अक्षर आकार:

अवधूतगीतम्

avadhUtagItam

अवधूतगीतम्

अथ अवधूतगीतम् । अवधूतं द्विजं कञ्चित् चरन्तम् अकुतोभयम् । कविं निरीक्ष्य तरुणं यदुः पप्रच्छ धर्मवित् ॥ २५॥ यदुः उवाच । कुतः बुद्धिः इयं ब्रह्मन् अकर्तुः सुविशारदा । याम् आसाद्य भवान् लोकं विद्वान् चरति बालवत् ॥ २६॥ प्रायः धर्मार्थकामेषु विवित्सायां च मानवाः । हेतुना एव समीहन्ते आयुषः यशसः श्रियः ॥ २७॥ त्वं तु कल्पः कविः दक्षः सुभगः अमृतभाषणः । न कर्ता नेहसे किञ्चित् जडौन्मत्तपिशाचवत् ॥ २८॥ जनेषु दह्यमानेषु कामलोभदवाग्निना । न तप्यसे अग्निना मुक्तः गङ्गाम्भस्थः इव द्विपः ॥ २९॥ त्वं हि नः पृच्छतां ब्रह्मन् आत्मनि आनन्दकारणम् । ब्रूहि स्पर्शविहीनस्य भवतः केवल आत्मनः ॥ ३०॥ श्री भगवान् उवाच । यदुना एवं महाभागः ब्रह्मण्येन सुमेधसा । पृष्टः सभाजितः प्राह प्रश्रय अवनतं द्विजः ॥ ३१॥ ब्राह्मणः उवाच । सन्ति मे गुरवः राजन् बहवः बुद्ध्या उपाश्रिताः । यतः बुद्धिम् उपादाय मुक्तः अटामि इह तान् श्रुणु ॥ ३२॥ पृथिवी वायुः आकाशम् आपः अग्निः चन्द्रमा रविः । कपोतः अजगरः सिन्धुः पतङ्गः मधुकृद् गजः ॥ ३३॥ मधुहा हरिणः मीनः पिङ्गला कुररः अर्भकः । कुमारी शरकृत् सर्पः ऊर्णनाभिः सुपेशकृत् ॥ ३४॥ एते मे गुरवः राजन् चतुर्विंशतिः आश्रिताः । शिक्षा वृत्तिभिः एतेषाम् अन्वशिक्षम् इह आत्मनः ॥ ३५॥ यतः यत् अनुशिक्षामि यथा वा नाहुषआत्मज । तत् तथा पुरुषव्याघ्र निबोध कथयामि ते ॥ ३६॥ भूतैः आक्रमाणः अपि धीरः दैववशानुगैः । तत् विद्वान् न चलेत् मार्गात् अन्वशिक्षं क्षितेः व्रतम् ॥ ३७॥ शश्वत् परार्थसर्वेहः परार्थ एकान्तसम्भवः । साधुः शिक्षेत भूभृत्तः नगशिष्यः परात्मताम् ॥ ३८॥ प्राणवृत्त्या एव सन्तुष्येत् मुनिः न एव इन्द्रियप्रियैः । ज्ञानं यथा न नश्येत न अवकीर्येत वाङ्मनः ॥ ३९॥ विषयेषु आविशन् योगी नानाधर्मेषु सर्वतः । गुणदोषव्यपेत आत्मा न विषज्जेत वायुवत् ॥ ४०॥ पार्थिवेषु इह देहेषु प्रविष्टः तत् गुणआश्रयः । गुणैः न युज्यते योगी गन्धैः वायुः इव आत्मदृक् ॥ ४१॥ अन्तः हितः च स्थिरजङ्गमेषु ब्रह्म आत्मभावेन समन्वयेन । व्याप्त्य अवच्छेदम् असङ्गम् आत्मनः मुनिः नभः त्वं विततस्य भावयेत् ॥ ४२॥ तेजः अबन्नमयैः भावैः मेघ आद्यैः वायुना ईरितैः । न स्पृश्यते नभः तद्वत् कालसृष्टैः गुणैः पुमान् ॥ ४३॥ स्वच्छः प्रकृतितः स्निग्धः माधुर्यः तीर्थभूः नृणाम् । मुनिः पुनाति अपां मित्रम् ईक्ष उपस्पर्शकीर्तनैः ॥ ४४॥ तेजस्वी तपसा दीप्तः दुर्धर्षौदरभाजनः । सर्वभक्षः अपि युक्त आत्मा न आदत्ते मलम् अग्निवत् ॥ ४५॥ क्वचित् शन्नः क्वचित् स्पष्टः उपास्यः श्रेयः इच्छताम् । भुङ्क्ते सर्वत्र दातॄणां दहन् प्राक् उत्तर अशुभम् ॥ ४६॥ स्वमायया सृष्टम् इदं सत् असत् लक्षणं विभुः । प्रविष्टः ईयते तत् तत् स्वरूपः अग्निः इव एधसि ॥ ४७॥ विसर्गाद्याः श्मशानान्ताः भावाः देहस्य न आत्मनः । कलानाम् इव चन्द्रस्य कालेन अव्यक्तवर्त्मना ॥ ४८॥ कालेन हि ओघवेगेन भूतानां प्रभव अपि अयौ । नित्यौ अपि न दृश्येते आत्मनः अग्नेः यथा अर्चिषाम् ॥ ४९॥ गुणैः गुणान् उपादत्ते यथाकालं विमुञ्चति । न तेषु युज्यते योगी गोभिः गाः इव गोपतिः ॥ ५०॥ बुध्यते स्वेन भेदेन व्यक्तिस्थः इव तत् गतः । लक्ष्यते स्थूलमतिभिः आत्मा च अवस्थितः अर्कवत् ॥ ५१॥ न अतिस्नेहः प्रसङ्गः वा कर्तव्यः क्व अपि केनचित् । कुर्वन् विन्देत सन्तापं कपोतः इव दीनधीः ॥ ५२॥ कपोतः कश्चन अरण्ये कृतनीडः वनस्पतौ । कपोत्या भार्यया सार्धम् उवास कतिचित् समाः ॥ ५३॥ कपोतौ स्नेहगुणितहृदयौ गृहधर्मिणौ । दृष्टिं दृष्ट्याङ्गम् अङ्गेन बुद्धिं बुद्ध्या बबन्धतुः ॥ ५४॥ शय्यासनाटनस्थानवार्ताक्रीडाशनआदिकम् । मिथुनीभूय विस्रब्धौ चेरतुः वनराजिषु ॥ ५५॥ यं यं वाञ्छति सा राजन् तर्पयन्ति अनुकम्पिता । तं तं समनयत् कामं कृच्छ्रेण अपि अजितैन्द्रियः ॥ ५६॥ कपोती प्रथमं गर्भं गृह्णति कालः आगते । अण्डानि सुषुवे नीडे स्वपत्युः संनिधौ सती ॥ ५७॥ तेषू काले व्यजायन्त रचितावयवा हरेः । शक्तिभिः दुर्विभाव्याभिः कोमलाङ्गतनूरुहाः ॥ ५८॥ प्रजाः पुपुषतुः प्रीतौ दम्पती पुत्रवत्सलौ । श‍ृण्वन्तौ कूजितं तासां निर्वृतौ कलभाषितैः ॥ ५९॥ तासां पतत्रैः सुस्पर्शैः कूजितैः मुग्धचेष्टितैः । प्रत्युद्गमैः अदीनानां पितरौ मुदम् आपतुः ॥ ६०॥ स्नेहानुबद्धहृदयौ अन्योन्यं विष्णुमायया । विमोहितौ दीनधियौ शिशून् पुपुषतुः प्रजाः ॥ ६१॥ एकदा जग्मतुः तासाम् अन्नार्थं तौ कुटुम्बिनौ । परितः कानने तस्मिन् अर्थिनौ चेरतुः चिरम् ॥ ६२॥ दृष्ट्वा तान् लुब्धकः कश्चित् यदृच्छ अतः वनेचरः । जगृहे जालम् आतत्य चरतः स्वालयान्तिके ॥ ६३॥ कपोतः च कपोती च प्रजापोषे सदा उत्सुकौ । गतौ पोषणम् आदाय स्वनीडम् उपजग्मतुः ॥ ६४॥ कपोती स्वात्मजान् वीक्ष्य बालकान् जालसंवृतान् । तान् अभ्यधावत् क्रोशन्ती क्रोशतः भृशदुःखिता ॥ ६५॥ सा असकृत् स्नेहगुणिता दीनचित्ता अजमायया । स्वयं च अबध्यत शिचा बद्धान् पश्यन्ति अपस्मृतिः ॥ ६६॥ कपोतः च आत्मजान् बद्धान् आत्मनः अपि अधिकान् प्रियान् । भार्यां च आत्मसमां दीनः विललाप अतिदुःखितः ॥ ६७॥ अहो मे पश्यत अपायम् अल्पपुण्यस्य दुर्मतेः । अतृप्तस्य अकृतार्थस्य गृहः त्रैवर्गिकः हतः ॥ ६८॥ अनुरूपा अनुकूला च यस्य मे पतिदेवता । शून्ये गृहे मां सन्त्यज्य पुत्रैः स्वर्याति साधुभिः ॥ ६९॥ सः अहं शून्ये गृहे दीनः मृतदारः मृतप्रजः । जिजीविषे किमर्थं वा विधुरः दुःखजीवितः ॥ ७०॥ तान् तथा एव आवृतान् शिग्भिः मृत्युग्रस्तान् विचेष्टतः । स्वयं च कृपणः शिक्षु पश्यन् अपि अबुधः अपतत् ॥ ७१॥ तं लब्ध्वा लुब्धकः क्रूरः कपोतं गृहमेधिनम् । कपोतकान् कपोतीं च सिद्धार्थः प्रययौ गृहम् ॥ ७२॥ एवं कुटुम्बी अशान्त आत्मा द्वन्द्व आरामः पतत् त्रिवत् । पुष्णन् कुटुम्बं कृपणः सानुबन्धः अवसीदति ॥ ७३॥ यः प्राप्य मानुषं लोकं मुक्तिद्वारम् अपावृतम् । गृहेषु खगवत् सक्तः तम् आरूढच्युतं विदुः ॥ ७४॥ इति श्रीमद्भागवते महापुराणे पारमहंस्यां संहितायामेकादशस्कन्धे श्रीकृष्णोद्धवसंवादे यद्वधूतेतिहासे सप्तमोऽध्यायः ॥ ७॥ अथास्श्टमोऽध्यायः । सुखम् ऐन्द्रियकं राजन् स्वर्गे नरकः एव च । देहिनः यत् यथा दुःखं तस्मात् न इच्छेत तत् बुधाः ॥ १॥ ग्रासं सुमृष्टं विरसं महान्तं स्तोकम् एव वा । यदृच्छया एव अपतितं ग्रसेत् आजगरः अक्रियः ॥ २॥ शयीत अहानि भूरीणि निराहारः अनुपक्रमः । यदि न उपनमेत् ग्रासः महाहिः इव दिष्टभुक् ॥ ३॥ ओजः सहोबलयुतं बिभ्रत् देहम् अकर्मकम् । शयानः वीतनिद्रः च नेहेत इन्द्रियवान् अपि ॥ ४॥ मुनिः प्रसन्नगम्भीरः दुर्विगाह्यः दुरत्ययः । अनन्तपारः हि अक्षोभ्यः स्तिमित उदः इव अर्णवः ॥ ५॥ समृद्धकामः हीनः वा नारायणपरः मुनिः । न उत्सर्पेत न शुष्येत सरिद्भिः इव सागरः ॥ ६॥ दृष्ट्वा स्त्रियं देवमायां तत् भावैः अजितेन्द्रियः । प्रलोभितः पतति अन्धे तमसि अग्नौ पतङ्गवत् ॥ ७॥ योषित् हिरण्य आभरण अम्बरादि द्रव्येषु मायारचितेषु मूढः । प्रलोभितात्मा हि उपभोगबुद्ध्या पतङ्गवत् नश्यति नष्टदृष्टिः ॥ ८॥ स्तोकं स्तोकं ग्रसेत् ग्रासं देहः वर्तेत यावता । गृहान् अहिंसत् न आतिष्ठेत् वृत्तिं माधुकरीं मुनिः ॥ ९॥ अणुभ्यः च महद्भ्यः च शास्त्रेभ्यः कुशलः नरः । सर्वतः सारम् आदद्यात् पुष्पेभ्यः इव षट्पदः ॥ १०॥ सायन्तनं श्वस्तनं वा न सङ्गृह्णीत भिक्षितम् । पाणिपात्र उदरामत्रः मक्षिका इव न सङ्ग्रही ॥ ११॥ सायन्तनं श्वस्तनं वा न सङ्गृह्णीत भिक्षुकः । मक्षिकाः इव सङ्गृह्णन् सह तेन विनश्यति ॥ १२॥ पद अपि युवतीं भिक्षुः न स्पृशेत् दारवीम् अपि । स्पृशन् करीव बध्येत करिण्या अङ्गसङ्गतः ॥ १३॥ न अधिगच्छेत् स्त्रियं प्राज्ञः कर्हिचित् मृत्युम् आत्मनः । बल अधिकैः स हन्येत गजैः अन्यैः गजः यथा ॥ १४॥ न देयं न उपभोग्यं च लुब्धैः यत् दुःख सञ्चितम् । भुङ्क्ते तत् अपि तत् च अन्यः मधुहेव अर्थवित् मधु ॥ १५॥ सुख दुःख उपार्जितैः वित्तैः आशासानां गृह आशिषः । मधुहेव अग्रतः भुङ्क्ते यतिः वै गृहमेधिनाम् ॥ १६॥ ग्राम्यगीतं न श्रुणुयात् यतिः वनचरः क्वचित् । शिखेत हरिणात् वद्धात् मृगयोः गीतमोहितात् ॥ १७॥ नृत्यवादित्रगीतानि जुषन् ग्राम्याणि योषिताम् । आसां क्रीडनकः वश्यः ऋष्यश‍ृङ्गः मृगीसुतः ॥ १८॥ जिह्वया अतिप्रमाथिन्या जनः रसविमोहितः । मृत्युम् ऋच्छति असत् बुद्धिः मीनः तु बडिशैः यथा ॥ १९॥ इन्द्रियाणि जयन्ति आशुः निराहाराः मनीषिणः । वर्जयित्वा तु रसनं तत् निरन्नस्य वर्धते ॥ २०॥ तावत् जितेन्द्रियः न स्यात् विजितानि इन्द्रियः पुमान् । न जयेत् रसनं यावत् जितं सर्वं जिते रसे ॥ २१॥ पिङ्गला नाम वेश्या आसीत् विदेहनगरे पुरा । तस्या मे शिक्षितं किञ्चित् निबोध नृपनन्दन ॥ २२॥ सा स्वैरिण्येकदा कान्तं सङ्केत उपनेष्यती । अभूत्काले बहिर्द्वारि बिभ्रती रूपमुत्तमम् ॥ २३॥ मार्ग आगच्छतो वीक्ष्य पुरुषान्पुरुषर्षभ । तान् शुल्कदान्वित्तवतः कान्तान्मेनेऽर्थकामुका ॥ २४॥ आगतेष्वपयातेषु सा सङ्केतोपजीवनी । अप्यन्यो वित्तवान्कोऽपि मामुपैष्यति भूरिदः ॥ २५॥ एअवं दुराशया ध्वस्तनिद्रा द्वार्यवलम्बती । निर्गच्छन्ती प्रविशती निशीथं समपद्यत ॥ २६॥ तस्या वित्ताशया शुष्यद्वक्त्राया दीनचेतसः । निर्वेदः परमो जज्ञे चिन्ताहेतुः सुखावहः ॥ २७॥ तस्या निर्विण्णचित्ताया गीतं श्रुणु यथा मम । निर्वेद आशापाशानां पुरुषस्य यथा ह्यसिः ॥ २८॥ न हि अङ्गाजातनिर्वेदः देहबन्धं जिहासति । यथा विज्ञानरहितः मनुजः ममतां नृप ॥ २९॥ पिङ्गला उवाच । अहो मे मोहविततिं पश्यत अविजित आत्मनः । या कान्तात् असतः कामं कामये येन बालिशा ॥ ३०॥ सन्तं समीपे रमणं रतिप्रदं वित्तप्रदं नित्यम् इमं विहाय । अकामदं दुःखभय आदि शोक मोहप्रदं तुच्छम् अहं भजे अज्ञा ॥ ३१॥ अहो मयात्मा परितापितो वृथा साङ्केत्यवृत्त्याऽतिविगर्ह्यवार्तया । स्त्रैणान्नराद्याऽर्थतृषोऽनुशोच्या त्क्रीतेन वित्तं रतिमात्मनेच्छती ॥ ३२॥ यदस्थिभिर्निर्मितवंशवंश्य स्थूणं त्वचा रोमनखैः पिनद्धम् । क्षरन्नवद्वारमगारमेतद् विण्मूत्रपूर्णं मदुपैति कान्या ॥ ३३॥ विदेहानां पुरे ह्यस्मिन्नहमेकैव मूढधीः । याऽन्यस्मिच्छन्त्यसत्यस्मादात्मदात्काममच्युतात् ॥ ३४॥ सुहृत्प्रेष्ठतमो नाथ आत्मा चायं शरीरिणाम् । तं विक्रीयात्मनैवाहं रमेऽनेन यथा रमा ॥ ३५॥ कियत्प्रियं ते व्यभजन्कामा ये कामदा नराः । आद्यन्तवन्तो भार्याया देवा वा कालविद्रुताः ॥ ३६॥ नूनं मे भगवान् प्रीतः विष्णुः केन अपि कर्मणा । निर्वेदः अयं दुराशाया यत् मे जातः सुखावहः ॥ ३७॥ मैवं स्युर्मन्दभग्यायाः क्लेशा निर्वेदहेतवः । येनानुबन्धं निहृत्य पुरुषः शममृच्छति ॥ ३८॥ तेन उपकृतम् आदाय शिरसा ग्राम्यसङ्गताः । त्यक्त्वा दुराशाः शरणं व्रजामि तम् अधीश्वरम् ॥ ३९॥ सन्तुष्टा श्रद्दधत्येतद्यथालाभेन जीवती । विहराम्यमुनैवाहमात्मना रमणेन वै ॥ ४०॥ संसारकूपे पतितं विषयैर्मुषितेक्षणम् । ग्रस्तं कालाहिनाऽऽत्मानं कोऽन्यस्त्रातुमधीश्वरः ॥ ४१॥ आत्मा एव हि आत्मनः गोप्ता निर्विद्येत यदाखिलात् । अप्रमत्तः इदं पश्यत् ग्रस्तं कालाहिना जगत् ॥ ४२॥ ब्राह्मण उवाच । एअवं व्यवसितमतिर्दुराशां कान्ततर्षजाम् । छित्वोपशममास्थाय शय्यामुपविवेश सा ॥ ४३॥ आशा हि परमं दुःखं नैराश्यं परमं सुखम् । यथा संछिद्य कान्ताशां सुखं सुष्वाप पिङ्गला ॥ ४४॥ इति श्रीमद्भागवते महापुराणे पारमहंस्यां संहितायामेकादशस्कन्धे पिङ्गलोपाख्याऽनेष्टमोऽध्यायः ॥ ८॥ अथ नवमोऽध्यायः । ब्राह्मणः उवाच । परिग्रहः हि दुःखाय यत् यत् प्रियतमं नृणाम् । अनन्तं सुखम् आप्नोति तत् विद्वान् यः तु अकिञ्चनः ॥ १॥ सामिषं कुररं जघ्नुः बलिनः ये निरामिषाः । तत् आमिषं परित्यज्य सः सुखं समविन्दत ॥ २॥ न मे मानावमानौ स्तः न चिन्ता गेहपुत्रिणाम् । आत्मक्रीडः आत्मरतिः विचरामि इह बालवत् ॥ ३॥ द्वौ एव चिन्तया मुक्तौ परम आनन्दः आप्लुतौ । यः विमुग्धः जडः बालः यः गुणेभ्यः परं गतः ॥ ४॥ क्वचित् कुमारी तु आत्मानं वृणानान् गृहम् आगतान् । स्वयं तान् अर्हयामास क्वापि यातेषु बन्धुषु ॥ ५॥ तेषम् अभ्यवहारार्थं शालीन् रहसि पार्थिव । अवघ्नन्त्याः प्रकोष्ठस्थाः चक्रुः शङ्खाः स्वनं महत् ॥ ६॥ सा तत् जुगुप्सितं मत्वा महती व्रीडिता ततः । बभञ्ज एकैकशः शङ्खान् द्वौ द्वौ पाण्योः अशेषयत् ॥ ७॥ उभयोः अपि अभूत् घोषः हि अवघ्नन्त्याः स्म शङ्खयोः । तत्र अपि एकं निरभिदत् एकस्मान् न अभवत् ध्वनिः ॥ ८॥ अन्वशिक्षम् इमं तस्याः उपदेशम् अरिन्दम । लोकान् अनुचरन् एतान् लोकतत्त्वविवित्सया ॥ ९॥ वासे बहूनां कलहः भवेत् वार्ता द्वयोः अपि । एकः एव चरेत् तस्मात् कुमार्याः इव कङ्कणः ॥ १०॥ मनः एकत्र संयुज्यात् जितश्वासः जित आसनः । वैराग्याभ्यासयोगेन ध्रियमाणम् अतन्द्रितः ॥ ११॥ यस्मिन् मनः लब्धपदं यत् एतत् शनैः शनैः मुञ्चति कर्मरेणून् । सत्त्वेन वृद्धेन रजः तमः च विधूय निर्वाणम् उपैति अनिन्धनम् ॥ १२॥ तत् एवम् आत्मनि अवरुद्धचित्तः न वेद किञ्चित् बहिः अन्तरं वा । यथा इषुकारः नृपतिं व्रजन्तम् इषौ गतात्मा न ददर्श पार्श्वे ॥ १३॥ एकचार्यनिकेतः स्यात् अप्रमत्तः गुहाशयः । अलक्ष्यमाणः आचारैः मुनिः एकः अल्पभाषणः ॥ १४॥ गृहारम्भः अतिदुःखाय विफलः च अध्रुवात्मनः । सर्पः परकृतं वेश्म प्रविश्य सुखम् एधते ॥ १५॥ एको नारायणो देवः पूर्वसृष्टं स्वमायया । संहृत्य कालकलया कल्पान्त इदमीश्वरः ॥ १६॥ एक एवाद्वितीयोऽभूदात्माधारोऽखिलाश्रयः । कालेनात्मानुभावेन साम्यं नीतासु शक्तिषु । सत्त्वादिष्वादिपुएरुषः प्रधानपुरुषेश्वरः ॥ १७॥ परावराणां परम आस्ते कैवल्यसञ्ज्ञितः । केवलानुभवानन्दसन्दोहो निरुपाधिकः ॥ १८॥ केवलात्मानुभावेन स्वमायां त्रिगुणात्मिकाम् । संक्षोभयन्सृजत्यादौ तया सूत्रमरिन्दम ॥ १९॥ तामाहुस्त्रिगुणव्यक्तिं सृजन्तीं विश्वतोमुखम् । यस्मिन्प्रोतमिदं विश्वं येन संसरते पुमान् ॥ २०॥ यथा ऊर्णनाभिः हृदयात् ऊर्णां सन्तत्य वक्त्रतः । तया विहृत्य भूयस्तां ग्रसति एवं महेश्वरः ॥ २१॥ यत्र यत्र मनः देही धारयेत् सकलं धिया । स्नेहात् द्वेषात् भयात् वा अपि याति तत् तत् सरूपताम् ॥ २२॥ कीटः पेशस्कृतं ध्यायन् कुड्यां तेन प्रवेशितः । याति तत् स्सत्मतां राजन् पूर्वरूपम् असन्त्यजन् ॥ २३॥ एवं गुरुभ्यः एतेभ्यः एष मे शिक्षिता मतिः । स्वात्मा उपशिक्षितां बुद्धिं श्रुणु मे वदतः प्रभो ॥ २४॥ देहः गुरुः मम विरक्तिविवेकहेतुः बिभ्रत् स्म सत्त्वनिधनं सतत अर्त्युत् अर्कम् । तत्त्वानि अनेन विमृशामि यथा तथा अपि पारक्यम् इति अवसितः विचरामि असङ्गः ॥ २५॥ जायात्मजार्थपशुभृत्यगृहाप्तवर्गान् पुष्णाति यत् प्रियचिकीर्षया वितन्वन् ॥ स्वान्ते सकृच्छ्रम् अवरुद्धधनः सः देहः सृष्ट्वा अस्य बीजम् अवसीदति वृक्षधर्मा ॥ २६॥ जिह्वा एकतः अमुम् अवकर्षति कर्हि तर्षा शिश्नः अन्यतः त्वक् उदरं श्रवणं कुतश्चित् । ग्राणः अन्यतः चपलदृक् क्व च कर्मशक्तिः बह्व्यः सपत्न्यः इव गेहपतिं लुनन्ति ॥ २७॥ सृष्ट्वा पुराणि विविधानि अजया आत्मशक्त्या वृक्षान् सरीसृपपशून्खगदंशमत्स्यान् । तैः तैः अतुष्टहृदयः पुरुषं विधाय ब्रह्मावलोकधिषणं मुदमाप देवः ॥ २८॥ लब्ध्वा सुदुर्लभम् इदं बहुसम्भवान्ते मानुष्यमर्थदमनित्यमपीह धीरः । तूर्णं यतेत न पतेत् अनुमृत्युः यावत् निःश्रेयसाय विषयः खलु सर्वतः स्यात् ॥ २९॥ एवं सञ्जातवैराग्यः विज्ञानलोक आत्मनि । विचरामि महीम् एतां मुक्तसङ्गः अनहङ्कृतिः ॥ ३०॥ न हि एकस्मात् गुरोः ज्ञानं सुस्थिरं स्यात् सुपुष्कलम् । ब्रह्म एतत् अद्वितीयं वै गीयते बहुधा ऋषिभिः ॥ ३१॥ श्रीभगवानुवाच । इत्युक्त्वा स यदुं विप्रस्तमामन्त्रय गभीरधीः । वन्दितो।आभ्यर्थितो राज्ञा ययौ प्रीतो यथागतम् ॥ ३२॥ अवधूतवचः श्रुत्वा पूर्वेषां नः स पूर्वजः । सर्वसङ्गविनिर्मुक्तः समचित्तो बभूव ह ॥ ३३॥ (इति अवधूतगीतम् ।) इति श्रीमद्भागवते महापुराणे पारमहंस्यां संहितायामेकादशस्कन्धे भगवदुद्धवसंवादे नवमोऽध्यायः ॥ ९॥ Portion of adhyAyas 7, 8 and 9 from Uddhavagita