अक्षर आकार:

श्रीरुद्रसहस्रनामस्तोत्रम् २

Shri Rudra Sahasranama Stotram 2

श्रीरुद्रसहस्रनामस्तोत्रम् २

लिङ्गपुराणतः अध्याय ६५ ॐ श्रीगणेशाय नमः । ऋषयः ऊचुः । आदित्यवंशं सोमस्य वंशं वंशविदां वर । वक्तुमर्हसि चास्माकं सङ्क्षेपाद्रोमहर्षणम् ॥ १॥ सूत उवाच । अदितिः सुषुवे पुत्रमादित्यं कश्यपाद्द्विजाः । तस्यादित्यस्य चैवासीद्भार्यात्रयमथापरम् ॥ २॥ संज्ञा राज्ञी प्रभा छाया पुत्रांस्तासां वदामि वः । संज्ञा त्वाष्ट्री च सुषुवे सूर्यान्मनुमनुत्तमम् ॥ ३॥ यमं च यमुनां चैव राज्ञी रेवतमेव च । प्रभा प्रभातमादित्याच्छायां संज्ञाप्यकल्पयत् ॥ ४॥ छाया च तस्मात्सुषुवे सावर्णिं भास्कराद्द्विजाः । ततः शनिञ्च तपतीं विष्टिञ्चैव यथाक्रमम् ॥ ५॥ छाया स्वपुत्राभ्यधिकं स्नेहञ्चक्रे मनौ तदा । पूर्वो मनुर्न चक्षाम यमस्तु क्रोधमूर्च्छितः ॥ ६॥ मन्ताडयामास रुषा पादमुद्यम्य दक्षिणम् । यमेन ताडिता सा तु छाया वै दुःखिताभवत् ॥ ७॥ छायाशापात्पदञ्चैकं यमस्य क्लिन्नमुत्तमम् । पूयशोणित सम्पूर्णं कृमीणां निचयान्वितम् ॥ ८॥ सोऽपि गोकर्णमाश्रित्य फलकेनानिलाशनः । आराधयन्महादेवं यावद्वर्षायुतायुतम् ॥ ९॥ भवप्रसादादागत्य लोकपालत्वमुत्तमम् । पितॄणामाधिपत्यं तु शापमोक्षं तथैव च ॥ १०॥ लब्धवान्देवदेवस्य प्रभावाच्छूलपाणिनः । असंहन्ती पुरा भानोस्तेजोमयमनिन्दिता ॥ ११॥ रूपं त्वाष्ट्री स्वदेहात्तु छायाख्यां सा त्वकल्पयत् । वडवारूपमास्थाय तपस्तेपे तु सुव्रता ॥ १२॥ कालात्प्रयत्नतो ज्ञात्वा छायां छायापतिः प्रभुः । वडवामगमत् संज्ञामश्वरूपेण भास्करः ॥ १३॥ वडवा च तदा त्वाष्ट्री संज्ञा तस्माद्दिवाकरात् । सुषुवे चाश्विनौ देवौ देवानान्तु भिषग्वरौ ॥ १४॥ लिखितो भास्करः पश्चात्संज्ञापित्रा महात्मना । विष्णोश्चक्रं तु यद्घोरं मण्डलाद्भास्करस्य तु ॥ १५॥ निर्ममे भगवांस्त्वष्टा प्रधानं दिव्यमायुधम् । रुद्रप्रसादाच्च शुभं सुदर्शनमिति स्मृतम् ॥ १६॥ लब्धवान् भगवांश्चक्रं कृष्णः कालाग्निसन्निभम् । मनोस्तु प्रथमस्यास नव पुत्रास्तु तत्समाः ॥ १७॥ इक्ष्वाकुर्नभगश्चैव धृष्णुः शर्यातिरेव च । नरिष्यन्तश्च वै धीमान् नाभागोऽरिष्ट एव च ॥ १८॥ करूषश्च पृषध्रश्च नवैते मानवाः स्मृताः । इला ज्येष्ठा वरिष्ठा च पुंस्त्वं प्राप च या पुरा ॥ १९॥ सुद्युम्न इति विख्याता पुंस्त्वं प्राप्ता त्विला पुरा । मित्रावरुणयोस्त्वत्र प्रसादान्मुनिपुङ्गवाः ॥ २०॥ पुनः शरवणं प्राप्य स्त्रीत्वं प्राप्तो भवाज्ञया । सुद्युम्नो मानवः श्रीमान् सोमवंशप्रवृद्धये ॥ २१॥ इक्ष्वाकोरश्वमेधेन इला किम्पुरुषोऽभवत् । इला किम्पुरुषत्वे च सुद्युम्न इति चोच्यते ॥ २२॥ मासमेकं पुमान्वीरः स्त्रीत्वं मासमभूत्पुनः । इला बुधस्य भवनं सोमपुत्रस्य चाश्रिता ॥ २३॥ बुधेनान्तरमासाद्य मैथुनाय प्रविर्तिता । सोमपुत्राद्बुधाच्चापि ऐलो यज्ञे पुरूरवाः ॥ २४॥ सोमवंशाग्रजो धीमान्भवभक्तः प्रतापवान् । इक्ष्वाकोर्वंशविस्तारं पश्चाद्वक्ष्ये तपोधनाः ॥ २५॥ पुत्रत्रयमभूत्तस्य सुद्युम्नस्य द्विजोत्तमाः । उत्कलश्च गयश्चैव विनताश्वस्तथैव च ॥ २६॥ उत्कलस्योत्कलं राष्ट्रं विनताश्वस्य पश्चिमम् । गया गयस्य चाख्याता पुरी परमशोभना ॥ २७॥ सुराणां संस्थितिर्यस्यां पितॄणाञ्च सदा स्थितिः । इक्ष्वाकुज्येष्ठदायादो मध्यदेशमवाप्तवान् ॥ २८॥ कन्याभावाच्च सुद्युम्नो नैव भागमवाप्तवान् । वसिष्ठवचनात्त्वासीत्प्रतीष्ठाने महाद्युतिः ॥ २९॥ प्रतिष्ठा धर्मराजस्य सुद्युम्नस्य महात्मनः । तत्पुरूरवसे प्रादाद्राज्यं प्राप्य महायशाः ॥ ३०॥ मानवेयो महाभागः स्त्रीपुंसोर्लक्षणान्वितः । इक्ष्वाकोरभवद्वीरो विकुक्षिर्धर्मवित्तमः ॥ ३१॥ ज्येष्ठः पुत्रशतस्यासीद्दश पञ्च च तत्सुताः । अभूज्ज्येष्ठः ककुत्स्थश्च ककुत्स्थात्तु सुयोधनः ॥ ३२॥ ततः पृथुर्मुनिश्रेष्ठा विश्वकः पार्थिवस्तथा । विश्वकस्यार्द्रको धीमान् युवनाश्वस्तु तत्सुतः ॥ ३३॥ शाबस्तिश्च महातेजा वंशकस्तु ततोभवत् । निर्मिता येन शाबस्ती गौडदेशे द्विजोत्तमाः ॥ ३४॥ वंशाच्च बृहदश्वोऽभूत्कुवलाश्वस्तु तत्सुतः । धुन्धुमारत्वमापन्नो धुन्धुं हत्वा महाबलम् ॥ ३५॥ धन्धुमारस्य तनयास्त्रयस्त्रैलोक्यविश्रुताः । दृढाश्वश्चैव चण्डाश्वः कपिलाश्वश्च ते स्मृताः ॥ ३६॥ दृढाश्वस्य प्रमोदस्तु हर्यश्वस्तस्य वै सुतः । हर्यश्वस्य निकुम्भस्तु संहताश्वस्तु तत्सुतः ॥ ३७॥ कृशाश्वोऽथरणाश्वश्च संहताश्वात्मजावुभौ । युवनाश्वो रणाश्वस्य मान्धाता तस्य वै सुतः ॥ ३८॥ मान्धातुः पुरुकुत्सोऽभूदम्बरीषश्च वीर्यवान् । मुचकुन्दश्च पुण्यात्मा त्रयस्त्रैलोक्यविश्रुताः ॥ ३९॥ अम्बरीषस्य दायादो युवानाश्वोऽपरः स्मृतः । हरितो युवनाश्वस्य हरितास्तु यतः स्मृताः ॥ ४०॥ एते ह्यङ्गिरसः पक्षे क्षत्रोपेता द्विजातयः । पुरुकुत्सस्य दायादस्त्रसद्दस्युर्महायशाः ॥ ४१॥ नर्मदायां समुत्पन्नः सम्भूतिस्तस्य चात्मजः । विष्णुवृद्धः सुतस्तस्य विष्णुवृद्धा यतः स्मृताः ॥ ४२॥ एते ह्यङ्गिरसः पक्षे क्षत्रोपेताः समाश्रिताः । सम्भूतिरपरं पुत्रमनरण्यमजीजनत् ॥ ४३॥ रावणेन हतो योऽसौ त्रैलोक्यविजये द्विजाः । बृहदश्वोऽनरण्यस्य हर्य्यश्वस्तस्य चात्मजः ॥ ४४॥ हर्य्यश्वात्तु दृषद्वत्यां जज्ञे वसुमना नृपः । तस्य पुत्रोऽभवद्राजा त्रिधन्वा भवभावितः ॥ ४५॥ प्रनादाद्ब्रह्मसूनोर्वै तण्डिनः प्राप्य शिष्यताम् । अश्वमेधसहस्रस्य फलं प्राप्य तदाज्ञया ॥ ४६॥ गणैश्वर्य्यमनुप्राप्तो भवभक्तः प्रतापवान् । कथञ्चैवाश्वमेधं वै करोमीति विचिन्तयन् ॥ ४७॥ धनहीनश्च धर्मात्मा दृष्टवान् ब्रह्मणः सुतम् । तण्डिसंज्ञं द्विजं तस्माल्लब्धवान् द्विजसत्तमाः ॥ ४८॥ नाम्नां सहस्रं रुद्रस्य ब्रह्मणा कथितं पुरा । तेन नाम्नां सहस्रेण स्तुत्वा तण्डिर्महेश्वरम् ॥ ४९॥ लब्धवान्गाणपत्यं च ब्रह्मयोनिर्द्विजोत्तमः । ततस्तस्मान्नृपो लब्ध्वा तण्डिना कथितं पुरा ॥ ५०॥ नाम्नां सहस्रं जप्त्वा वै गाणपत्यमवाप्तवान् । ऋषय ऊचुः । नाम्नां सहस्रं रुद्रस्य ताण्डिना ब्रह्मयोनिना ॥ ५१॥ कथितं सर्ववेदार्थसञ्चयं सूत सुव्रत । नाम्नां सहस्रं विप्राणां वक्तुमर्हसि शोभनम् ॥ ५२॥ सूत उवाच । सर्वभूतात्मभूतस्य हरस्यामिततेजसः । अष्टोत्तरसहस्रं तु नाम्नां श्रृणुत सुव्रताः ॥ ५३॥ यज्जप्त्वा तु मुनिश्रेष्ठा गाणपत्यमवाप्तवान् । ॐ स्थिरः स्थाणुः प्रभुर्भानुः प्रवरो वरदो वरः ॥ ५४॥ सर्वात्मा सर्वविख्यातः सर्वः सर्वकरो भवः । जटी दण्डी शिखण्डी च सर्वगः सर्वभावनः ॥ ५५॥ हरिश्च हरिणाक्षश्च सर्वभूतहरः स्मृतः । प्रवृत्तिश्च निवृत्तिश्च शान्तात्मा शाश्वतो ध्रुवः ॥ ५६॥ श्मशानवासी भगवान्खचरो गोचरोर्दनः । अभिवाद्यो महाकर्मा तपस्वी भूतधारणः ॥ ५७॥ उन्मत्तवेशः प्रच्छन्नः सर्वलोकप्रजापतिः । महारूपो महाकायः सर्वरूपो महायशाः ॥ ५८॥ महात्मा सर्वभूतश्च विरूपो वामनो नरः । लोकपालोऽन्तर्हितात्मा प्रसादोऽभयदो विभुः ॥ ५९॥ पवित्रश्च महांश्चैव नियतो नियताश्रयः । स्वयम्भूः सर्वकर्मा च आदिरादिकरो निधिः ॥ ६०॥ सहस्राक्षो विशालाक्षः सोमो नक्षत्रसाधकः । चन्द्रः सूर्यः शनिः केतुर्ग्रहो ग्रहपतिर्मतः ॥ ६१॥ राजा राज्योदयः कर्ता मृगबाणार्पणो घनः । महातपा दीर्घतपा अदृश्यो धनसाधकः ॥ ६२॥ संवत्सरः कृतो मन्त्रः प्राणायामः परन्तपः । योगी योगो महाबीजो महारेता महाबलः ॥ ६३॥ सुवर्णरेताः सर्वज्ञः सुबीजो वृषवाहनः । दशबाहुस्त्वनिमिषो नीलकण्ठ उमापतिः ॥ ६४॥ विश्वरूपः स्वयंश्रेष्ठो बलवीरो बलाग्रणीः । गणकर्ता गणपतिर्दिग्वासाः काम्य एव च ॥ ६५॥ मन्त्रवित्परमो मन्त्रः सर्वभावकरो हरः । कमण्डलुधरो धन्वी बाणहस्तः कपालवान् ॥ ६६॥ शरी शतघ्नी खड्गी च पट्टिशी चायुधी महान् । अजश्च मृगरूपश्च तेजस्तेजस्करो विधिः ॥ ६७॥ उष्णीषी च सुवक्त्रश्च उदग्रो विनतस्तथा । दीर्घश्च हरिकेशश्च सुतीर्थः कृष्ण एव च ॥ ६८॥ श्रृगालरूपः सर्वार्थो मुण्डः सर्वशुभङ्करः । सिंहशार्दूलरूपश्च गन्धकारी कपर्द्यपि ॥ ६९॥ ऊर्ध्वरेतोर्ध्वलिङ्गी च ऊर्ध्वशायी नभस्तलः । त्रिजटी चीरवासाश्च रुद्रः सेनापतिर्विभुः ॥ ७०॥ अहोरात्रञ्च नक्तञ्च तिग्ममन्युः सुवर्चसः । गजहा दैत्यहा कालो लोकधाता गुणाकरः ॥ ७१॥ सिंहशार्दुलरूपाणामार्द्रचर्माम्बरन्धरः । कालयोगी महानादः सर्वावासश्चतुष्पथः ॥ ७२॥ निशाचरः प्रेतचारी सर्वदर्शी महेश्वरः । बहुभूतो बहुधनः सर्वसारोऽमृतेश्वरः ॥ ७३॥ नृत्यप्रियो नित्यनृत्यो नर्तनः सर्वसाधकः । सकार्मुको महाबाहुर्महाघोरो महातपाः ॥ ७४॥ महाशरो महापाशो नित्यो गिरिचरो मतः । सहस्रहस्तो विजयो व्यवसायो ह्यनिन्दितः ॥ ७५॥ अमर्षणो मर्षणात्मा यज्ञहा कामनाशनः । दक्षहा परिचारी च प्रहसो मध्यमस्तथा ॥ ७६॥ तेजोऽपहारी बलवान्विदितोऽभ्युदितो बहुः । गम्भीरघोषो योगात्मा यज्ञहा कामनाशनः ॥ ७७॥ गम्भीररोषो गम्भीरो गम्भीरबलवाहनः । न्यग्रोधरूपो न्यग्रोधो विश्वकर्मा च विश्वभुक् ॥ ७८॥ तीक्ष्णोपायश्च हर्यश्वः सहायः कर्मकालवित् । विष्णुः प्रसादितो यज्ञः समुद्रो वडवामुखः ॥ ७९॥ हुताशनसहायश्च प्रशान्तात्मा हुताशनः । उग्रतेजा महातेजा जयो विजयकालवित् ॥ ८०॥ ज्योतिषामयनं सिद्धिः सन्धिर्विग्रह एव च । खड्गी शङ्खी जटी ज्वाली खचरो द्युचरो बली ॥ ८१॥ वैणवी पणवी कालः कालकण्ठः कटङ्कटः । नक्षत्रविग्रहो भावो निभावः सर्वतोमुखः ॥ ८२॥ विमोचनस्तु शरणो हिरण्यकवचोद्भवः । मेखलाकृतिरूपश्च जलाचारः स्तुतस्तथा ॥ ८३॥ वीणी च पणवी ताली नाली कलिकटुस्तथा । सर्वतूर्यनिनादी च सर्वव्याप्यपरिग्रहः ॥ ८४॥ व्यालरूपी बिलावासी गुहावासी तरङ्गवित् । वृक्षः श्रीमालकर्मा च सर्वबन्धविमोचनः ॥ ८५॥ बन्धनस्तु सुरेन्द्राणां युधि शत्रुविनाशनः । सखा प्रवासो दुर्वापः सर्वसाधुनिषेवितः ॥ ८६॥ प्रस्कन्दोऽप्यविभावश्च तुल्यो यज्ञविभागवित् । सर्ववासः सर्वचारी दुर्वासा वासवो मतः ॥ ८७॥ हैमो हेमकरो यज्ञः सर्वधारी धरोत्तमः । आकाशो निर्विरूपश्च विवासा उरगः खगः ॥ ८८॥ भिक्षुश्च भिक्षुरूपी च रौद्ररूपः सुरूपवान् । वसुरेताः सुवर्चस्वी वसुवेगो महाबलः ॥ ८९॥ मनोवेगो निशाचारः सर्वलोकशुभप्रदः । सर्वावासी त्रयीवासी उपदेशकरो धरः ॥ ९०॥ मुनिरात्मा मुनिर्लोकः सभाग्यश्च सहस्रभुक् । पक्षी च पक्षरूपश्च अतिदीप्तो निशाकरः ॥ ९१॥ समीरो दमनाकारो ह्यर्थो ह्यर्थकरोऽवशः । वासुदेवश्च देवश्च वामदेवश्च वामनः ॥ ९२॥ सिद्धियोगापहारी च सिद्धः सर्वार्थसाधकः । अक्षुण्णः क्षुण्णरूपश्च वृषणो मृदुरव्ययः ॥ ९३॥ महासेनो विशाखश्च षष्टिभागो गवां पतिः । चक्रहस्तस्तु विष्टम्भी मूलस्तम्भन एव च ॥ ९४॥ ऋतुरृतुकरस्तालो मधुर्मधुकरो वरः । वानस्पत्यो वाजसनो नित्यमाश्रमपूजितः ॥ ९५॥ ब्रह्मचारी लोकचारि सर्वचारि सुचारवित् । ईशान ईश्वरः कालो निशाचारी ह्यनेकदृक् ॥ ९६॥ निमित्तस्थो निमित्तं च नन्दिर्नन्दिकरो हरः । नन्दीश्वरः सुनन्दी च नन्दनो विषमर्दनः ॥ ९७॥ भगहारी नियन्ता च कालो लोकपितामहः । चतुर्मुखो महालिङ्गश्चारुलिङ्गस्तथैव च ॥ ९८॥ लिङ्गाध्यक्षः सुराध्यक्षः कालाध्यक्षो युगावहः । बीजाध्यक्षो बीजकर्ता अध्यात्मानुगतो बलः ॥ ९९॥ इतिहासश्च कल्पश्च दमनो जगदीश्वरः । दम्भो दम्भकरो दाता वंशो वंशकरः कलिः ॥ १००॥ लोककर्ता पशुपतिर्महाकर्ता ह्यधोक्षजः । अक्षरं परमं ब्रह्म बलवाञ्छुक्र एव च ॥ १०१॥ नित्यो ह्यनीशः शुद्धात्मा शुद्धो मानो गतिर्हविः । प्रासादस्तु बलो दर्पो दर्पणो हव्यमिन्द्रजित् ॥ १०२॥ वेदकारः सूत्रकारो विद्वांश्च परमर्दनः । महामेघनिवासी च महाघोरो वशीकरः ॥ १०३॥ अग्निज्वालो महाज्वालः परिधूम्रावृतो रविः । धिषणः शङ्करो नित्यो वर्चस्वी धूम्रलोचनः ॥ १०४॥ नीलस्तथाङ्गलुप्तश्च शोभनो नरविग्रहः । स्वस्ति स्वस्तिस्वभावश्च भोगी भोगकरो लघुः ॥ १०५॥ उत्सङ्गश्च महाङ्गश्च महागर्भः प्रतापवान् । कृष्णवर्णः सुवर्णश्च इन्द्रियः सर्ववर्णिकः ॥ १०६॥ महापादो महाहस्तो महाकायो महायशाः । महामूर्धा महामात्रो महामित्रो नगालयः ॥ १०७॥ महास्कन्धो महाकर्णो महोष्ठश्च महाहनुः । महानासो महाकण्ठो महाग्रीवः श्मशानवान् ॥ १०८॥ महाबलो महातेजा ह्यन्तरात्मा मृगालयः । लम्बितोष्ठश्च निष्ठश्च महामायः पयोनिधिः ॥ १०९॥ महादन्तो महादंष्ट्रो महाजिह्वो महामुखः । महानखो महारोमा महाकेशो महाजटः ॥ ११०॥ असपत्नः प्रसादश्च प्रत्ययो गीतसाधकः । प्रस्वेदनो स्वहेनश्च आदिकश्च महामुनिः ॥ १११॥ वृषको वृषकेतुश्च अनलो वायुवाहनः । मण्डली मेरुवासश्च देववाहन एव च ॥ ११२॥ अथर्वशीर्षः सामास्य ऋक्सहस्रोर्जितेक्षणः । यजुः पादभुजो गुह्यः प्रकाशौजास्तथैव च ॥ ११३॥ अमोघार्थप्रसादश्च अन्तर्भाव्यः सुदर्शनः । उपहारः प्रियः सर्वः कनकः काञ्चनस्थितः ॥ ११४॥ नाभिर्नन्दिकरो हर्म्यः पुष्करः स्थपतिः स्थितः । सर्वशास्त्रो धनश्चाद्यो यज्ञो यज्वा समाहितः ॥ ११५॥ नगो नीलः कविः कालो मकरः कालपूजितः । सगणो गणकारश्च भूतभावनसारथिः ॥ ११६॥ भस्मशायी भस्मगोप्ता भस्मभूततनुर्गणः । आगमश्च विलोपश्च महात्मा सर्वपूजितः ॥ ११७॥ शुक्लः स्त्रीरूपसम्पन्नः शुचिर्भूतनिषेवितः । आश्रमस्थः कपोतस्थो विश्वकर्मा पतिर्विराट् ॥ ११८॥ विशालशाखस्ताम्रोष्ठो ह्यम्बुजालः सुनिश्चितः । कपिलः कलशः स्थूल आयुधश्चैव रोमशः ॥ ११९॥ गन्धर्वो ह्यदितिस्तार्क्ष्यो ह्यविज्ञेयः सुशारदः । परश्वधायुधो देवो ह्यर्थकारी सुबान्धवः ॥ १२०॥ तुम्बवीणो महाकोप ऊर्ध्वरेता जलेशयः । उग्रो वंशकरो वंशो वंशवादी ह्यनिन्दितः ॥ १२१॥ सर्वाङ्गरूपी मायावी सुहृदो ह्यनिलो बलः । बन्धनो बन्धकर्ता च सुबन्धनविमोचनः ॥ १२२॥ राक्षसघ्नोऽथ कामारिर्महादंष्ट्रो महायुधः । लम्बितो लम्बितोष्ठश्च लम्बहस्तो वरप्रदः ॥ १२३॥ बाहुस्त्वनिन्दितः सर्वः शङ्करोऽथाप्यकोपनः । अमरेशो महाघोरो विश्वदेवः सुरारिहा ॥ १२४॥ अहिर्बुध्न्यो निरृतिश्च चेकितानो हली तथा । अजैकपाच्च कापाली शं कुमारो महागिरिः ॥ १२५॥ धन्वन्तरिर्धूमकेतुः सूर्यो वैश्रवणस्तथा । धाता विष्णुश्च शक्रश्च मित्रस्त्वष्टा धरो ध्रुवः ॥ १२६॥ प्रभासः पर्वतो वायुरर्यमा सविता रविः । धृतिश्चैव विधाता च मान्धाता भूतभावनः ॥ १२७॥ नीरस्तीर्थश्च भीमश्च सर्वकर्मा गुणोद्वहः । पद्मगर्भो महागर्भश्चन्द्रवक्त्रो नभोऽनघः ॥ १२८॥ बलवांश्चोपशान्तश्च पुराणः पुण्यकृत्तमः । क्रूरकर्ता क्रूरवासी तनुरात्मा महौषधः ॥ १२९॥ सर्वाशयः सर्वचारी प्राणेशः प्राणिनां पतिः । देवदेवः सुखोत्सिक्तः सदसत्सर्वरत्नवित् ॥ १३०॥ कैलासस्थो गुहावासी हिमवद्गिरिसंश्रयः । कुलहारी कुलाकर्ता बहुवित्तो बहुप्रजः ॥ १३१॥ प्राणेशो बन्धकी वृक्षो नकुलश्चाद्रिकस्तथा । ह्रस्वग्रीवो महाजानुरलोलश्च महौषधिः ॥ १३२॥ सिद्धान्तकारी सिद्धार्थश्छन्दो व्याकरणोद्भवः । सिंहनादः सिंहदंष्ट्रः सिंहास्यः सिंहवाहनः ॥ १३३॥ प्रभावात्मा जगत्कालः कालः कम्पी तरुस्तनुः । सारङ्गो भूतचक्राङ्कः केतुमाली सुवेधकः ॥ १३४॥ भूतालयो भूतपतिरहोरात्रो मलोऽमलः । वसुभृत्सर्वभूतात्मा निश्चलः सुविदुर्बुधः ॥ १३५॥ असुहृत्सर्वभूतानां निश्चलश्चलविद्बुधः । अमोघः संयमो हृष्टो भोजनः प्राणधारणः ॥ १३६॥ धृतिमान्मतिमांस्त्र्यक्षः सुकृतस्तु युधां पतिः । गोपालो गोपतिर्ग्रामो गोचर्मवसनो हरः ॥ १३७॥ हिरण्यबाहुश्च तथा गुहावासः प्रवेशनः । महामना महाकामो चित्तकामो जितेन्द्रियः ॥ १३८॥ गान्धारश्च सुरापश्च तापकर्मरतो हितः । महाभूतो भूतवृतो ह्यप्सरोगणसेवितः ॥ १३९॥ महाकेतुर्धराधाता नैकतानरतः स्वरः । अवेदनीय आवेद्यः सर्वगश्च सुखावहः ॥ १४०॥ तारणश्चरणो धाता परिधा परिपूजितः । संयोगी वर्धनो वृद्धो गणिकोऽथ गणाधिपः ॥ १४१॥ नित्यो धाता सहायश्च देवासुरपतिः पतिः । युक्तश्च युक्तबाहुश्च सुदेवोऽपि सुपर्वणः ॥ १४२॥ आषाढश्च सुषाढश्च स्कन्धदो हरितो हरः । वपुरावर्तमानोऽन्यो वपुः श्रेष्ठो महावपुः ॥ १४३॥ शिरो विमर्शनः सर्वलक्ष्यलक्षणभूषितः । अक्षयो रथगीतश्च सर्वभोगी महाबलः ॥ १४४॥ साम्नायोऽथ महाम्नायस्तीर्थदेवो महायशाः । निर्जीवो जीवनो मन्त्रः सुभगो बहुकर्कशः ॥ १४५॥ रत्नभूतोऽथ रत्नाङ्गः महार्णवनिपातवित् । मूलं विशालो ह्यमृतं व्यक्ताव्यक्तस्तपोनिधिः ॥ १४६॥ आरोहणोऽधिरोहश्च शीलधारी महातपाः । महाकण्ठो महायोगी युगो युगकरो हरिः ॥ १४७॥ युगरूपो महारूपो वहनो गहनो नगः । न्यायो निर्वापणो पादः पण्डितो ह्यचलोपमः ॥ १४८॥ बहुमालो महामालः शिपिविष्टः सुलोचनः । विस्तारो लवणः कूपः कुसुमाङ्गो फलोदयः ॥ १४९॥ ऋषभो वृषभो भङ्गो माणिबिम्बजटाधरः । इन्दुर्विसर्गः सुमुखः शूरः सर्वायुधः सहः ॥ १५०॥ निवेदनः सुधाजातः स्वर्गद्वारो महाधनुः । गिरावासो विसर्गश्च सर्वलक्षणलक्षवित् ॥ १५१॥ गन्धमाली च भगवाननन्तः सर्वलक्षणः । सन्तानो बहुलो बाहुः सकलः सर्वपावनः ॥ १५२॥ करस्थाली कपाली च ऊर्ध्वसंहननो युवा । यन्त्रतन्त्रसुविख्यातो लोकः सर्वाश्रयो मृदुः ॥ १५३॥ मुण्डो विरूपो विकृतो दण्डी कुण्डी विकुर्वणः । वार्यक्षः ककुभो वज्री दीप्ततेजाः सहस्रपात् ॥ १५४॥ सहस्रमूर्धा देवेन्द्रः सर्वदेवमयो गुरुः । सहस्रबाहुः सर्वाङ्गः शरण्यः सर्वलोककृत् ॥ १५५॥ पवित्रं त्रिमधुर्मन्त्रः कनिष्ठः कृष्णपिङ्गलः । ब्रह्मदण्डविनिर्माता शतघ्नः शतपाशधृक् ॥ १५६॥ कला काष्ठा लवो मात्रा मुहूर्तोहः क्षपा क्षणः । विश्वक्षेत्रप्रदो बीजं लिङ्गमाद्यस्तु निर्मुखः ॥ १५७॥ सदसद्व्यक्तमव्यक्तं पिता माता पितामहः । स्वर्गद्वारं मोक्षद्वारं प्रजाद्वारं त्रिविष्टपः ॥ १५८॥ निर्वाणं हृदयश्चैव ब्रह्मलोकः परा गतिः । देवासुरविनिर्माता देवासुरपरायणः ॥ १५९॥ देवासुरगुरुर्देवो देवासुरनमस्कृतः । देवासुरमहामात्रो देवासुरगणाश्रयः ॥ १६०॥ देवासुरगणाध्यक्षो देवासुरगणाग्रणीः । देवाधिदेवो देवर्षिर्देवासुरवरप्रदः ॥ १६१॥ देवासुरेश्वरो विष्णुर्देवासुरमहेश्वरः । सर्वदेवमयोऽचिन्त्यो देवताऽऽत्मा स्वयम्भवः ॥ १६२॥ उद्गतस्त्रिक्रमो वैद्यो वरदोऽवरजोऽम्बरः । इज्यो हस्ती तथा व्याघ्रो देवसिंहो महर्षभः ॥ १६३॥ विबुधाग्र्यः सुरश्रेष्ठः स्वर्गदेवस्तथोत्तमः । संयुक्तः शोभनो वक्ता आशानां प्रभवोव्ययः ॥ १६४॥ गुरुः कान्तो निजः सर्गः पवित्रः सर्ववाहनः । श्रृङ्गी श्रृङ्गप्रियो बभ्रू राजराजो निरामयः ॥ १६५॥ अभिरामः सुशरणो निरामः सर्वसाधनः । ललाटाक्षो विश्वदेहो हरिणो ब्रह्मवर्चसः ॥ १६६॥ स्थावराणां पतिश्चैव नियतेन्द्रियवर्तनः । सिद्धार्थः सर्वभूतार्थोऽचिन्त्यः सत्यः शुचिव्रतः ॥ १६७॥ व्रताधिपः परं ब्रह्म मुक्तानां परमा गातिः । विमुक्तो मुक्तकेशश्च श्रीमाञ्छ्रीवर्धनो जगत् ॥ १६८॥ यथाप्रधानं भगवानिति भक्त्या स्तुतो मया । भक्तिमेवं पुरुस्कृत्य मया यज्ञपतिर्विभुः ॥ १६९॥ ततो ह्यनुज्ञां प्राप्यैवं स्तुतो भक्तिमतां गतिः । तस्माल्लब्ध्वा स्तवं शम्भोर्नृपस्त्रैलोक्यविश्रुतः ॥ १७०॥ अश्वमेधसहस्रस्य फलं प्राप्य महायशाः । गणाधिपत्यं संप्राप्तस्तण्डिनस्तेजसा प्रभोः ॥ १७१॥ यः पठेच्छ्रुणुयाद्वापि श्रावयेद्ब्राह्मणानपि । अश्वमेधसहस्रस्य फलं प्राप्नोति वै द्विजाः ॥ १७२॥ ब्रह्मघ्नश्च सुरापश्च स्तेयश्च गुरुतल्पगः । शरणागतघाती च मित्रविश्वासघातकः ॥ १७३॥ मातृहा पितृहा चैव वीरहा भ्रूणहा तथा । संवत्सरं क्रमाज्जप्त्वा त्रिसन्ध्यं शङ्कराश्रमे ॥ १७४॥ दिवमिष्ट्वा त्रिसन्ध्यं च सर्वपापैः प्रमुच्यते ॥ १७५॥ इति श्रीलिङ्गमहापुराणे पूर्वभागे रुद्रसहस्रनामकथनं नाम पञ्चषष्टित्तमोऽध्यायः ॥ ६५॥ Lingapuranam - pUrvabhAgaH adhyAyaH 65 There are some similarities with the sahasranAmastotra from Mahabharata, but the content is different at many places.