अक्षर आकार:

संन्यासि गीतिका

Song of the Sannyasin

संन्यासि गीतिका

गीतं गाय सुतुङ्गतानसहितं दूरात्सुदूरोत्थितं संसारोद्भवदोषलेशरहितश्श्वेताद्रिगर्भोद्भवम् । उत्पन्नं च वनस्थलेऽतिगहने,--तद्ध्येव दोध्वन्यतां सन्यासिन् ! भव वीरभावभरितः सूद्गीथ उद्घोष्यताम् ॥ --ॐ तत् सत् ॐ । शान्तिर्यस्य कदापि वै धनयशःकामैर्न संभिद्यते यस्मिंश्चापि सुमुक्तिदा प्रवहति ज्ञानस्य गङ्गा सदा । सत्यानन्दविधारिणी भगवती,--तत्रोत्थितं गीयतां सन्यासिन् ! भव वीरभावभरितः सूद्गीथ उद्घोष्यताम् ॥ --ॐ तत् सत् ॐ । १ पाशांश्छिन्धि ततः स्वकांश्च सततं ये त्वां निबध्नन्ति वै सौवर्णांश्च तथा चमत्कृतिमतो लोहादियुक्तांश्च वा । रागद्वेषशुभाशुभं च , --सकला द्वन्द्वावली दूयतां सन्यासिन् ! भव वीरभावभरितः सूद्गीथ उद्घोष्यताम् ॥ --ॐ तत् सत् ॐ । संश्लिष्टोऽथ च दण्डितोऽपि कशया दासस्तु दासो हि सः सौवर्णस्य विघट्टितो यदि भवेत् पाशस्तु पाशो यतः । बन्धायैव समर्थितः,--परमतः पाशश्च विच्छिद्यतां सन्यासिन् ! भव वीरभावभरितः सूद्गीथ उद्घोष्यताम् ॥ --ॐ तत् सत् ॐ । २ दूरं गच्छतु मोहजालजटिलं तामिस्रभूतन्तमः येनैतद्धि सुबुद्धिविभ्रमकरैः संवर्ध्यतेऽन्धन्तमः । एवं मोहमयी हि जीवनतृषा--सा सर्वथा शम्यतां सन्यासिन् ! भव वीरभावभरितः सूद्गीथ उद्घोष्यताम् ॥ --ॐ तत् सत् ॐ । उत्पत्तेश्च मृतिं मृतेश्च जननं जीवोऽनयाकृष्यते स्वात्मा येन जितः सखे श‍ृणु जगत्तेनैव सञ्जीयते । विद्ध्येवं च सदैव मोक्षणविधौ धृत्या व्यवस्थीयतां सन्यासिन् ! भव वीरभावभरितः सूद्गीथ उद्घोष्यताम् ॥ --ॐ तत् सत् ॐ । ३ ᳚ वप्ता भुङ्क्ष्यति निश्चितं फलमतः, कार्यं च वै कारणात् भद्राद्भद्रमथाशुभादशुभमप्येतद्व्यवस्थापितम् । शक्तः कोऽपि न लङ्घितुं कथमपि ᳚ त्वेवं त्वया बुद्ध्यतां सन्यासिन् ! भव वीरभावभरितः सूद्गीथ उद्घोष्यताम् ॥ --ॐ तत् सत् ॐ । ᳚यस्त्वाकारमवाप्स्यति ध्रुवमिदं बद्धो भविष्यत्यसौ᳚ एतत्सत्यमथापि भो ! श‍ृणु, सदा मुक्तः सदात्मा यतः । नामाकारविवर्जितोऽस्ति च--ततः तत् त्वं हि निश्चीयतां सन्यासिन् ! भव वीरभावभरितः सूद्गीथ उद्घोष्यताम् ॥ --ॐ तत् सत् ॐ । ४ ते जानन्ति न सत्यमेव नितरां ये स्वप्नसङ्कल्पितान् पश्यन्त्येव यथा--पिता च जननी पुत्राश्च पत्नी सखा । आत्मा लिङ्गविवर्जितः श‍ृणु सखे ! व्यर्थं न वै कल्प्यतां सन्यासिन् ! भव वीरभावभरितः सूद्गीथ उद्घोष्यताम् ॥ --ॐ तत् सत् ॐ । आत्मा कस्य पिता ? तथा कथय भो !--कस्यास्ति पुत्रश्च सः ? बन्धुः कस्य ? तथा रिपुश्च वद यस्त्वेको हि निर्लिङ्गकः ? अन्यो नास्ति ततश्च सर्वमयतः,--तत् त्वं हि निश्चीयतां सन्यासिन् ! भव वीरभावभरितः सूद्गीथ उद्घोष्यताम् ॥ --ॐ तत् सत् ॐ । ५ एकस्तिष्ठति नित्यमुक्तविभवः ज्ञाता सदात्मा, मुने ! नामाकारविकारकल्पनकलालेशो न तस्मिन् मुने ! साक्षात्तत्त्वमसीति विद्धि सततं ज्ञाने च निष्ठीयतां सन्यासिन् ! भव वीरभावभरितः सूद्गीथ उद्घोष्यताम् ॥ --ॐ तत् सत् ॐ । तं चाश्रित्य तनोति मोहघटितान् स्वप्नान् हि माया बहून् साक्षी दृश्यतया विभाति च तथा जीवस्वरूपस्तदा । साक्षात्तत्त्वमसीति विद्धि सततं ज्ञाने च निष्ठीयतां सन्यासिन् ! भव वीरभावभरितः सूद्गीथ उद्घोष्यताम् ॥ --ॐ तत् सत् ॐ । ६ कुत्रान्विष्यसि मुक्तितां ? प्रियसखे ! नायं हि लोकस्तु ते लोकोऽन्योऽपि न दत्स्यते कथमपि, ग्रन्थेषु वै मन्दिरे । व्यर्थश्चास्ति परिश्रमोऽत्र भवता स्वाभ्यन्तरेऽन्विष्यतां सन्यासिन् ! भव वीरभावभरितः सूद्गीथ उद्घोष्यताम् ॥ --ॐ तत् सत् ॐ । येन त्वं परिपीडितोऽसि नितरां, हस्ते त्वदीये हि तत् हस्तेनैव हि धार्यते च सकलं त्वत्पाशजालं महत् । तस्माच्छोकविलापनं त्यज सखे ! --पाशश्च भो ! मुच्यतां सन्यासिन् ! भव वीरभावभरितः सूद्गीथ उद्घोष्यताम् ॥ --ॐ तत् सत् ॐ । ७ सर्वेभ्योऽस्तु शिवं तथा न च भवेन्मत्तो भयं प्राणिनां, स्वर्गे यस्तु विराजते, क्षितितले नीचैश्च सर्पन्ति ये । सर्वेषामहमस्मि जीवनधरात्मेति,--त्वया कथ्यतां सन्यासिन् ! भव वीरभावभरितः सूद्गीथ उद्घोष्यताम् ॥ --ॐ तत् सत् ॐ । आमुष्मिक्यमथैहिकं च सकलं भोगं त्यजामि स्वकं स्वर्गं, भौममथो तथा च नरकं, सर्वं प्रतीक्षाभयम् । सन्यस्तं हि मयेति भो ! कथय, च त्वद्बन्धनं कर्त्यतां सन्यासिन् ! भव वीरभावभरितः सूद्गीथ उद्घोष्यताम् ॥ --ॐ तत् सत् ॐ । ८ तस्मान्नैव विचिन्त्यतां निजवपुस्तिष्ठत्वथो यातु वा कार्यं तेन सुसाधितं , त्वमधुना दैवार्पणं तत् कृथाः । पुष्पैरर्चतु, पादमाक्षिपतु वा किञ्चिन्न वै कथ्यतां सन्यासिन् ! भव वीरभावभरितः सूद्गीथ उद्घोष्यताम् ॥ --ॐ तत् सत् ॐ । पूजा तत्र विगर्हणं कथमपि स्थातुं न वै शक्नुतः स्तुत्यस्तावकनिन्द्यनिद्यकगणाः यत्रैक्यभावं गताः । इत्थं शान्तमना भवान् भवतु च द्वैतं न वै दृश्यतां सन्यासिन् ! भव वीरभावभरितः सूद्गीथ उद्घोष्यताम् ॥ --ॐ तत् सत् ॐ । ९ सत्यं तत्र न भासते, यदि भवेत् कामो, यशो, लालसा यां काञ्चित्परिपश्यति स्त्रियमथो पत्नीत्वभावेन यः । मोक्षस्तस्य न शक्यते कथमपि,--स्वान्तस्ततः शुध्यतां सन्यासिन् ! भव वीरभावभरितः सूद्गीथ उद्घोष्यताम् ॥ --ॐ तत् सत् ॐ । स्वल्पं चापि परिग्रहन्तु कुरुते, क्रोधेन यो बध्यते । मायाद्वारविपाटनं नहि सखे ! दुष्टैर्हि सम्भाव्यते । तस्मान्मोक्षविभावनाय सततं कामादिकं त्यज्यतां सन्यासिन् ! भव वीरभावभरितः सूद्गीथ उद्घोष्यताम् ॥ --ॐ तत् सत् ॐ । १० मित्र ! त्वं ह्यनिकेतनो भव सदा--किं तद्गृहं यच्च भो ! त्वामाच्छदायितुं प्रभुर्भवति ? तु स्वाच्छादनं ते नभः । शय्या ते भुवि सुन्दरी तृणमयी--तत्र त्वया श्राम्यतां सन्यासिन् ! भव वीरभावभरितः सूद्गीथ उद्घोष्यताम् ॥ --ॐ तत् सत् ॐ । दैवाल्लब्धमवाप्य भोजनमथापक्वं सुसिद्धं तथा किञ्चिन्नैव विचिन्त्यतां, प्रियसखे ! ह्यन्नाच्च पान्नाच्च वा । आत्मज्ञो न हि लिप्यतेऽत्र भवता गङ्गावदाचर्यतां सन्यासिन् ! भव वीरभावभरितः सूद्गीथ उद्घोष्यताम् ॥ --ॐ तत् सत् ॐ । ११ सत्यं वेत्ति हि कश्चिदेव विबुधः, शेषस्तु विद्विक्ष्यते ! त्वां चैवोपहसिष्यति ह्यथ खलस्त्वं चोत्तमो वर्तसे । हास्यद्वेषमतस्त्वया हि सुमहन् !--किञ्चिन्न वै वीक्ष्यतां सन्यासिन् ! भव वीरभावभरितः सूद्गीथ उद्घोष्यताम् ॥ --ॐ तत् सत् ॐ । स्वातन्त्र्येण च गम्यतां प्रियसखे ! देशाच्च देशं तथा, मायामोहसमावृतांश्च कुरु भो ! मोहान्धकाराद्बहिः । त्यक्त्वा कष्टभयं तथा सुखचयं-द्वन्द्वात्परं स्थीयतां सन्यासिन् ! भव वीरभावभरितः सूद्गीथ उद्घोष्यताम् ॥ --ॐ तत् सत् ॐ । १२ इत्थं चैव दिनाद्दिनं भवति चेत् यावद्धि कर्मक्षयः आत्मा मोक्षमवाप्स्यति, ह्यथ पुनर्भावो न वर्तिष्यते । तस्मान्मृत्युमुखात् प्रमुच्य, भवता--स्वात्मन्यवस्थीयतां सन्यासिन् ! भव वीरभावभरितः सूद्गीथ उद्घोष्यताम् ॥ --ॐ तत् सत् ॐ । तत्रास्मन्न च युष्मदस्ति च कुतो जीवेशभावभ्रमः सर्वं मय्यहमेव विश्वमखिलं, चानन्दरूपोऽस्म्यहम् । नित्यानन्दमयश्च, भो ! त्वमसि तत् ब्रह्मेति निश्चीयतां सन्यासिन् ! भव वीरभावभरितः सूद्गीथ उद्घोष्यताम् ॥ --ॐ तत् सत् ॐ । १३
Song of the Sannyasin by Swami Vivekananda Sanskrit translation by shrImat svAmI nityAnanda bhAratI shAstrI vedAchArya uttarakAshI meter - Shardulavikridita The English meaning is available at http://www.ramakrishnavivekananda.info/vivekananda/volume\_4/writings\_poems/the\_song\_of\_the\_sannyasintm Also see Marathi, Hindi, Bangla translation links at https://maasarada.blogspot.com/2015/06/uthaao-sanyaasi-uthao-se-taan-himaadritml There is one another sanyAsagItI in Marathi available in audio on this site.