अक्षर आकार:

स्वयमुत्प्रेक्षितलीला

Svayamutprekshitalila

स्वयमुत्प्रेक्षितलीला

श्रीराधावल्लभाय नमः । श्यामलसौहृदबद्धा कामिततत्पदसङ्गतिरद्धा । धैर्यमसौ स्मरवर्धितराधा प्राप न मन्दिरकर्मणि राधा ॥ १॥ तं कमलेक्षणमीक्षितुकामा सा च्छलतः सव्यमुज्झितधामा । यामुनरोधसि चारु चरन्ती दूरमविन्दत सुन्दरदन्ती ॥ २॥ (दोधकम्) प्राप्योदारां परिमलधारां कंसारातेरुदयति वाते । सेयं दत्ता दिशि दिशि यत्ता दृष्टिं कम्रामकिरदनम्रा ॥ ३॥ भृङ्गीवेयं तमपरिमेयं मुग्धा गन्धं हृदि कृतबन्धम् । व्यग्रप्राया पुलकितकाया प्रेमोद्भ्रान्ता द्रुतमभियाता ॥ ४॥ कृष्णमवेक्ष्य ततः परितुष्टा पुष्पगणाहृतिकैतवजुष्टा । मन्थरपादसरोरुहपाता कुञ्जकुटीरतटीमुपयाता ॥ ५॥ सा पृथुवेपथुदोलितहस्ता प्रेमसमुत्थितभावविहस्ता । फुल्लमहीरुहमण्डलकान्ते तत्र पुरः प्रससार वनान्ते ॥ ६॥ (दोधकमेव) माधवस्तां तदालोकयन् राधिकां वल्लवीवर्गतः सद्गुणेनाधिकाम् । केयमुद्बाधते मद्वनं रागत- स्तूर्णामित्युल्लपन् फुल्लधीरागतः ॥ ७॥ भालविद्योतितस्फीतगोरोचनं पार्श्वतः प्रेक्ष्य तं विभ्रमल्लोचनम् । सा पटेनावृता कैतवाद् भामिनी वक्रितभ्रूरभूद् दूरभूगामिनी ॥ ८॥ (स्रग्विणी) लीलोद्भ्रान्तं मुहुरथ नुदती नेत्रद्वन्द्वं दिशि दिशि सुदती । वीक्षाञ्चक्रे दलभरावकटां मल्लीवल्लीं तटभुवि निकटाम् ॥ ९॥ तामुन्मीलद्भ्रमरविलसितां लब्धा पुष्पैरुपरि किल सिताम् । लीनेवाभूद् विकसितमदना तस्याः प्रान्ते सरसिजवदना ॥ १०॥ (भ्रमरविलसिता) अञ्जसा व्याहरत् कञ्जसारेक्षण- स्तामसौ स्रग्विणीं दामसौरभ्यभाक् । माधुरीमुद्ग्रिअन् साधुरीत्युज्ज्वलां नूतनानन्ददां पूतनामर्दनः ॥ ११॥ भङ्गुरान् अङ्कुरान्निर्दयं छिन्दती वीरुधः कोमओल्द्भेदिनीभिर्भिन्दती । आः कथं लुण्ठसि त्वं मृगाङ्कानने पुष्पराजीमसौ हन्त मत्कानने ॥ १२॥ सदात्र चिनुमः प्रसूनमजने वयं हि निरताः सुराभिभजने । न कोऽपि कुरुते निषेधरचनं किमद्य तनुषे प्रगल्भवचनम् ॥ १३॥ प्रसीद कुसुमं विचित्र्य सरसा प्रयामि सरसीरुहाक्ष तरसा । क्रियाद्य महती ममास्ति भवने विलम्बमधिकं तनुष्व न वने ॥ १४॥ (जलोद्धतगतिः) नियुक्तः क्षितीन्द्रेण तेनास्मि कामं वनं पालयामि क्रमेणाभिरामम् । जनः शीर्णमप्युद्धरेद् यो दलार्धं हराम्यम्बरं तस्य वित्तेन सार्धम् ॥ १५॥ परिज्ञातमद्य प्रसूनालिमेतां लुनीषे त्वमेवं प्रवालैः समेताम् । धृतासौ मया काञ्चनश्रेणिगौरि प्रविष्टासि गेहं कथं पुष्पचौरि ॥ १६॥ (भुजङ्गप्रयातम्) स पतिः पिशुनः कुपितोऽपिशुनः सदने मुखरा जरती मुखरा । चतुरा गुरवो भविता कुरवो व्यसनं पुरुषेश्वर किं कुरुषे ॥ १७॥ जलजेक्षण हे कुलजामबलां न हि दुर्यशसा रचयाधवलाम् । तरसा विरमत्किरणं तरणिं दिवि पश्य ततस्त्यज मे सरणिम् ॥ १८॥ (तोटकम्) जाने तव कचपक्षं सम्भृतवरमल्लिकालक्षम् । उरसि च कञ्चुकराजं ध्रुवमर्बुधमाधवीभाजम् ॥ १९॥ एहि तव क्षणमात्रं विचारयामि क्रमाद् गात्रम् । तत्त्वे किल निर्णीते प्रयाहि भवनं तडितपीते ॥ २०॥ (आर्या) न मुषा माधव रचय विवादं विदधे तव मुहुरहमभिवादम् । गोकुलवसतौ स्वरमिव मूर्तं न किमु भवन्तं जाने धूर्तम् ॥ २१॥ वेत्ति न गोपी वृन्दारामं वृन्दावनमपि भुवि कः कामम् । अहमिह तदिदं कितव रसालं कथमवचेष्ये न कुसुमजालम् ॥ २२॥ (पज्झटिका) नेदमत्र कलसस्तनि शंस क्रोधनो नृपतिरेष नृशंसः । तेन हन्त विदिते वनभङ्गे यौवतं पतति भीतितरङ्गे ॥ २३॥ तन्वि गेहगमनव्यवसायं चेत् करोषि श‍ृणु रम्यमुपायम् । अत्र मत्तबहुषट्पदवीरे लीलया प्रविश कुञ्जकुटीरे ॥ २४॥ (स्वागता) गोकुले कुलवधूभिरर्चिता शीलचन्दनरसेन चर्चिता । राधाहमधिकारितामतः किं करोषि मय्धूर्त कामतः ॥ २५॥ नाक्षिणी क्षिप कुरङ्गि सर्वतः साक्षिणी भव सखीभिरन्विता । माधवः किल दुनोति मामसौ साधवः श‍ृणुत भोः शिखिस्त्रियः ॥ २६॥ (रथोद्धता) भ्रूलेखां किमरालां त्वं निर्मासि करालां किं वा पश्यसि वामं संरम्भादभिरामम् । दिष्ट्या काननलोला हेलोत्फुल्लकपोला वृत्ता त्वं हरिहस्ते त्रातान्यो भुवि कस्ते ॥ २७॥ आरुह्य द्रुमवाटीं मुञ्चेमां परिपाटीं गेहान्तस्तव सर्वं जाने भामिनि गर्वम् । नेदिष्ठः किल भूपः सोऽयं भैरवरूप- स्तस्याग्रे चल वामे चोलीमर्पय वामे ॥ २८॥ (लोला) इति वचनकदम्बैस्तत्र नर्मावलम्बैः स्कलदमलदुकूलां प्रोल्लसद्बाहुमूलाम् । अविशदपदबद्धं गद्गदोद्गारनद्धं किमपि किमपि जल्पं कल्प्यन्तीमनल्पम् ॥ २९॥ स्मितमुदितकपोलां निर्मितापाङ्गदोलां वरयुवतिषु राधां प्रेमपूरादगाधाम् । सदनितलतिकान्तर्यो निनायातिकान्तः स हरिरलमभीष्टप्रापणं मे कृषीष्ट ॥ ३०॥ (मालिनी) इति श्रीरूपगोस्वामिविरचितस्तवमालायां स्वयमुत्प्रेक्षितलीला समाप्ता ।