अक्षर आकार:

श्रीशिवसूत्राणि

Siva Sutras

श्रीशिवसूत्राणि

१ शाम्भवोपाय १-२२ २ शाक्तोपाय १-१० ३ आणवोपाय १-४५ १ शाम्भवोपाय चैतन्यमात्मा ॥ १॥ चैतन्यम् आत्मा ज्ञानं बन्धः ॥ २॥ ज्ञानम् बन्धः योनिवर्गः कलाशरीरम् ॥ ३॥ योनिवर्गः कलाशरीरम् ज्ञानाधिष्ठानं मातृका ॥ ४॥ ज्ञान अधिष्ठानम् मातृका उद्यमो भैरवः ॥ ५॥ उद्यमः भैरवः शक्तिचक्रसन्धाने विश्वसंहारः ॥ ६॥ शक्तिचक्र सन्धाने विश्व संहारः जाग्रत्स्वप्नसुषुप्तिभेदे तुर्याभोग(संवित्)सम्भवः ॥ ७॥ जाग्रत् स्वप्न सुषुप्ति भेदे तुर्य आभोग(संवित्)सम्भवः ज्ञानं जाग्रत् ॥ ८॥ ज्ञानम् जाग्रत् स्वप्नो विकल्पाः ॥ ९॥ स्वप्नः विकल्पाः अविवेको माया सौषुप्तम् ॥ १०॥ अविवेकः माया सौषुप्तम् त्रितयभोक्ता वीरेशः ॥ ११॥ त्रितय भोक्ता वीरेशः विस्मयो योगभूमिकाः ॥ १२॥ विस्मयः योग भूमिकाः इच्छाशक्तिरुमा कुमारी ॥ १३॥ इच्छाशक्तिः उमा कुमारी दृश्यं शरीरम् ॥ १४॥ दृश्यम् शरीरम् हृदये चित्तसङ्घटाद्दृश्यस्वापदर्शनम् ॥ १५॥ हृदये चित्त सङ्घटात् दृश्य स्वाप दर्शनम् शुद्धतत्त्वसन्धानाद्वापशौशक्तिः ॥ १६॥ शुद्धतत्त्व सन्धानात् वा अपशुशक्तिः वितर्क आत्मज्ञानम् ॥ १७॥ वितर्कः आत्मज्ञानम् लोकानन्दः समाधिसुखम् ॥ १८॥ लोकानन्दः समाधिसुखम् शक्तिसन्धाने शरीरोत्पत्तिः ॥ १९॥ शक्ति सन्धाने शरीर उत्पत्तिः भूतसन्धान-भूतपृथक्त्व-विश्वसङ्घट्टाः ॥ २०॥ भूतसन्धान भूतपृथक्त्व विश्वसङ्घट्टाः शुद्धविद्योदयाच्च्क्रेशत्वसिद्धिः ॥ २१॥ शुद्धविद्या उदयात् चक्रेशत्व सिद्धिः महाह्रदानुसन्धानान्मन्त्रवीर्यानुभवः ॥ २२॥ महाह्रद अनुसन्धानात् मन्त्रवीर्य अनुभवः २ शाक्तोपाय चित्तं मन्त्रः ॥ १॥ चित्तम् मन्त्रः प्रयत्नः साधकः ॥ २॥ प्रयत्नः साधकः विद्याशरीरसत्ता मन्त्ररहस्यम् ॥ ३॥ विद्या शरीर सत्ता मन्त्ररहस्यम् गर्भे चित्तविकासोऽविशिष्टविद्यास्वप्नः ॥ ४॥ गर्भे चित्त विकासः अविशिष्ट विद्या स्वप्नः विद्यासमुत्थाने स्वाभाविके खेचरी शिवावस्था ॥ ५॥ विद्या समुत्थाने स्वाभाविके खेचरी शिवावस्था गुरुरुपायः ॥ ६॥ गुरुः उपायः मातृकाचक्रसम्बोधः ॥ ७॥ मातृका चक्र सम्बोधः शरीरं हविः ॥ ८॥ शरीरम् हविः ज्ञानमन्नम् ॥ ९॥ ज्ञानम् अन्नम् विद्यासंहारे तदुत्थस्वप्नदर्शनम् ॥ १०॥ विद्या संहरे तत् उत्थ स्वप्न दर्शनम् ३ आणवोपाय आत्मा चित्तम् ॥ १॥ आत्मा चित्तम् ज्ञानं बन्धः ॥ २॥ ज्ञानम् बन्धः कलादिनां तत्त्वानामविवेको माया ॥ ३॥ कला आदिनाम् तत्त्वानाम् अविवेकः माया शरीरं संहारः कलानाम् ॥ ४॥ शरीरम् संहारः कलानाम् नाडीसंहार-भूतजय-भूतकैवल्य-भूतपृथक्त्वानि ॥ ५॥ नाडी संहार भूतजय भूतकैवल्य भूतपृथक्त्वानि मोहावरणात्सिद्धिः ॥ ६॥ मोह आवरणात् सिद्धिः मोहजयादनन्ताभोगात्शजविद्याजयः ॥ ७॥ मोह जयात् अनन्त आभोगात् सहजविद्या जयः जाग्रद्द्वितीयकरः ॥ ८॥ जाग्रत् द्वितीय करः नर्तक आत्मा ॥ ९॥ नर्तकः आत्मा रङ्गोऽन्तरात्मा ॥ १०॥ रङ्गः अन्तरात्मा प्रेक्षकाणीन्द्रियाणि ॥ ११॥ प्रेक्षकाणि इन्द्रियाणि धीवशात्सत्त्वसिद्धिः ॥ १२॥ धी वशात् सत्त्व सिद्धिः सिद्धः स्वतन्त्रभावः ॥ १३॥ सिद्धः स्वतन्त्र भावः यथातत्र तथान्यत्र ॥ १४॥ यथा तत्र तथा अन्यत्र बीजावधानम् ॥ १५॥ बीज अवधानम् आसनस्थो सुखं ह्रदे निमज्जति ॥ १६॥ आसनस्थः सुखम् ह्रदे निमज्जति स्वमात्रनिर्माणमापादयति ॥ १७॥ स्व मात्रा निर्माणम् आपादयति विद्याविनाशे जन्मविनाशः ॥ १८॥ विद्या विनशे जन्म विनाशः कवर्गादिषु माहेश्वर्याद्याः पशुमातरः ॥ १९॥ कवर्गादिषु माहेश्वरी आद्याः पशु मातरः त्रिषु चतुर्थं तैलवदासेच्यम् ॥ २०॥ त्रिषु चतुर्थम् तैलवत् आसेच्यम् मग्नः स्वचित्तेन प्रविशेत् ॥ २१॥ मग्नः स्वचित्तेन प्रविशेत् प्राणसमाचारे समदर्शनम् ॥ २२॥ प्राण समाचरे सम दर्शनम् मध्येऽवरः प्रसवः ॥ २३॥ मध्ये अवरः प्रसवः मात्रावप्रत्ययसन्धाने नष्टस्य पुनरुत्थानम् ॥ २४॥ मात्रा स्वप्रत्यय सन्धाने नष्टस्य पुनः उत्थानम् शिवतुल्यो जायते ॥ २५॥ शिव तुल्यः जायते हरीरवृत्तिर्व्रतम् ॥ २६॥ शरीर वृत्तिः व्रतम् कथा जपः ॥ २७॥ कथा जपः दानमात्मज्ञानम् ॥ २८॥ दानम् आत्मज्ञानम् योऽविपस्थो ज्ञाहेतुश्च ॥ २९॥ यो अविपस्थः ज्ञा हेतुः च स्वशक्तिप्रचयो विश्वम् ॥ ३०॥ स्व शक्ति प्रचयः विश्वम् स्थितिलयौ ॥ ३१॥ स्थिति लयौ तत्प्रवृत्तावप्यनिरासः संवेतृभावात् ॥ ३२॥ तत् प्रवृत्तौ अपि अनिरासः संवेतृ भावात् सुखासुखयोर्बहिर्मननम् ॥ ३३॥ सुख असुखयोः बहिः मननम् तद्विमुक्तस्तु केवली ॥ ३४॥ तत् विमुक्तः तु केवली मोहप्रतिसंहतस्तु कर्मात्मा ॥ ३५॥ मोह प्रतिसंहतः तु कर्मात्मा भेदतिरस्कारे सर्गान्तरकर्मत्वम् ॥ ३६॥ भेद तिरस्कारे सर्ग अन्तर कर्मत्वम् करणशक्तिः स्वतोऽनुभवात् ॥ ३७॥ करणशक्तिः स्वतः अनुभवात् त्रिपदाद्यनुप्राणनम् ॥ ३८॥ त्रिपद आदि अनुप्राणनम् चित्तस्थितिवच्छरीरकरणबाह्येषु ॥ ३९॥ चित्तस्थिति वत् शरीर करण बाह्येषु अभिलाषद्बहिर्गतिः संवाह्यस्य ॥ ४०॥ अभिलाषात् बहिः गतिः संवाह्यस्य तदारूढप्रमितेस्तत्क्षयाज्जीवसंक्षयः ॥ ४१॥ तत् आरूढ प्रमितेः तत् क्षयात् जीव संक्षयः भूतकञ्चुकी तदा विमुक्तो भूयः पतिसमः परः ॥ ४२॥ भूत कञ्चुकी तदा विमुक्तः भूयः पति समः परः नैसर्गिकः प्राणसम्बन्धः ॥ ४३॥ नैसर्गिकः प्राण सम्बन्धः नासिकान्तर्मध्यसंयमात्किमत्र सव्यापसव्यसौषुम्णेषु ॥ ४४॥ नासिका अन्तर्मध्य संयमात् किमत्र सव्य अपसव्य सौषुम्णेषु भूयः स्यात्प्रतिमीलनम् ॥ ४५॥ भूयः स्यात् प्रतिमीलनम् ॥ इति ॥