अक्षर आकार:

गोवर्धनोद्धरणम्

Govardhanoddharanam

गोवर्धनोद्धरणम्

श्रीगोवर्धनोद्धरणाय नमः । झमज्झमिति वर्षति स्तनितचक्रविक्रीडया विमुष्टरविमण्डले घनघटाभिराखण्डले । ररक्ष धरणीधरोद्धृतिपटुः कुटुम्बानि यः स दारयतु दारुणं व्रजपुरन्दरस्ते दरम् ॥ १॥ महाहेतुवादैर्विदीर्णेन्द्रयागं गिरिब्राह्मणोपास्तिविस्तीर्णरागम् । सपद्येकयुक्तीकृताभीरवर्गं पुरोदत्तगोवर्धनक्ष्माभृदर्घम् ॥ २॥ प्रियाशंसिनीभिर्दलोत्तंसिनीभि- र्विराजत्पटाभिः कुमारीघटाभिः । स्तुवद्भिः कुमारैरपि स्फारतारैः सह व्याकिरन्तं प्रसूनैर्धरं तम् ॥ ३॥ गिरिस्थूलदेहेन भुत्केपहारं वरश्रेणिसन्तोषिताभीरदारम् । समुत्तुङ्गश‍ृङ्गावलीबद्धचैलं क्रमात् प्रीयमाणं परिक्रम्य शैलम् ॥ ४॥ मखध्वंससंरम्भतः स्वर्गनाथे समन्तात् किलारब्धगोष्ठप्रमाथे । मुहुर्वर्षति च्छन्नदिक्चक्रवाले सदम्भोलिनिर्घोषमम्भोदजाले ॥ ५॥ मुहुर्वृष्टिखिन्नां परित्रासाभिन्नां व्रजेशप्रधानां ततिं वल्लवानाम् । विलोक्याप्तशीतां गवालीं च भीतां कृपाभिः समुन्नं सुहृत्प्रेमनुन्नम् ॥ ६॥ ततः सव्यहस्तेन हस्तीन्द्रखेलं समुद्धृत्य गोवर्धनं सावहेलम् । अदभ्रं तमभ्रंलिहं शैलराजं मुदा बिभ्रतं विभ्रमज्जन्तुभाजम् ॥ ७॥ प्रविष्टासि मातः कथं शोकभारे परिभ्राजमाने सुते मय्युदारे । अभुवन् भवन्तो विनष्टोपसर्गा न चित्ते विधत्त भ्रमं बन्धुवर्गा ॥ ८॥ हता तावदीइर्विधेया न भीतिः कृतेयं विशाला मया शैलशाला । तदस्यां प्रहर्षादवज्ञातवर्षा विहस्यामरेशं कुरुध्वं प्रवेशम् ॥ ९॥ इति स्वैरमाश्वासितैर्गोपवृन्दैः परानन्दसन्दीप्पितास्यारविन्दैः । गिरेर्गर्तमासाद्य हर्म्योपमानं चिरेणातिहृष्टैः परिष्टूयमानम् ॥ १०॥ गिरीन्द्रं गुरुं कोमले पञ्चशाखे कथं हन्त धत्ते सखा ते विशाखे । पुरस्तादमुं प्रेक्ष्य हा चिन्तयेदं मुहुर्मामकीनं मनो याति भेदम् ॥ ११॥ स्तनद्भिः कठोरे घनैर्ध्वान्तघोरे भ्रमद्वातमाले हताशेऽत्र काले । घनस्पर्शिकूटं वहन्नन्नकूटं कथं स्यान्न कान्तः सरोजाक्षि तान्तः ॥ १२॥ न तिष्ठन्ति गोष्ठे कठोराङ्गदण्डाः कियन्तोऽत्र गोपाः समन्तात् प्रचण्डाः । शिरीषप्रसूनावलीसौकुमार्ये धृत्वा धूरियं भूरिरस्मिन् किमार्ये ॥ १३॥ गिरे तात गोवर्धन प्रार्थनेयं वपुः स्थूलनालीलघिष्ठं विधेयम् । भवन्तं यथा धारयन्न् एष हस्ते न धत्ते श्रमं मङ्गलात्मन्नमस्ते ॥ १४॥ भ्रमत्कुन्तलान्तं स्मितद्योतकान्तं लसद्गण्डशोभं कृताशेषलोभम् । स्फुरन्नेत्रलास्यं मुरारेस्त्वमास्यं वराकूटशालि स्फुटं लोकयालि ॥ १५॥ निपीयेति राधालतावाङ्मरन्दं वरप्रेमसौरभ्यपूरादमन्दम् । दधानं मदं भृङ्गवत्तुङ्गकूजं वराङ्गीचलापाङ्गभङ्गाप्तपूजम् ॥ १६॥ कथं नाम दध्यात् क्षुधाक्षामतुन्दः शिशुर्मे गरिष्ठं गिरीन्द्रं मुकुन्दः । तदेतस्य तुण्डे हठादर्पयारं व्रजाधीश दध्नाचितं खण्डसारम् ॥ १७॥ महाभारनिष्ठे सृते ते कनिष्ठे लभे वत्स नीलाम्बरोद्दामपीडाम् । अवष्टभ्य सत्त्वं तदसमि बल त्वं ददस्वाविलम्बं स्वहस्तावलम्बम् ॥ १८॥ इति स्निग्धवर्णां समाकर्णयन्तं गिरं मातुरेनां च निर्वर्णयन्तम् । कनिष्ठाङ्गुलीश‍ृङ्गविन्यस्तगोत्रं परिप्रीणितव्यग्रगोपालगोत्रम् ॥ १९॥ अमीभिः प्रभावैः कुतोऽभूदकुण्ठः शिशुधूलिकेलीपटुः क्षीरकण्ठः । बिभर्त्यद्य साप्ताब्दिको भूरिभारं गिरिं यच्चिरादेष कैलाससारम् ॥ २०॥ न शङ्का धरभ्रंशनेऽस्माकमस्मान् नखाग्रे सहेलं वहत्येष यस्मात् । गिरिदिक्करीन्द्राग्रहस्ते धरावद् भुजे पश्यत्यास्य स्फुरत्यद्य तावत् ॥ २१॥ इति स्फारतारेक्षणैर्मुक्तभोगै- र्व्रजेन्द्रेण सार्धं धृतप्रीतियोगैः । मुहुर्वल्लवैर्वीक्ष्यमानास्यचन्द्रं पुरः सप्तरात्रान्तरत्यक्ततन्द्रम् ॥ २२॥ तडिद्दामकीर्णान् समीरैरुदीर्णान् विसृष्टाम्बुधारान् धनुर्यष्टिहारान् । तृणीकृत्य घोरान् सहस्रांशुचौरान् दुरन्तोरुशब्दान् कृतावज्ञमब्दान् ॥ २३॥ अहङ्कारपङ्कावलीलुप्तदृष्टे- र्व्रजे यावदिष्टं प्रणीतोरुवृष्टेः । बलारेश्च दुर्मानितां विस्फुरन्तं निराकृत्य दुष्टालिदण्डे दुरन्तम् ॥ २४॥ विसृष्टोरुनीराः सझञ्झासमीरा- स्तडिद्भिः कराला ययुर्मेघमालाः । रविश्चाम्बरान्तविभात्येष शान्तः कृतानन्दपूरा बहिर्यात शूराः ॥ २५॥ इति प्रोच्य निःसारितज्ञातिवारं यथापूर्वविन्यस्तशैलेन्द्रभारम् । दधिक्षीरलाजाङ्कुरैर्भाविनीभि- र्मुदा कीर्यमाणं यशःस्ताव्नीभिः ॥ २६॥ वयं हन्त गोविन्द सौन्दर्यवन्तं नमस्कुर्महे शर्महेतोर्भवन्तम् । त्वयि स्पष्टनिष्ठ्यूत भूयश्चिदिन्दुं मुदा नः प्रसादीकुरु प्रेमबिन्दुम् ॥ २७॥ क्षुभ्यद्दम्भोलिजृम्भोत्तरलघनघटारम्भगम्भीरकर्मा निस्तम्भो जम्भवैरी गिरिधृतिचटुलाद् विक्रमाद् येन चक्रे । तन्वा निन्दन्तमिन्दीवरदलवलभीनन्ददिन्दिन्दिराभां तं गोविन्दाद्य नन्दालयशशिवदनानन्द वन्देमहि त्वाम् ॥ २८॥ इति श्रीरूपगोस्वामिविरचितस्तवमालायां श्रीगोवर्धनोद्धरणं सम्पूर्णम् ।