमेवं स्यात्पापर्क्षे फलमन्यथा ॥ ५२॥ इति द्वितीयफलम् । तृतीयराशिचक्रस्य परिपाके महत्सुखम् । भक्ष्यभोज्यफलाप्तिं च शौर्यं धैर्य मनोजयम् ॥ ५३॥ कर्णाभणरवस्त्राप्तिं कण्ठभूषणमायतिम् । अन्नपानादिसम्पत्तिं शुभराशौ शुभं वदेत् ॥ ५४॥ इति तृतीयफलम् । वतुर्थराशिचक्रस्य पाके वाहनभूषणम् । सीमाप्ति तीर्थयात्रादिमहज्जननिषेवणम् ॥ ५५॥ चित्तशुद्धिं महोत्साहं स्त्रीसुनाप्तिं कृषिक्रियाम् । बन्धुक्षेत्राभिवृद्धिं च गृहलाभं महत्सुखम् ॥ ५६॥ आरोग्यमर्थलाभं च सुगन्धाम्बरभूषणम् । शुभर्क्षे शोभनं विद्यात्पापर्क्षे सर्वनाशनम् ॥ ५७॥ इति चतुर्थफलम् । सौतिराश्यत्मके चक्रे राज्याप्तिं राजपूजनम् । स्त्रीसुताप्तिं महाधैर्यमारोग्यं बन्धुपोषणम् ॥ ५८॥ अग्नदानं यशोलाभमानन्दाब्धिमहोदयम् । उपकर्तृत्वमर्थाप्तिं वाहनाम्बरभूषणम् ॥ ५९॥ शुभपापर्क्षजं सर्वं ग्रहयोगादिसम्भवम् । पूर्ववद्योजयोत्तत्र चरराशौ वदेद् द्युतिम् ॥ ६०॥ इति सुतफलम् । चक्रस्य षष्ठ्राशेस्तु पारिपाकेऽग्निजं भयम् । चोरारिविषभूपार्तिस्थाननाशं महद्भयम् ॥ ६१॥ प्रमेहगुल्मपाण्ड्वादिग्रहणिक्षयसम्भवम् । अपकीर्तिः कलत्रार्थे सुतब्न्धुविनाशनम् ॥ ६२॥ बन्धनानि गरप्राप्तिमृणदारिद्रयपीडनम् । पापर्क्षे फलमेवं स्यान्मिश्रं शुभगृहे सति ॥ ६३॥ इति षष्ठफलम् । कलत्रराशिचक्रस्य परिपाके करग्रहः । स्त्रीसुखं पुत्रलाभं च घतसूपगुडादिकम् ॥ ६४॥ कृषिगोगजभूषाप्तिं राजपूजां महद्यशः । शुभराशौ फलं सत्यं शुभखेचरसंयुते ॥ ६५॥ इति सप्तमफलम् । मृत्युर्चक्रदशाकाले महद् दुःखं धनक्षयम् । स्थाननाशं बन्धुनाशं गुह्योदरनिपीडनम् ॥ ६६॥ दारिद्रयमग्नविद्वेषमन्नाभावमरेर्भयम् । पापर्क्षे पापसंयोगे फलमेवं विनिर्दिशेत् ॥ ६७॥ इत्यष्टमफलम् । शुभचक्रदशाकाले शोभनं भवति ध्रुवम् । पुत्रमित्रकलत्रार्थकृषिगोगृहभूषणम् ॥ ६८॥ सत्कर्मधर्मसंसिद्धिं महज्जनपरिग्रहम् । शुभराशौ शुभं सर्वं पापराशौ विपर्ययः ॥ ६९॥ इति नवमफलम् । कर्मचक्रदशाकाले राज्याप्तिं नृपपूजनम् । सत्कीतिदारपुत्रात्मबन्धुसङ्गं महोत्सवम् ॥ ७०॥ आज्ञाधरत्वमारोग्यं सद्गोष्ठया कालयापनम् । सत्कर्मफलमैश्वयर्यं शुभराशौ वदेद् बुधः ॥ ७१॥ इति दशमफलम् । लाभचक्रदशाकाले धनाप्यारोग्यभूषणम् । विचित्रवस्त्वागमनं गृहोपकरणं लभेत् ॥ ७२॥ स्त्रीपुत्रबन्धुसौख्याप्तिमृणद्रव्यायति शुभम् । राजप्रिति महत्सङ्गं परवदन्ति शुभोदये ॥ ७३॥ इति लाभफलम् । व्ययच्क्रदशाकाले देहातिं स्वपदच्युतिम् । चोराग्निनृपकोपादिबन्धुत्रीनृपपीडनम् ॥ ७४॥ उद्योगभङ्गमालस्यं कृषिगोभूमिनाशनम् । दारिद्र्यं कर्मवैकल्यं पापर्क्षे तु न संशयः ॥ ७५॥ इति व्ययफलम् । अथ चक्रदशाफलेषु विशेषः । लग्नादिद्वादशान्तानां भावानां फलमीदृशम् । प्रोक्तमत्र विशेषोऽस्ति विशेषात्कथ्यतेऽधुना ॥ ७६॥ तत्तद्राशीशवीर्येण यथायोग्यं प्रयोजयेत् । राशीश्वरे बलयुते स्वोच्चमित्रस्ववर्गके ॥ ७७॥ मित्रान्विते शुभैर्दृष्टे यत्प्रोक्तं तच्छुभं वदेत् । बलहीनेऽरिनीचस्थे दिनेशकरपीडिते ॥ ७८॥ षष्ठाष्टम्व्ययस्थाने पापशत्रुनिरीक्षिते । तद्राशिपे तु जनने कष्टं राश्युद्भवं फलम् ॥ ७९॥ फलं तद्विगुणं कष्टं शुभं राश्युद्भवं फलम् । अधिपस्य बलं हीनं यदि चानर्थमाप्नुयात् ॥ ८०॥ अधिपस्य बलाधिक्यं राश्युद्भवफलं शुभम् । यदि चेद् द्विगुणं सौम्यं फलत्येव न संशयः ॥ ८१॥ अधिपे चरराशिस्थे चरराश्यंशकेऽपि वा । चररायुद्भवं चक्रं विदेशगमनप्रदम् ॥ ८२॥ यावच्चक्रं तदा ज्ञेयं यद्येकस्मिन् चरे सति । विदेशगमनं वाऽपि स्वस्थानाप्तिं विनिर्दिशेत् ॥ ८३॥ संग्याव्याये च यत्प्रोक्तं कर्माजीवे च यत्फलम् । फलमाश्रयजं यद्यस्त्गनजन्यं च यत्फलम् ॥ ८४॥ यत्प्रोक्तं राजयोगादौ चान्द्रयोगे च यत्फलम् । नाभसादिषु यत्प्रोक्तं शुभपापेक्षणादपि ॥ ८५॥ द्विग्रहादिषु यत्प्रोक्तं ग्रहाणां पूर्वसूरिभिः । तद्राशिचक्रकाले तु स्वधिया योगयेद् बुधः ॥ ८६॥ मेषादिराशिचक्रं तु भूभागे न्यस्य दक्षिणम् । अल्यादि ह्यैत्तरं यश्च तच्चक्रं तत्र निर्दिशेत् ॥ ८७॥ फलं वा विफलं वाऽपि प्रागादिद्युचरादधः । राशिदिग्भागतो वाऽपि तदिग्भागे विनिर्दिशेत् ॥ ८८॥ यथोपदेशमार्गेण सर्वेषां फलमीदृशम् ॥ १/२॥ अथ त्रिविधकालचक्रगतिः । कालचक्रगतिस्त्रेधा निश्चिता पूर्वसूरिभिः ॥ ८९॥ मण्डूकगमनं चैव पृष्ट्ःअतो गमनं तथा । सिंहावलोकनं नाम पुनण्गमनं भवेत् ॥ ९०॥ पृष्ठतो गमनं चैव कर्किकेसरिणोरपि । मीनवृश्चिकयोश्चाप्मेषयोः केसरी गतिः ॥ ९१॥ कन्याकर्कटयोः सिंहयुग्मयोर्मण्डुकी गतिः ॥ १/२॥ सिंहावलोकसमये त्वरातिस्थाननाशनम् ॥ ९२॥ बन्धुस्नेहादिनाशं च समानजनपीडनम् । जले वा पतनं कूपे पिषशस्त्राग्निजं भयम् ॥ ९३॥ बाहनात्पतनं वाऽपि दशाच्छिद्रान्विते सति । क्रूरास्तनीचापचयखेचरस्य दशा यदि ॥ ९४॥ दशाच्छिद्रमिति ज्ञेयं प्रवदन्ति विपश्चितः ॥ १/२॥ मण्डूकगतिसम्भुतसमये मरणं गुरोः ॥ ९५॥ पित्रोर्वा विषशस्त्राग्निज्वरचोराग्निभिभयम् । मण्डूकसमये सव्ये समानजनपीडनम् ॥ ९६॥ केसरीयुग्ममण्डूके मातुर्मरणमादिशेत् मरणं राजभीतिं च सन्निपातमरेर्भयम् ॥ ९७॥ सव्ये सिंहावलोके तु चतुष्पाद्भयमग्निजम् । पृष्ठतो गमतो सव्ये धनधान्यपशुक्षयः ॥ ९८॥ पितुर्मरणमास्यं तत्समानेषु वा मृतिः । मण्डूकगमने वामे श्रीसुतातिपरिश्रमम् ॥ ९९॥ पापज्वरं मृगाद् भीतिं पदच्युतिमरेर्भयम् । सिंहावलोकने वामे स्थानभ्रंशः पितुर्मृतिः ॥ १००॥ पृष्ठतो गमने वाऽपि जलभीतिं पदच्युतिम् । पितुर्नाशं नृपक्रोधं दुर्गारण्याटमं वदेत् ॥ १०१॥ अथ कालचक्रदशाप्रकारः । दस्त्रानलादितिभुजङ्गदिनेशभानां पूषासुंराजपदविश्वसमीरणानाम् । वाक्यानि सव्यगतिचक्रभवादिकानि चत्वारि सर्वमुनयः प्रवदन्ति तज्ज्ञाः ॥ १०२॥ चित्राहिर्बुघ्न्यभरणीपूर्वाषादेन्द्रमन्त्रिणाम् । सव्यचक्रान्त्यवाक्यानि चत्वारि क्रमशो विदुः ॥ १०३॥ द्विदैवकमलागारपितृदानववैरिणाम् । अप्सव्यस्य चक्रस्य वाक्यं चादिचतुष्टयम् ॥ १०४॥ जलेशमित्रेन्द्रमृगश्रविष्ठाभगार्यमाशङ्करतारकाणाम् । अन्त्यानि वाक्यान्यपसव्यजानि चत्वारि चक्रो॥।तनि चाहुः ॥ १०५॥ अथ सव्यचक्रवाक्यानि । पौरङ्गावोमातासहोधी ॥ १॥ नक्षत्रदासीचर्वणगः ॥ २॥ रूपोत्रक्षुनिघायरङ्गम् ॥ ३॥ वाणी चस्थन्दधिनक्षत्रम् ॥ ४॥ हंसश्चवशांबरपत्रम् ॥ ५॥ क्षन्नाधीकरगोभीमाच ॥ ६॥ सुदधिनक्षत्रजः सितः ॥ ७॥ वामाङ्गारकोत्रक्षु नधिः ॥ ८॥ अथापसव्यचक्रवाक्यानि । धनक्षेत्रपराङ्गमिव ॥ १॥ तासादत्रक्षुर्निधिर्हासा ॥ २॥ चर्मीभोगीरायधनर्क्षम् ॥ ३॥ त्रयोरागीमाभेतासह ॥ ४॥ त्रक्षुनिदिर्हासस्तमेव ॥ ५॥ गिरायुधनक्षत्रपरः ॥ ६॥ गोमावाचीसदात्रिक्षुन्ने ॥ ६॥ धीजः सितोभिवाङ्गारिका ॥ *॥ अथ कालचक्रदशावर्षाणि । भूतैकविंशद्रिरयो नवदिक्षोडशाब्धयः । सूर्यादीनां क्रमादब्दा राशीनां स्वामिनो वशात् ॥ १०६॥ अथान्तर्दशाप्रकारः । दशां दशान्दैः सङ्गण्य सर्वायुः संख्यया हरेत् । लब्धमन्तर्दशा ज्ञेया वर्षमासदिनार्दकाः ॥ १०७॥ चक्रेशाब्दा भुक्तिराशीश्वराब्दैर्हत्वा तत्तद्राशिमानायुराप्ताः । अब्दा मासा वासरा नाडिकाद्या दुःस्थानेशा दुःखरोगाकरा स्युः ॥ १०८॥ इत्थं महादायदिनं महाब्दैः सङ्गण्य तत्रान्तरदास्तु दाये । पुनस्तदा तत् परमायुरब्दह्वतं दशास्वन्तरगा दशा स्यात् ॥ १०९॥ विनाडीकृत्य नक्षत्रं स्वैः संवत्सरैः पृथक् । दायैः सङ्गण्य सर्वायुराप्तं सूक्ष्मदशाफलम् ॥ ११०॥ ग्रहवत्सरवासरा हृताः परमायुष्यसमाभितध्रुवैः । निजवर्षगुणाः स्वपाकदा इति पाकेष्वखिलेषु चिन्तयेत् ॥ १११॥ इति श्रीनवग्रहकृपया वैद्यनाथविरचिते जातकपारिजाते सप्तदशोऽध्यायः ॥ १७॥
अथ दशापहलाध्यायः ॥ १८॥ दशानुसारेण फलं वदन्ति मुनीश्वरा जातशुभाशुभं यत् । सारं समुद्रधृत्य तथैव वक्ष्ये भेदं यथाविस्तरतो दशायाम् ॥ १॥ बलानुसारेण यथा हि योगो योगानुसरेण दशाभुपैति । दशाफलः सर्वफलं नराणां वर्णानुसरेण यथा विभागः ॥ २॥ अथ विंशोत्तरी महादशा । आदित्यचन्द्रकुजराहुसुरेशमन्त्रिमन्दज्ञकेतुभृगुजा नव कृतिकाद्याः । तेनो नयः सिनदयातटघन्यसेव्यसेनानरा दिनकरादिदशाब्दसंख्याः ॥ ३॥ अथ दशापतेः शुभाशुभस्वम् । आरोहवीर्याधिकभावतुल्यबिन्वाधिकाः कर्मभवोदययाः । तुन्गादीवर्गोपगता लभोगाः षड्वीर्यवन्तश्च शुभप्रदाः स्युः ॥ ४॥ मान्दिराशिपतिमान्दिभावगाः स्वल्पबिदुरिपुनीचमूढगाः । पापखेटयुतभावसन्धिगा राशिसन्धिलवगास्त्वनिष्टकाः ॥ ५॥ दशापतिर्लग्नगतो यदि स्यात् त्रिंषड्दशैकादशगश्च लग्नात् । तसप्तवर्गोऽपिअथ तत् सुहृदा लग्ने शुभो वा शुभदा दशा स्यात् ॥ ६॥ दशादिनाथस्य सुहृद्गृहस्थतदुच्चगो वाऽथ् दशाधिनायात् । स्मरत्रिकोणोपचयोपगश्च ददति चन्द्रः खलु सत्फलानि ॥ ७॥ उक्तेषु राशीसू गतस्य विघोः स भावः स्याज्जन्मकालभवमूर्तिघनादिभावः । तत्तत्प्रवृद्धिकृदसौ केथितो नराणां तद्रावहानिकृदयेतरराशिसंस्थः ॥ ८॥ दशाप्रवेशे स्वगृहदिसंस्थे हिमद्युतौ यत्फलमुक्तमाइः । तद्वाच्यमिन्दुहि शुभाशुभाश्च्य फलम् मनोरूपतया ददाति ॥ ९॥ उत्पादितं हि द्युचरस्य पूर्व शुभादिकं कष्टफलं हि यत्तत् । तेनानुसरेण दआसु कल्प्यं शरीरभाजामशुभं शुभं वा ॥ १०॥ इष्टोत्कटत्वे हि शुभानि पुंसां फलान्यनिष्टान्यशुभोत्कटत्वे । साम्ये तु मिश्राणि फलानि नृनं सर्वत्र चैवं परिकल्पनीयम् ॥ ११॥ संज्ञाध्याये यस्य यद्द्रव्यमुक्तं कर्माजीवो यस्य यश्चोपदिष्टः । भावस्थानलोकयोगोद्भवं च तत्तत्सर्व तस्य योज्यं दशायाम् ॥ १२॥ शुभफलदशायं ताद्दगेवान्तरात्मा बहु जनयति पुंसां सौख्यमर्थागमं च । कर्यतफलविपाइकस्तर्कयेर्द्वतमानां परिणमति फलोक्तिः स्वप्रचिन्तास्ववीर्यैः ॥ १३॥ पाकस्वामिनी लग्नगे सुहृदि वा वर्गेऽस्य वा सौम्येऽपि वा प्रारब्धा शुभदा दशा त्रिदशषड्लाभेषु वा पाकपे । मीत्रिचोपचयत्रिकोणमदने पाकेश्वरस्य स्थित- चन्द्रः सत्फलषोधनाणी कुरुते पापानि चातोऽन्यथा ॥ १४॥ लग्नादिष्टगृहोपगः स्वभवने तुङ्गे सुहृद्भेऽथवा पाकेशः शुभमित्रवीक्षणयुतस्तत्पाकभुक्तौ शुभम् । केन्द्रे वा यदि कोणगोऽतीशुभदा पापास्त्रीषष्ठायगा- स्तुङ्गायोपचयेषु ये बलयुवआस्तेषां दशायां शुभं ॥ १५॥ अन्योन्यमिष्टप्रहयोर्दशायां भुक्तौ शुभं षड्बलशालिनोरतु । शत्रुप्रहौ दुर्बलशालिनौ चेत् पाकापहारे तु तयोरनर्थः ॥ १६॥ करोति यभावगतः स्वपाके तद्भावजन्यं त्वशुभं शुभं वा । शुभं शुभव्योमचरस्य दाये पापस्य दाये स्वशुभं वदन्ति ॥ १७॥ सम्यान्वितप्रहदशाऽतिशुभप्रदा स्यात् पापान्वितस्य विफलं परिपाककाले । मिश्रप्रहेण सहितस्य दशापहरे मिश्रं फलं भवति मिश्रबलान्वितस्य ॥ १८॥ यद्भातुखेटस्य दशापहारे तद्भातुवित्तायतिभाहुरार्यः । धातुक्षयं पापवियचरस्य पाकेऽभिवृद्धिं शुभदस्य धातोः ॥ १९॥ सपन्नखेटोपगतस्य पाके सपन्नवृद्धिं सकलार्थनाशम् । यत्कर्मकर्तृप्रहपाककाले तत्क्र्मसिद्धि प्रवदन्ति सन्तः ॥ २०॥ यत्कार्यकारिद्युचरस्य दये तत्कर्यसिद्धिं प्रवदेन्नराणाम् । शुभग्रहोऽसौ यदि कर्यसिद्धिं पापस्तु तत्कार्यविनाशनेव ॥ २१॥ राज्यस्थानपराज्यकारकदशा राजप्रसादप्रदा देवव्योमचरस्य पाकसमये तद्देवताराधनम् । धर्माधीशदशागते लति तपोधर्मादिसिधिं वदेत् कर्मेशस्य दशापाकसमये यज्ञदिकर्मोत्सवम् ॥ २२॥ सत्त्वादिग्रहपाकभुक्तिसमये तत्तद्गुणो जायते जन्मर्क्षादिनवर्क्षग्ग्र्हदशा कुर्वीत भूतं फलम् । कर्मर्क्षादिनवर्क्षगस्य बलिनः पाके भविष्यत्फलं चाधानादिगतस्य सर्वमफलं पाके फलं वा वदेत् ॥ २३॥ शीर्षोदयगतः खेटः पाकादौ फलदो भवेत् । पृष्ठोदयस्थः पाकान्ते चोभयोदयगः सदा ॥ २४॥ षष्ठेशस्य दशा विलापकरणी मृत्युविनाशप्रभो- रस्तव्योमचरस्य बन्धुमरणं पाकेऽपहारेऽथवा । सम्पत्साधकमैत्रपाः परममैत्रक्षेमताराधिपा- वेतेषामपहारभुक्तिसमये सम्पत्समृधिं वदेत् ॥ २५॥ त्रिमण्डलेष्वथैकस्मिन् पापस्तिष्ठति दुर्बलः । तद्रशायां मृतिं विड्यात् ससौम्यो यदि शोभनम् ॥ २६॥ राशिसन्धिगदाये तु शोकरोगादिपीडनम् । त्रिंशद्भागमनुक्रान्तदशा मृत्युफलप्रदा ॥ २७॥ नीचस्थितो जन्मनि यो ग्रहः स्यात् स चापि तद्युक्तखगो न शक्तः । दातुं शुभं राहुयुतस्त्वनिष्टं तत्क्षेत्रगस्तद्युतराशिपश्च ॥ २८॥ तत्तद्भावाधीश्चरस्याधिशत्रुर्यो वा खेटो बिन्दुशून्यर्क्षयुक्तः । तत्तत्पाके मूर्तिभावादिकानां नाशं ब्रूयादेवमाद्दुर्मुनीन्द्राः ॥ २९॥ बाधास्थानपतद्युतग्रहदशा शोकादिरोगप्रदा तत्केन्द्रस्थदशापहारसमये उःखं विदेशाटनम् । अन्योन्याष्टमषष्ठगद्युचरयोः पाकापहारे भयं देशत्यागमनर्थमिष्टशुभयोः सर्वं विमिश्रं वदेत् ॥ ३०॥ पाके दीप्तस्य राजा भवति धनयशोदानविद्याविनोदी स्वस्थस्याचारधर्मश्रवणबहुसुखारोग्यवित्तान्वितः स्यात् । राजप्रीतिं विभूतिं सुखमिह मुदितव्योमवासस्य दाये शान्तस्यारोग्यसौख्यश्रियमवार्नपतिप्रीतिमुत्साहमेति ॥ ३१॥ पाके शक्तस्य विद्यानिवयधनतपःसिद्धिधर्मप्रवृत्ति- श्चोरारातिक्षितीशैर्भयमनुजमृतिः पीडितस्य ग्रहस्य । दाये दीनस्य दैन्यं विकलखगदशा शोकरोगप्रदा स्यात् चित्तक्लेशः खलस्य प्रतिदिनमरिभिर्भीतखेटस्य भीतिः ॥ ३२॥ विलग्नतारेन्दुभनामताराप्रश्नेन्दुनक्षत्रगणेषु मध्ये । बलाधिलर्क्षेशदशाक्रमेण फलं शुभं वाऽशुभमाहुरार्याः ॥ ३३॥ उतपन्ननक्षत्रविलग्नतो वा भूयात् क्रमेणैव दशाफलानि । दशावसानेष्वशुभं च सर्वे कुर्वन्ति सामान्यफलं नराणाम् ॥ ३४॥ जन्मर्क्षात्परतस्तु पञ्चमभवाऽथोत्पन्नसंज्ञा दशा स्यादाधानदशाऽप्यथाष्टमभवात् क्षेमान्महाख्या दशा । आसां चैव दशावसानसमये मृत्युं वदेत्प्राणितां दीर्घस्वल्पसमायुषां वधाविपत्प्रत्यग्-दशासु क्रमात् ॥ ३५॥ अथ निर्याणदशा । जातोऽह्नि चेदर्कसनिस्फुटैक्यतारादिनेर्याणदशा प्रकल्प्या । तारेशराहुस्फुटयोगतारापूर्वा दशारिष्टकरा रजन्याम् ॥ ३६॥ अथ गुलिकदशा गुलिकस्थितनक्षत्रादशा तस्य प्रकल्पिता । तद्युक्तभवनांशेशौ सहकारी च मृत्युदाः ॥ ३७॥ अथ शूलदशा । दिनेशाविनशुक्रौ च राजारौ कारकाः स्मृताः । कारकस्य त्रिशूलर्क्षे यदा चरति या दशा ॥ ३८॥ तत्कारलस्थित्तगृहादिषु सर्वभेषु चक्रप्रमाणदलवत्सरसंयुतेषु । वीर्यान्वितेषु शुभदृष्टियुतेषु सौख्यं नीचारिपापयुतभेषु वदन्त्यनिष्टम् ॥ ३९॥ अथ महादशविशेषः । यत्तारांशगतः शशी तदधिपेनालोकितो वा युत- स्तेषां चक्रदशा विशेषफलदा वक्षयामि तचक्रजम् देहे पापयुते तु रोगमाधिकं जीवे तु जीवभ्रमं दद्याद्यनयोः सहाबलयुतिर्मृत्युं दशायां नृणाम् ॥ ४०॥ अथान्तर्दशाविशेषफलम् । पापो विलग्नगृहगो यदि तद्दशायं पापापहतसमये बहुशोकरोगम् । वित्तक्षयं नृसपत्नभयं नराणं सौम्यस्य मिश्रमखिलं प्रवदन्ति सन्तः ॥ ४१॥ लग्नाधिपद्शाकाले मन्दभुक्तौ धनक्षयम् । इष्टबन्धुविरोधश्च भविश्यति न संशयः ॥ ४२॥ धनाधिपः पापखगो(पापस्वगो)यदि स्याच्छन्यारभोगीशदिनेष्वराणाम् । अन्तर्दशायां धननाशमाहुः पापान्विते तद्भवने तथैव ॥ ४३॥ धनान्वितः पापखगस्तदीशः स्यात्तदशायां क्षितिपालकोपात् । मानार्थनाशं निगलं नराणां स्थानच्युतिं मित्रविरोधमेति ॥ ४४॥ पापग्रहे विक्रमभावनाथे पापवियच्चराणाम् । अन्तर्दशायामरिशत्रुचोरैर्दुःखं समायाति शुभान्विते वा ॥ ४५॥ दुश्चिक्यह्भावाधिपदायकाले मन्दारभोगिध्वजभानुभुक्तौ । नाशं वदेत्तत्र सहोदराणां भवेद्विशेषात्सहजैर्विरोधः ॥ ४६॥ क्षेत्राधिनाथस्य शुभेतरस्य पाके तु पापग्रहभुक्तिकाले । स्थानच्युतिं बन्हुजनैर्विरोधं कृष्यादिगोवित्तविनाशमाहुः ॥ ४७॥ पापापहारसमये सुतराशिपस्य पाके नृपालभयमिष्तसुतार्तिमाहुः । सौम्यापहारसमये सुतवित्तलाभमुर्विशबन्धुजनलालनमिष्टसिद्धिम् ॥ ४८॥ षष्ठेशपाकसमये तु शुभेतराणां भुक्तौ नृपानलभयं व्यसनं च रोगम् । पाके कलत्रगृहपस्य खलापहरे पलीविनाशमटनं च विदो वदन्ति ॥ ४९॥ रन्ध्रस्वामिदशागमे रिपुभयं पापापहरे नृणा- भायुर्वित्तयशोविनाशमटनं स्थानच्युतिं वा वदेत् । पाके धर्मगृहाधिपस्य भरणं पित्रोरधर्मायतिं भुक्तौ पापवियचरस्य निगलप्राप्तिं च वित्तक्षयम् ॥ ५०॥ कर्मेशस्य खलस्य पाकसमये भुक्तौ यदा पापीना- मिष्टातिं पदविच्युतिं सुखयशोहानिं च वित्तक्षयम् ॥ मन्दारार्कफणिशभुक्तिसमये लाभेशदाये सुखं कृष्यादिप्रविनायनं नृपभयं वित्तस्य नाशं विदुः ॥ ५१॥ व्ययेशदाये रविमन्दभौमभुक्तौ कलत्रात्मजबन्धुवैरम् । बलक्षयं मानधनक्षयं च फणीशभुक्तौ विषभीतिमाहुः ॥ ५२॥ अन्योन्यषष्ठाष्तमपाकभुक्तौ पदच्युतिं वा मरनं नराणाम् । एकस्थयोरन्तरदायकाले मृत्युं वदेद् दुर्बलशालिनोस्तु ॥ ५३॥ क्रूरग्रहदशाकले क्रूरस्यान्तर्दशागमे । मरणं तस्य जातस्य भविश्यति न संशयः ॥ ५४॥ क्रूरराशिगताः पापाः शत्रुखेटनिरीक्षिताः । शत्रुखेचरसंयुक्तास्तदशायां मृतिर्भवेत् ॥ ५५॥ दशाधिपस्य यः शत्रुस्तस्य भुक्त्यन्तरान्तरे । मृत्युकालो भवेन्नूनं पापखेटस्य नीश्चयः ॥ ५६॥ स्वोचादिजन्यमशुभस्य दशाप्रवेशे भावादिजं फलमशोभनपाकमध्ये । इष्टयुद्भवं सकलपापवियचराणां पाकावसानसभये फलमाहुरार्याः ॥ ५७॥ पाकस्यादौ भावजन्यं शुभानां तत्तद्राशिस्थानजं पाकमध्ये । दायस्यान्ते दृष्टसजातमेवं सर्वे तारापाकभेदं वदन्ति ॥ ५८॥ अथान्तर्दशाफलाणि । अथ तरणिदशायां चौर्यमुचाटनाद्यैर्धनमनलचतुष्पात्पीडनं नेत्रतापम् । उदरदशनरोगः पुत्रदारैर्वियोगो गुरुजनपितृनाशो भृत्यगोवित्तहानिः ॥ ५९॥ दशा दशाहता मासाश्वैकस्थानं विना परे । एकस्थानं त्रिगुणितं दिनान्यन्तर्दशाक्रमः ॥ ६०॥ अथ रविदाशायांअन्तर्दशाफलानि । द्विजभूपतिशास्त्राद्यैर्धनप्राप्तिं मनोरुजम् । विदेशवनसङ्चारं भानोरन्तर्गते स्वौ ॥ ६१॥ बन्धुमित्रजनैरर्थं प्रमादं मित्रसज्जनैः । पाण्डुरोगादिसन्तापं चन्द्रे भानुदशान्तरे ॥ ६२॥ रत्नकाङ्चनवित्ताप्तिं राजस्नेहं शुभावहम् । पैत्यरोगादिसङ्चारं कुजे भानुदशान्तरे ॥ ६३॥ अकाले मृत्युसन्तापं बन्धुगर्गारिपीडनम् । पदच्युतिं मनोदुःखं रवेरन्तर्गतेऽप्यहौ ॥ ६४॥ सर्वपूज्यं सुताद्वित्तं देवब्राह्मणपूजनम् । सत्कर्माचारसद्रोष्टी रवेरन्तर्गते गुरौ ॥ ६५॥ सर्वशत्रुत्वमालस्यं हीनवृत्तिं भनोरुजम् । राजचोरभयप्राप्तिं रवेरन्तर्गते शनौ ॥ ६६॥ बन्धुपीडां मनोदुःखं सन्नोस्साहं धनक्षयम् । किङ्चित्सुखमवानोति रवेरन्तर्गते बुधे ॥ ६७॥ कण्ठरोगं मनस्तापं नेत्ररोगमथापि वा । अकालमृत्युमाप्नोति रवेरन्तर्गते ध्वजे ॥ ६८॥ जले द्रव्याप्तिमायासं कुस्त्रीजननिषेवणम् । शुष्कसंवादमाप्नोति रवेरन्तर्गते भृगौ ॥ ६९॥ दशादौ दिननाथस्य पितृरोगं धनक्षयम् । सर्ववाधाधरं मध्ये दशान्ते सुखमाप्नुयात् ॥ ७०॥ स्वोच्चे नीचनवांशगस्य तरणेर्दयेऽपवादं भयं पुत्रस्त्रीपितृवर्गबन्धुमरणं कृष्यादिवित्तक्षयम् । नीचे तुङ्गनवांशगस्य च रवेः पाके नृपालश्रुयं सौख्यं याति दशावसानसमये वित्तक्षयं वा मृतिम् ॥ ७१॥ अथ चन्द्रदशाफलम् । हिमकिरणदशायां मन्त्रदिवद्विजाप्तिर्युवतिजनविभूतिः स्त्रीधनक्षेत्रसिद्धिः । कुसुमवसनभूषागनानाधनाढ्यो भवति बलविरोधे चार्थहा वातरोगी ॥ ७२॥ अथ चन्द्रदशायामन्तर्दशाफलानि । विद्यास्त्रीगीतवाद्येष्वभिरतिशमनं पटुवस्त्रादिसिद्धिं सत्सङ्गं देहसौख्यं नृपसचिवचमूनायकैः पूज्यमानम् सत्कीर्तिं तीर्थयात्रां वितरति हिमगुः पुत्रामित्रैः प्रियं च । क्षोणीगोवाजिलाभं बहुजनविभवं स्वे दशान्तर्विपाके ॥ ७३॥ रोगं विरोधबुद्धि च स्थाननाशं धनक्षयम् । मित्रभ्रातृवशात् क्लेशं चन्द्रस्यान्तर्गते कुजे ॥ ७४। रिपुरोगभयात् क्लेशं बन्धुनाशं धनक्षयवम् । न किंचित्सुखमाप्नोति राहौ चन्द्रदशान्तरे ॥ ७५॥ यानादिविविधार्थाप्तिं वस्त्राभरणसम्पदः । यत्नात् कार्यमवाप्नोति जीवे चन्द्रदशान्तरे ॥ ७६॥ मातृपीडा मनोदुःखं वातपैत्त्यादिपीडनम् । स्तब्धवागरिसंवादं शनौ चन्द्रदशान्तरे ॥ ७७॥ मातृवर्गाद्धनप्राप्तिं विद्वज्जनसमाश्रयम् । वस्त्रभूषणसप्राप्तिं बुधे चन्द्रदशान्तरे ॥ ७८॥ स्त्रीरोगं बन्धुनाशं च कुक्षिरोगादिपीडनम् । द्रव्यनाशमवाप्नोति केतौ चन्द्रदशान्तरे ॥ ७९॥ स्त्रीधन कृषिपश्वादिजलवस्त्रागमं सुखम् । मातृरोगभवाप्नोति भृगौ चन्द्रदशान्तरे ॥ ८०॥ नृपप्रायकमैश्च्वर्यं व्याधिनाशं रिपुक्षयम् । सौख्यं शुभमवाप्नोति रवौ चन्द्रदशान्तरे ॥ ८१॥ आदौ भावफलं मध्ये राशिस्थानफलं विदुः । पाकावसानसमये चाङ्गजं दृष्तिजं फलम् ॥ ८२॥ अथ कुजदशाफलम् । पाके भूमिसुतस्य शस्त्रहुतभूवाहनाद्यैर्घनं भैषज्यान्नपङ्चनैश्च विविधैः क्रौर्यैर्धनस्थानगमम् । पित्तासृग्ज्वरपीडनं तु सततं नीचाङ्गनासेवनं विद्वेषं सुतदारबन्धुगुरुभिर्दुष्टान्नभोगं विदुः ॥ ८३॥ अथ कुजदशायामन्तर्दशाफलानि । उष्णाधिक्यं सुहृद्द्वेषं मातृपीडां नृपाद्भयम् । सर्वकार्यर्थनाशं च कुजे कुजदशान्तरे ॥ ८४॥ नृपचोरादिभीतिञ्च धनधान्या दनाशनम् । दुष्टकर्मादिसंसिद्धि राहौ कुजदशान्तरे ॥ ८५॥ द्विजमूलाद्धनपाप्तिं भूलाभं च निरामयम् । सम्पूजनंजयं सौख्यं गुरौ कुजदशान्तरे ॥ ८६॥ बहुदुःखाकरव्याधिमरिचोरनृपैर्भयम् । धनक्षयमवाप्नोति शनौ भौमदशान्तरे ॥ ८७॥ वैश्यवर्गाद्धनप्राप्तिं गृहगोधान्यसम्पदः । शत्रुबाधां मनक्लेशं बुधे कुजदशान्तरे ॥ ८८॥ कुक्षिरोगेण सन्तापं बन्धुसोदरपीडनम् । दुष्टमानषशत्रुत्वं केतौ कुजदशान्तरे ॥ ८९॥ कलत्रभूषणं वस्त्रं बन्धुवर्गाद्धनागमम् । स्त्रीजन्द्वेष्यतद्रोष्ठी शुक्रे बौमदशान्तरे ॥ ९०॥ अपवादं गुरुद्वेषं कलहं व्याधिपीडनम् । आत्मवर्गान्मनोदुःखं रवौ भौमदशान्तरे ॥ ९१॥ नामावित्तसुखं वस्त्रमुक्तामणिविभूषणम् । निद्रालस्यमथोद्वेगं चन्द्रे भौमदशान्तरे ॥ ९२॥ भूनन्दनस्य पाकादौ मानहानिर्धनक्षयः । मध्ये नृपाग्निचोरद्यैर्भीतिश्चान्ते तथ भवेत् ॥ ९३॥ उच्चस्थितस्य धरणीतनयस्य पाके नीचांशगस्य मरणं सुतसोदराणाम् । नीचे तु तुङ्गभवनांशगतस्य दाये कृष्यादिभिधनधान्यसुखं वदन्ति ॥ ९४॥ राहुदशाफलम् । सौख्यादिवित्तस्थितिनाशनं च कलत्रपुत्रादिवियोगदुःखम् । अतीव रोगं परदेशवासं विवादबुद्धि कुरुते फणिशः ॥ ९५॥ अथ राहुदशायामन्तर्दशाफलानि । जायारोगं विवादं च बुद्धिनाशं धनक्षयम् । दूरदेशाटनं दुःखं राहौ राहुदशान्तरे ॥ ९६॥ व्याधिशत्रुविनाशं च राजप्रीतिं धनागमम् । पुत्रलाभं तथोत्साहं गुरौ राहुदशान्तरे ॥ ९७॥ वातपित्तकृतं रोगं बन्धुमित्रादिपीडनम् । दूरदेशनिवासं च शनौ राहुदशान्तरे ॥ ९८॥ मित्रबन्धुकलत्रादिसंयोगं च धनागमम् । राजप्रीतिभवाप्नोति बुधे राहुदशान्तरे ॥ ९९॥ चौर्यं च मानहानि च पुत्रनाशं पशुक्षयम् । सर्वोपद्रवभाप्नोति केतौ राहुदशान्तरे ॥ १००॥ विदेशाद्वाहनप्राप्निश्छात्रचामरसम्पदः । रोगारिबन्धुभीतिः स्यात् शुक्रे राहुदशान्तरे ॥ १०१॥ दानधर्मरतिः प्रीतिः सर्वोपद्रवनाशनम् । संसाररोगसङ्चारो रवौ राहुदशान्तरे ॥ १०२॥ भोगसम्पद्भवेन्नित्यं सस्यवृद्धिधर्नागमः । स्वबन्धुजनसंवादश्चन्द्रे राहुदशान्तरे ॥ १०३॥ सर्वोपद्रवसंयोगः सर्वकार्येषु मूढता । वित्तविस्मृतिदोषः स्यात् कुजे राहुदशान्तरे ॥ १०४॥ कुलीरगोमेषयुतस्य राहोर्दशाविपाके धनधान्यलाभम् । विद्याविनोदं नृपमाननं च कलत्रनृत्यादिसुखं वदन्ति ॥ १०५॥ पाथोनमीनाश्वयुतस्य राहिर्दशाविपके सुतदारलाभम् । देशाधिपत्यं नरवाहनं च दशावसाने सकलं विनाशम् ॥ १०६॥ मृगपतिवृषकन्याकर्कटस्थस्य राहोर्र्भवति च परिपाके राजतुल्यो नृपो वा । गजतुरगचमूपः सर्वजीवोपकारी बहुधनसुखशीलः पुत्रदारानुरक्तः ॥ १०७॥ दशादौ दुःखमाप्नोति दशाम्ध्ये महत्सुखम् । द्शान्ते फणिनाथस्य पितृनाशं पदच्युतिम् ॥ १०८॥ अथ गुरुदशाफलम् । स्थानप्राप्तिं वित्तयानाम्बराप्तिं राजस्नेहं चित्तशुद्धि विभूक्तिम् । ज्ञानाचारं पुत्रदारादिलाभं देवाचार्यः स्वे विपाके करोति ॥ १०९॥ अथ गुरुदशायामन्तर्दशाफलानि । नृपप्रीति तथोत्साहं सर्वकार्यार्थसाधनम् । विद्याविज्ञानमाप्नोति गुरौ गुरुदशान्तरे ॥ ११०॥ द्वेषबुद्धिं मनस्तापं पुत्रमूलाद्धनव्ययम् । कर्मनाशभवाप्नोति शनौ जीवदशान्तरे ॥ १११॥ वैश्यवर्गेण वित्ताप्तिं राजस्नेहं सुखावहम् । सत्कर्माचरसिद्धिं च बुधे जीवदशान्तरे ॥ ११२॥ मुक्ताप्रवालभूषाप्तिस्तीर्थयात्रा धनायतिः । गुरुभूपवशादाप्तिः केतौ जीवदशान्तरे ॥ ११३॥ वाहनादिधनप्राप्तिः छत्रचामरवैभवम् । स्त्रीपीडा जनविद्वेषो भृगौ जीवदशान्तरे ॥ ११४॥ शत्रुनाशं जयं सौख्यं चित्तोत्साहं धनागमम् । राजप्रसादमारोग्यं रवौ जीवदशान्तरे ॥ ११५॥ स्त्रीकृतोत्साहमैश्चर्य राजप्रीतिः सुखावहम् । दिव्यवस्त्रविभूषाप्तिं चन्द्रे जीवदशान्तरे ॥ ११६॥ कर्मनाशं च सङ्चारं ज्वरतापं महद्भयम् । वननाशं निरुत्साहं कुजे जीवदशान्तरे ॥ ११७॥ सर्वक्लेशभयं रोगं सर्वोपद्रवकारणम् । धनच्छेदभवाप्नोति राहौ जीवदशान्तरे ॥ ११८॥ नीचांशोपगतः स्वतुङ्गभवने जीवस्य पाके भयं चोरारातिनृपैः कलत्रतनयद्वेषं करोत्यश्रियम् । नीचे तुङ्गनवांशको यदि महाराजप्रसादं सुखं विद्याबुद्धियशोधनादिविभवं देशाधिपत्यं तु वा ॥ ११९॥ अथ शनिदशाफलम् । शनेर्दशायामजगर्दभोष्द्रवृद्धाङ्गनापक्षिकुधान्यलाभम् । क्षेणीपुरग्रामजनाधिकाराद्धनं वदेन्निचकुलाधिपत्यम् ॥ १२०॥ अथ शनेर्दशायामन्तर्दशाफलानि । क्लेशादिभिर्व्याधिनिपीडनं च मार्सर्यमानैर्बहुशोकतापम् । भूपालचोरैर्धनधान्यनाशं करोति मन्दः स्वदशापहारे ॥ १२१॥ रवितनयदशायां स्वापहारे विरोधं नरपति जनकिपं प्रेष्यवृद्धाङ्गनाप्तिम् । पशुगणविषभीतिं पुत्रदारादिपीडां ज्वरपवनकफातिं शूलरोगं वदन्ति ॥ १२२॥ सुखवित्तयशोवृद्धिं सत्कर्माचारसम्पदः । कृषिवाणिज्यमाप्नोति बुधे मन्ददशान्तरे ॥ १२३॥ वातपित्तकृतं रोगं कलहं नीचदुर्जनैः । दुःस्वप्नभयमाप्नोति केतौ मन्दद्शान्तरे ॥ १२४॥ बन्धुस्नेहं जनप्रीतिं जायावित्तधनायतिम् । कृष्यादिसुखमाप्नोति भृगौ मन्ददशान्तरे ॥ १२५॥ पुत्रदारविनाशं च् नृपचोरादिपीडनम् । मनोभयमवाप्नोति भानौ मन्ददशान्तरे ॥ १२६॥ गुरुस्त्रीमरणं दुःखं बन्धुद्वेषं धनागमम् । वातरोगमवाप्नोति चन्द्रे मन्ददशान्तरे ॥ १२७॥ स्थानच्युतिं महारोगं नानाविघमनोभयम् । सहोदरसुहृत्पीडां भौमे मन्दद्शान्तरे ॥ १२८॥ स्र्वाङ्गरोगसन्तापं चोरारिनृपपीडनम् । धनच्छेदमवाप्नोति राहौ मन्ददशान्तरे ॥ १२९॥ देवभूदेवभक्तिं च राजप्रीतिं महत्सुखम् । स्थानलाभमवाप्नोति गुरौ मन्ददशान्तरे ॥ १३०॥ स्वोच्चे नीचनवांशगो रविसुतः कुर्वीत सौख्यं फलं पाकादौ तु दशावसानसमये कष्टं फलं प्राणिनाम् । तुङ्गांशोपगते स्वनीचभवने पाकावसाने सुखं दायादौ रिपुचोरभीतिमधिकं दुःखं विदेशाटनम् ॥ १३१॥ अथ बुधदशाफलम् । स्वकीयदाये गुरुबन्धुमित्रैरर्थार्जनं कीर्तिसुखं करोति । दैत्यं च सत्कर्महिरण्यपुण्यैर्धनायतिं वातरुजं कुमारः ॥ १३२॥ अथ बुधदशायामन्तर्दशाफलानि । विचित्रगृहवित्ताप्तिं राजप्रीतिं महत्सुखम् । सर्वकार्यार्थसंसिद्धिं बुद्धे सौम्यदशान्तरे ॥ १३३॥ बन्धुपीडां मनस्तापं सौख्यहानिमरेर्भयम् । कार्यनाशभवाप्नोति केतौ सौम्यदशान्तरे ॥ १३४॥ गुरुदेवाग्निविप्रेषु दानं धर्मप्रियं तपः । धनवस्त्रविभूषाप्तिं शुक्रे सौम्यदशान्तरे ॥ १३५॥ वस्त्रभूषणवित्ताप्तिं राजप्रीतिं महत्सुखम् । धर्मश्रवणमाप्नोति रवौ बुधदशान्तरे ॥ १३६॥ रोगारातिजनद्वेषं सर्वकार्यार्थनाशनम् । चतुष्पाद्भयमाप्नोति चन्द्रे सौम्यदशान्तरे ॥ १३७॥ रोगारेभयनाशं च पुण्यकर्मफलं यशः । राजप्रीतिमवाप्नोति कुजे सौम्यदशान्तरे ॥ १३८॥ मित्रबन्धुधनप्राप्नोति सुखविद्याविभुषणम् । राजप्रीतिमवाप्नोति राहौ सौम्यदशान्तरे ॥ १३९॥ इष्टबन्धुगुरुद्वेषं धनलाभं सुतायतिम् । रोगादिभयमाप्नोति गुरौ सुअम्यदशान्तरे ॥ १४०॥ धर्मसत्कर्मवित्ताप्तिं सुखमल्पजनाधिपैः कृष्यादिनाशमाप्नोति शनौ सौम्यदशान्तरे ॥ १४१॥ उच्चराशिगतः सौम्यो नीचांशकसमन्वितः । करोति कर्मवैकल्यं निजदाये च वर्धनम् ॥ १४२॥ नीचस्थानगतश्चान्द्रिस्तुङ्गांशकसमन्वितः । पाकादौ विफलं सर्वं शुभमन्ते प्रयच्छति ॥ १४३॥ अथ केतुदशाफलम् । दीनो नरे भवति बुद्धिविवेकनष्टो नानाऽमयाकुलविवर्ज्द्धितदेहतापः । पापादिवृद्धिरतिकष्टचरित्रयुक्तः किङ्चित्सुखी च शिखिनः परिपाककाले ॥ १४४॥ अथ केतुदशायामन्तर्दशाफलानि । कलत्रपुत्रमरणं सुखवित्तविनाशनम् । रिपुभीतिमबाप्नोति केतौ केतुदशान्तरे ॥ १४५॥ स्त्रीपुत्ररोगकलहं बन्धुमित्रादिनाशनम् । स्वरातिसारमाप्नोति शुक्रे केतुदशान्तरे ॥ १४६॥ मनोभङ्गं शरीरर्ति विदेशगमनं भयम् । सर्वकार्यविरोधं च रवौ केतुदशान्तरे ॥ १४७॥ दारपुत्रजनालस्यं धानधान्यविनाशनम् । मन्स्तापमवाप्नोति चन्द्रे केतुदशान्तरे ॥ १४८॥ पुत्रदारानुजद्वेषं रोगारिनृपपीडनम् । बन्धुनाशमवाप्नोति कुजे केतुदशान्तरे ॥ १४९॥ राजचोरभयं दुःखं सर्वकार्यविनाशनम् । दुष्टमानवसंवादं राहौ केतुदशान्तरे ॥ १५०॥ देवद्विजगुरुप्रीतिं राजस्नेहं निराम्यम् । भूपुत्रलाभमाप्नोति गुरौ केतुदशान्तरे ॥ १५१॥ मनोभयं मनस्तापं स्वबन्धुजनविग्रहम् । देशत्यागमवाप्नोति शनौ केतुदशान्तरे ॥ १५२॥ बन्धुमित्रादिसंयोगं पुत्रदारधनागमम् । विद्यासुखमवाप्नोति बुधे केतुदशान्तरे ॥ १५३॥ शुभग्रहयुतः केतुः स्वदशायां सुखप्रदः । यदि शोभनसन्दृष्तः करोति विपुलं धनम् ॥ १५४॥ सपापः कुरुते केतुः स्वपाके दुष्टमानवैः । भीतिं कृतिमरोगाध्यैर्व्यसनं धननाशनम् ॥ १५५॥ दशादौ गुरुबन्ध्वार्ति दशामध्ये धनायतिम् । दशान्ते सुखमाप्नोति केतोर्दयफलं त्रिधा ॥ १५६॥ अथ शुक्रदशाफलम् । स्त्रीपुत्रवित्ताप्तिमतीव सौख्यं युगन्धमाल्याम्बरभूषणाप्तिम् । यानादिभाग्यं नरपालतुल्यं यशः स्वपाके भृगुजः करोति ॥ १५७॥ अथ शुक्रदशायामन्तर्दशाफलानि । शव्यास्त्रीधनवस्त्राप्तिं धर्मादिसुखसम्पदः । रिपुनाशं यशोलाभं शुक्रे शुक्रदशान्तरे ॥ १५८॥ मुर्धोदराक्षिरागं च कृषिगोवित्तनाशनम् । नृपक्रोधमवाप्नोति रवौ शुक्रदशान्तरे ॥ १५९॥ शीर्षोष्णरोगसन्तापं कामादिरिपुपीडनम् । किङ्चिर् सुखमवाप्नोति चन्द्रे शुक्रदशान्तरे ॥ १६०॥ पित्तासृगक्षिरोगं च चित्तोत्साहं धनागमम् । दारमूलाभमाप्नोति कुजे शुक्रदशान्तरे ॥ १६१॥ नीलवस्तुधनप्राप्नोति बन्धुद्वेषं सुहृद्भयम् । अग्निबाधामवाप्नोति रहौ शुक्रदशान्तरे ॥ १६२॥ धनवस्त्रविभूषाप्तिं धर्मचारं सुखावहम् । स्त्रीसुतार्ति च वैषम्य गुरौ शुक्रदशान्तरे ॥ १६३॥ वृद्धस्त्रीजनसम्भोगं गृहक्षेत्रधनागमम् । शत्रुनाशमवाप्नोति मन्दे शुक्रदशान्तरे ॥ १६४॥ सुतमित्रसुखार्थाप्ति नृपप्रीतिं महत्सुखम् । सुभमारेज्यमाप्नोति बुधे शुक्रदशान्तरे ॥ १६५॥ कलहं बन्धुनाशं च शत्रुपीडां मनोभयम् । धनच्छेदमवाप्नोति केतौ शुक्रदशान्तरे ॥ १६६॥ उच्चराशिं गतः शुक्रो नीचांशकसमन्वितः । स्वपाके धन्ननाशं च कुर्वीत पदविच्युतिम् ॥ १६७॥ भार्गवो नीचराशिस्थः स्वोच्चांशकसमन्वितः । स्वदाये कृषिवाणिज्यं धनलाभं प्र्यच्छति ॥ १६८॥ दशाफले विशेषता । सम्यग्बलिनः स्वतुङ्गभागे सम्पूर्णा बलवर्जितस्य रिक्ता । नीचाम्शगतस्य शत्रुभगो ज्ञेयाऽनिष्टफला दशा प्रसूतौ ॥ १६९॥ तत्तद्भावार्थलामेशदशास्वन्तर्दशासु च । तत्तद्भावविनाशः स्यात् तद्युतेइतकारकैः ॥ १७०॥ त्रिकोणधनलाभस्था बलिनो यदि शोभनाः । स्वदशान्तर्दशाकाले कुर्वन्ति विपुल्कं सुखम् ॥ १७१॥ अस्टादशाध्यायिनि सर्वहोरासमुद्धृते जातकपरिजाते । राशिस्वरूपादि दशाफलान्तं प्रोक्तं मया भानुमुखप्रसादात् ॥ १७२॥ इति श्रीनव्ग्रहकृपया वैद्यनाथविरचिते जातकपारिजातेऽष्टादशोऽध्यायः ॥ १८॥
अथ ग्रन्थोपसंहारः । शाखाभिरष्टादशसंख्यकाभिरध्यायरूपाभिरतिप्रकाशः । ज्योतिर्मयः सर्वफलप्रधानः सङ्किर्तितो जातकपारिजातः ॥ १॥ उक्तं राशिगुणालयं ग्रहगतिस्थानस्वभावाकृति- राधानादिसमस्तजीवजननं बालाद्यनिष्टाकरम् । आयुर्ज्जातकभङ्गयोगजविधिः श्रीराजयोगादिजो द्विव्यादिग्रहयोगजः शुभकरि मान्द्यब्दजं च क्रमात् ॥ २॥ पश्चादष्टकवर्गबिन्दुगणितं होराधनस्थानजं दुश्चिक्यावनिभावजं सुतरिपुस्थानप्रयुक्तं फलम् । कन्दर्पाष्टमधर्मराशिजनितं व्यापारलाभान्त्यजं नारीजातकलक्षणं निगदितं चक्रं दशान्तर्दशा ॥ ३॥ श्रीविद्याधिकवेङ्कटाद्रितनयः श्रीवैद्यनाथः सुधी- रादित्यादिसमस्तखेटकृपया विद्वज्जनप्रीतये । होरासिन्धुसमुद्धृतामृतमयीमष्टादशाव्यायिनी चक्रे जातकपारिजातसरणिं गीतोत्सुकश्लोकिनीम् ॥ ४॥ इति जातकपारिजातः समाप्तः । समाप्तोऽथं ग्रन्थः ।